അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ അപ്പർ സിയാങ്, സിയാങ് ജില്ലകളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന സിയാങ് നദിയിൽ നിർമിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന ‘സിയാങ് അപ്പർ മൾട്ടിപർപ്പസ് പ്രോജക്റ്റ്’ (SUMP) എന്ന ബൃഹത്തായ ജലവൈദ്യുത-ജലസംഭരണ അണക്കെട്ടിനെതിരെയുള്ള പ്രതിഷേധം അനുദിനം ശക്തമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകകയാണ്. നിരവധി സംഘടനകൾ അണിനിരക്കുന്ന സമരപരമ്പര ഒടുവിൽ എത്തിനിൽക്കുന്നത് 36 മണിക്കൂർ ബന്ദ് പ്രഖ്യാപനത്തിലാണ്. വിദ്യാർത്ഥി യൂണിയനുകളുടെയും സാമൂഹിക സംഘടനകളുടെയും ദുരിതബാധിതരുടെയും പിന്തുണയോടെ സിയാങ് തദ്ദേശീയ കർഷക ഫോറം (എസ്ഐഎഫ്എഫ്), സിയാങ് അപ്പർ മൾട്ടിപർപ്പസ് പ്രോജക്ട് അഫ്റ്റിക് ഏരിയ യൂത്ത് അസോസിയേഷൻ (സായ) എന്നീ സംഘടനകളാണ് പ്രധാനമായും ബന്ദിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തത്.
പ്രക്ഷോഭത്തിൻറെ കാരണങ്ങൾ
പെട്ടെന്നൊരു ദിവസം ഉണ്ടായതല്ല ഈ പ്രക്ഷോഭം; ഏകദേശം രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഈ പദ്ധതിക്കെതിരെ പ്രദേശവാസികൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തി പുകയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അണക്കെട്ട് നിർമിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന ഭൂമിയുടെ ഉടമകളായ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ, മാറിമാറി വന്ന സർക്കാരുകളുടെ കാലഘട്ടങ്ങളിലുടനീളം ഈ പദ്ധതിയെ ശക്തമായി എതിർത്തുവന്നു.
2008-09 കാലഘട്ടത്തിൽ, കേന്ദ്രത്തിലെ യുണൈറ്റഡ് പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് (UPA) സർക്കാർ അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ സിയാങ് നദിയിൽ ഒരു മെഗാ അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 2010-ന് ശേഷം പദ്ധതിക്ക് വേഗത കൈവരികയും, 11,200 മെഗാവാട്ട് (MW) ശേഷിയുള്ള, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയായി ഇതിനെ വിഭാവനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, നിലവിൽ ഇന്ത്യയിൽ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദന ശേഷിയുടെ കാര്യത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ അണക്കെട്ടായ ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ തെഹ്രി അണക്കെട്ടിന് പരമാവധി 2,400 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയാണുള്ളത്. തുടക്കത്തിൽ, വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തിനും വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണത്തിനുമുള്ള ഒരു പദ്ധതിയായാണ് SUMP-നെ കണ്ടിരുന്നത്.
2013-നും 2017-നും ഇടയിൽ, പദ്ധതി സാങ്കേതികമായ ഒരുക്കങ്ങളുടെ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു. സർവേകൾ നടത്താൻ അധികാരമുള്ള ഏക ഏജൻസിയായ NHPC, പദ്ധതിയുടെ സാധ്യതാ പഠനങ്ങൾക്കായി (pre-feasibility reports) വിവിധ ഗവേഷണങ്ങൾ നടത്തി. ഈ കാലയളവിലാണ് തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ അതൃപ്തി ശക്തമായത്; തങ്ങളുടെ ഭൂമി, ഉപജീവനമാർഗ്ഗങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക സ്വത്വം എന്നിവയ്ക്ക് ഈ പദ്ധതി ഒരു ഭീഷണിയാണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. 2017-ന് ശേഷം എതിർപ്പുകൾ കൂടുതൽ ശക്തമാവുകയും സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന്, സർവേ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പലതവണ തടസ്സപ്പെട്ടു. പല അവസരങ്ങളിലും സർവേ സംഘങ്ങൾക്ക് ആ പ്രദേശത്ത് നിന്ന് പിന്മാറേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, പദ്ധതി പൂർണ്ണമായും സ്തംഭനാവസ്ഥയിലായി.
ടിബറ്റ് മേഖലയിൽ ‘യാർലുങ് സാങ്പോ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സിയാങ് നദിയിൽ ചൈന ഒരു മെഗാ അണക്കെട്ട് നിർമിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുന്നതായി 2020-ൽ റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നു. കേന്ദ്രത്തിലും സംസ്ഥാനത്തുമുള്ള ബിജെപി സർക്കാരുകൾക്ക്, ഈ പദ്ധതി വീണ്ടും സജീവമാക്കാൻ ഇതൊരു മികച്ച അവസരമായി മാറി. അണക്കെട്ടിനെ ന്യായീകരിക്കുന്നതിനുള്ള വാദഗതികൾ മാറി; വികസനത്തെയും വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തെയും മുൻനിർത്തിയിരുന്ന വാദങ്ങൾക്ക് പകരം, ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഈ പദ്ധതി അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന രീതിയിലുള്ള വാദങ്ങൾ ഉയർത്താൻ തുടങ്ങി. വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ രണ്ട് പ്രധാന സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ജീവനാഡിയാണ് സിയാങ് നദി. ടിബറ്റിൽ ഉത്ഭവിക്കുന്ന ഈ നദി അരുണാചൽ പ്രദേശിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് നാല് ജില്ലകളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. തുടർന്ന് ലോഹിത്, ദിബാംഗ് എന്നീ നദികളുമായി ചേർന്ന് അസമിൽ വെച്ച് ബ്രഹ്മപുത്രയായി മാറുന്നു. ആദി, ഗാലോ, നിഷി, അപ്പതാനി, ഇഡു മിഷ്മി തുടങ്ങിയ നിരവധി ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ് സിയാങ് താഴ്വര. ഇതിൽ ‘ആദി’ ഗോത്രവിഭാഗമാണ് ഈ പ്രദേശത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉള്ളത്; അവരുടെ ജീവിതവും സംസ്കാരവും ഈ നദിയുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവർ ഈ നദിയെ ‘അനെ സിയാങ്’ (Ane Siang) എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇതിനർത്ഥം ‘അമ്മയായ സിയാങ്’ എന്നാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി, ഈ ഗോത്രസമൂഹങ്ങളെല്ലാം നദിയുമായും വനവുമായും ഭൂമിയുമായും ഇണങ്ങി ജീവിച്ചുപോരുന്നു. മതവിശ്വാസങ്ങളും കൃഷിരീതികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇവരുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വങ്ങൾ സിയാങ് നദിയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ളതാണ്.
താഗിൻ ഗോത്രവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട തഡാക് നലോ ആണ് ‘അരുണാചൽ ഫ്രോണ്ടിയർ ട്രൈബൽ ഫ്രണ്ട്’ (Arunachal Frontier Tribal Front) സ്ഥാപിച്ചത്. ഈ പദ്ധതി തങ്ങളുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെയും സ്വത്വത്തിന്റെയും അന്ത്യത്തിന് കാരണമാകുമെന്നാണ് ഗോത്ര നിവാസികള് പറയുന്നത്.
വസ്തുതാന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്
സ്വതന്ത്ര വസ്തുതാന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, SUMP പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതോടെ അപ്പർ സിയാങ് ജില്ലയിലെ ഏകദേശം 20 ഗ്രാമങ്ങളും സിയാങ് ജില്ലയിലെ ഏഴ് ഗ്രാമങ്ങളും പൂർണ്ണമായും വെള്ളത്തിനടിയിലാകും. കൂടാതെ, മറ്റ് 52 ഗ്രാമങ്ങളെയും ഇത് പരോക്ഷമായി ബാധിക്കും. ഏകദേശം 1.5 ലക്ഷം ആളുകൾക്ക് വീടും സ്ഥലവും നഷ്ടപ്പെട്ട് കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെടും. ഇത് സംസ്ഥാനത്തെ ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 11 ശതമാനത്തോളം വരും. സിയാങ് താഴ്വരയിൽ ആദി (Adi) ഗോത്രവിഭാഗക്കാർ വലിയ തോതിൽ അധിവസിക്കുന്നതിനാൽ, അവർക്കാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആഘാതം നേരിടേണ്ടി വരിക. “ഞങ്ങളുടെ കൃഷിഭൂമികളും തട്ടുകളായുള്ള കൃഷിയിടങ്ങളും, എന്തിന് ഞങ്ങളുടെ ആരാധനാലയങ്ങൾ പോലും വെള്ളത്തിനടിയിലാകും. ഇത് ഞങ്ങളുടെ സംസ്കാരം, പരമ്പരാഗത അറിവുകൾ, ഭൂമിയുമായുള്ള ഞങ്ങളുടെ ബന്ധം എന്നിവയുടെയെല്ലാം സമ്പൂർണ്ണ തകർച്ചയാണ്,” ആദി ഗോത്രവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ലോബ്സാങ് പറഞ്ഞു.
ആഗോളതാപനം രൂക്ഷമായിരിക്കുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, നദികൾക്ക് അവയുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവസരമൊരുക്കുന്നതിനായി യൂറോപ്പിലും അമേരിക്കയിലും വലിയ അണക്കെട്ടുകൾ പൊളിച്ചുമാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വൻകിട അണക്കെട്ടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം വളരെ വലുതാണെന്നും, നദികളെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ ഇത്തരം അണക്കെട്ടുകൾ ഒഴിവാക്കണമെന്നുമാണ് വിവിധ മേഖലകളിലെ വിദഗ്ധരുടെ പൊതുവായ അഭിപ്രായം.
‘സൗത്ത് ഏഷ്യ നെറ്റ്വർക്ക് ഓൺ ഡാംസ്, റിവേഴ്സ് ആൻഡ് പീപ്പിൾ’ (South Asia Network on Dams, Rivers and People) കോർഡിനേറ്റർ ഹിമാൻഷു താക്കർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്, കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശകത്തിനിടയിൽ വൻകിട അണക്കെട്ടുകൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന ദോഷഫലങ്ങൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി പുറത്തുവന്നുവെന്നും, ഇത് ഗവേഷകരെയും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരെയും ഇത്തരം നിർമ്മാണങ്ങളെ എതിർക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചുവെന്നുമാണ്. “നർമ്മദ ബച്ചാവോ ആന്ദോളൻ അത്തരമൊരു പ്രതിഷേധമായിരുന്നു. അതിന് വലിയ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ സാധിച്ചു; പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് ഒരു സ്വതന്ത്ര അവലോകനം (independent review) വേണമെന്ന നിബന്ധന അതിലൊന്നായിരുന്നു. ലോകബാങ്ക് മുൻകൈയെടുത്ത് നടത്തിയ ആ സ്വതന്ത്ര അവലോകനത്തിന് പിന്നാലെ, പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറാനും ധനസഹായം നിർത്തിവെക്കാനും ലോകബാങ്ക് നിർബന്ധിതരായി. പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും, യഥാർത്ഥ സാഹചര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വലിയ അന്തരം ഈ സ്വതന്ത്ര വിലയിരുത്തലിലൂടെ പുറത്തുവന്നു,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
1996-ൽ, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിമർശകരെ ഉൾപ്പെടുത്തി ലോകബാങ്ക് ഒരു യോഗം വിളിച്ചുചേർത്തു. ഇത് ഒടുവിൽ ‘വേൾഡ് കമ്മീഷൻ ഓൺ ഡാംസ്’ (WCD) രൂപീകരിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. WCD പുറത്തുവിട്ട റിപ്പോർട്ട് ഊന്നിപ്പറയുന്നത്, വലിയ അണക്കെട്ടുകൾ ദുർബലമായ ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ വ്യാപകമായ നാശത്തിനും, ജീവിവർഗങ്ങളുടെ വംശനാശത്തിനും, നദികളെ ആശ്രയിച്ചു കഴിയുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനും കാരണമായിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ദുർബലതകളെ അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇത്തരം പദ്ധതികൾ, വലിയൊരു പ്രദേശത്തെത്തന്നെ നാശത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, സിയാങ് താഴ്വര (Siang Valley) ഭൂകമ്പസാധ്യത വളരെ കൂടുതലുള്ള ‘സീസ്മിക് സോൺ V’ (Seismic Zone V) എന്ന മേഖലയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അവിടെ ഒരു വൻ അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ പ്രദേശത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ ബലഹീനത കൂടുതൽ ഗുരുതരമാകും.
SUMP (Siang Upper Multipurpose Project) പദ്ധതിയുടെ പാരിസ്ഥിതികവും സാമൂഹികവുമായ ആഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ചും, അതിലെ അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചും നിഷ്പക്ഷവും സമഗ്രവുമായ ഒരു പഠനം നടത്തണമെന്ന് താക്കർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. “ഹിമാലയൻ മേഖല പലതരം പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾക്ക് സാധ്യതയുള്ള ഒരിടമാണ്. ഇത്തരം പദ്ധതികളിൽ, നിലവിലുള്ള ദുർബലതകളെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ദുരന്തസാധ്യതകൾ കൂട്ടുകയും ചെയ്യുന്ന നിരവധി ഘടകങ്ങളുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിലേറെയായി ഇന്ത്യയിലെ അണക്കെട്ടുകളുടെ പാരിസ്ഥിതിക-സാമൂഹിക ആഘാത പഠനങ്ങൾ ഞങ്ങൾ പരിശോധിച്ചുവരുന്നുണ്ട്; എന്നാൽ, തികച്ചും സ്വതന്ത്രവും വിശ്വസനീയവുമായ ഒരു പഠനം പോലും ഇതുവരെ ഞങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിട്ടില്ല,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ദേശീയ സുരക്ഷ എന്ന സർക്കാർ വാദം
നദീതടത്തിന്റെ മുകൾഭാഗത്ത് ചൈന നടപ്പിലാക്കുന്ന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയെ മുൻനിർത്തി, ദേശീയ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ SUMP സഹായിക്കുമെന്ന വാദമാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഉയർത്തുന്നത്. ചൈന പെട്ടെന്ന് വെള്ളം തുറന്നുവിട്ടാൽ അതൊരു ‘ജലബോംബ്’ (water bomb) പോലെ പ്രവർത്തിച്ചേക്കാമെന്നും, അത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ SUMP പദ്ധതിക്ക് ആ ആഘാതത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുമെന്നുമാണ് വാദം. അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ ഇത്തരത്തിൽ പ്രതികാരപരമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് വിനാശകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചേക്കാം.
ചൈനയുടെ പദ്ധതിയുടെ ഘടന, പ്രവർത്തന രീതികൾ, പ്രവർത്തന നടപടിക്രമങ്ങൾ (SOPS), പാരിസ്ഥിതിക-സാമൂഹിക ആഘാത പഠന റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ പരസ്യമായി വെളിപ്പെടുത്തണമെന്ന് ചൈനയോട് ആവശ്യപ്പെടുകയാണ് സർക്കാർ ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് താക്കർ പറഞ്ഞു. “ഒരു നദിയുടെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള രാജ്യം, താഴെഭാഗത്തുള്ള മറ്റൊരു രാജ്യത്തിന് സമീപമായി ഒരു പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുമ്പോൾ, ആ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ വിവരങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ താഴെഭാഗത്തുള്ള രാജ്യത്തിന് അവകാശമുണ്ടെന്നും, വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ മുകൾഭാഗത്തുള്ള രാജ്യത്തിന് ബാധ്യതയുണ്ടെന്നും ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കോടതി വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, സംയുക്തമായ ഒരു ആഘാത പഠനം നടത്താനും താഴെഭാഗത്തുള്ള രാജ്യത്തിന് ആവശ്യപ്പെടാവുന്നതാണ്. അതിനാൽ, ഈ പദ്ധതിയുടെ അതിർത്തി കടന്നുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇന്ത്യയ്ക്കും ചൈനയ്ക്കും ചേർന്ന് ഒരു സംയുക്ത പഠനം നടത്താവുന്നതാണ്. അത്തരമൊരു പഠനത്തിലൂടെ പദ്ധതിയുടെ ഘടന, പ്രവർത്തന നടപടിക്രമങ്ങൾ, ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ, സ്വീകരിക്കേണ്ട മുൻകരുതലുകൾ എന്നിവ വ്യക്തമാകും,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ചൈനീസ് അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസും യുനാൻ സർവകലാശാലയും ചേർന്ന് നടത്തിയതും, 2026 ഒക്ടോബർ 8-ന് ‘ചൈന സയൻസ് ബുള്ളറ്റിൻ’ എന്ന ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതുമായ ഒരു പുതിയ പഠനം, ഈ നൂറ്റാണ്ടിൽ യാർലുങ് സാങ്പോ (Yarlung Tsangpo) നദിയിൽ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. “ദീർഘകാല ജലശാസ്ത്രപരമായ മാറ്റങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജലവിഭവങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യത കുറയ്ക്കൽ, പരിസ്ഥിതിക്ക് ആവശ്യമായ ജലലഭ്യത ഉറപ്പാക്കൽ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള പരസ്പരബന്ധം സമഗ്രമായി പരിഗണിച്ചുകൊണ്ട് വേണം ഭാവിയിൽ നദീതട പരിപാലനം നടത്താൻ,” എന്ന് പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അതിർത്തി കടന്നുള്ള ജലനിയമങ്ങളിൽ പ്രമുഖ വിദഗ്ധനും സുപ്രീം കോടതിയിലെ മുതിർന്ന അഭിഭാഷകനുമായ മോഹൻ കതാർക്കി ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി: ചൈന ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്ന അണക്കെട്ടിന് വളരെ വലിയ ശേഷിയുള്ളതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വലിയ അളവിൽ വെള്ളം തുറന്നുവിട്ടാൽ അത് സിയാങ് അണക്കെട്ടിനെ പൂർണ്ണമായും തകർക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ, ഒരു ‘പ്രതി-അണക്കെട്ട്’ (counter dam) നിർമ്മിക്കുന്നത് രാജ്യത്തിന് ഗുണകരമാകില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. “ചൈനീസ് അണക്കെട്ടിന് 60,000 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ, എന്നാൽ നമ്മൾ പദ്ധതിയിടുന്നത് 11,200 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള ഒന്നാണ്. അവർ തങ്ങളുടെ ജലശേഖരത്തിന്റെ 25 മുതൽ 30 ശതമാനം വരെ തുറന്നുവിട്ടാൽ, അത് ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വിനാശകരമായേക്കാം,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അതിർത്തി കടന്നുള്ള പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംയുക്തമായി പഠനം നടത്തേണ്ടതിന്റെ (joint transboundary environmental impact assessment) പ്രാധാന്യവും കതാർക്കി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. “ഇന്ത്യ നയതന്ത്ര മാർഗങ്ങളിലൂടെ ഈ വിഷയം ഉന്നയിക്കുകയും, ബെയ്ജിംഗുമായി ക്രിയാത്മകമായി ഇടപെടുകയും, ഉഭയകക്ഷി സഹകരണം തേടുകയും, പദ്ധതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി ഔദ്യോഗിക കരാർ ഉണ്ടാക്കാൻ ചർച്ചകൾ നടത്തുകയും വേണം. അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും അവകാശമുണ്ട്, എന്നാൽ ഈ അവകാശം വിനിയോഗിക്കുമ്പോൾ, നദിയുടെ താഴെത്തട്ടിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ കൂടി പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഒരു പദ്ധതി മൂലം ജനസമൂഹങ്ങൾക്കുണ്ടാകുന്ന കുടിയൊഴിപ്പിക്കലും മറ്റ് പ്രയാസങ്ങളും ആഘാത പഠനത്തിന്റെ (impact assessment) അവിഭാജ്യ ഘടകമായിരിക്കണം. കതാർക്കി പറഞ്ഞു, “പ്രാദേശിക നിവാസികൾക്ക് ഇത്തരം പദ്ധതികൾ മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ആഘാതം വളരെ വലുതായിരിക്കും. തദ്ദേശീയരായ ജനവിഭാഗങ്ങളെ നഗര സാഹചര്യങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.”
2014-ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി പാസിഘട്ടിൽ ഒരു റാലിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തിരുന്നു. തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ, നിർദ്ദിഷ്ട അണക്കെട്ടിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ മോദി അംഗീകരിക്കുകയും പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്തു. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടതെന്നും, ചെറിയ പദ്ധതികളിലൂടെയും ജലവൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
സിയാങ് നിവാസിയും SIFF-ന്റെ യുവജന വിഭാഗം ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമായ ഡുബിറ്റ് സിറാം, പ്രാദേശിക നിവാസികൾ ഇന്ത്യയുടെ വികസനത്തിന് തടസ്സമാണെന്ന രീതിയിൽ ദൃശ്യമാധ്യമങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലുള്ള അതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചു. “ഞങ്ങളും ഈ രാജ്യത്തെ പൗരന്മാരാണ്. ഞങ്ങൾ വികസനത്തിന് എതിരല്ല. ഞങ്ങളുടെ വീടുകളിലും വൈദ്യുതി വേണമെന്ന് ഞങ്ങൾക്കും ആഗ്രഹമുണ്ട്. എന്നാൽ എന്ത് വിലകൊടുത്താണ്? ഞങ്ങളുടെ സ്വത്വം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയോ? നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഞങ്ങൾ ജീവിച്ചുപോന്ന ഭൂമി നഷ്ടപ്പെടുത്തിയോ?” അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു. ലോബ്സാങ് ഇതിനെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു, “ഞങ്ങളുടെ പൂർവ്വികരെ ഞങ്ങൾ ഇവിടെയാണ് അടക്കം ചെയ്തത്. ഈ നദിയെ ഞങ്ങൾ അമ്മയായി കണ്ട് ആരാധിക്കുന്നു. അവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത് മരിക്കുന്നതാണ്.”
ചൈനയ്ക്കെതിരായ ഇന്ത്യയുടെ മറുപടിയായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ സിയാങ് അണക്കെട്ട്, പാരിസ്ഥിതികമായി അതീവ ദുർബലമായ ഒരു മേഖലയിലെ ജനങ്ങൾക്കും പരിസ്ഥിതിക്കും വിനാശകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളായിരിക്കും സൃഷ്ടിക്കുക.
