വിഴിഞ്ഞം അദാനി പോർട്ട്: വിദേശ നിക്ഷേപം ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ

കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക, വാണിജ്യ ഭൂപടത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ പര്യാപ്തമാണെന്ന് ഭരണ പ്രതിപക്ഷ ഭേദമന്യേ പാർട്ടികൾ വാഴ്ത്തുന്ന ഒരു പദ്ധതിയാണ് വിഴിഞ്ഞം അന്താരാഷ്ട്ര തുറമുഖം. ഇതിൻ്റെ പിതൃത്വവും പോറ്റവകാശവും ഉന്നയിച്ചു മാത്രമാണ് മുന്നണികൾ തമ്മിലെ തർക്കം. അദാനി ഇന്ത്യൻ കോർപ്പറേറ്റ് അധോലോക തലവൻ എന്ന നിലയിലേക്ക് വികാസം പ്രാപിച്ചിട്ടില്ലാത്ത കാലത്താണ് അദാനിയുമായി ഉമ്മൻ ചാണ്ടി ഭരണകാലത്ത് കേരള സർക്കാർ പോർട്ടിന് കരാറുണ്ടാക്കുന്നത്. 2016 ൽ പിണറായി ഭരണകാലത്ത് ഇടത് എതിർപ്പ് വരാതിരിക്കാൻ എ.കെ.ജി സെൻ്ററിലെത്തി സാക്ഷാൽ ഗൌതം അദാനി. ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ ഈ തുറമുഖം, ആഗോള കപ്പൽ ഗതാഗത ഭൂപടത്തിൽ കേരളത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ, ഈ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇപ്പോൾ ഉയർന്നുവന്നിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പുതിയ വിവാദം, തുറമുഖ നടത്തിപ്പുകാരായ അദാനി ഗ്രൂപ്പ് വിദേശ കമ്പനിയായ എം.എസ്‌.സിയിൽ നിന്നും 13,000 കോടി രൂപയുടെ വിദേശ നിക്ഷേപം സ്വീകരിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. കേരള സർക്കാരിന്റെ അറിവോ സമ്മതമോ ഇല്ലാതെയാണ് ഈ നീക്കം നടന്നിരിക്കുന്നതെന്നത് ആശങ്കാജനകമാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വിഴിഞ്ഞം അദാനി പോർട്ടിലെ സർക്കാർ പങ്കാളിത്തം, കേന്ദ്ര താത്പര്യങ്ങൾ, അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ സുതാര്യമല്ലാത്ത നടപടികൾ, വിദേശ നിക്ഷേപത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ, സാമൂഹ്യ-പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ എന്നിവ വിശദമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖ പദ്ധതിയുടെ മൊത്തം ചെലവിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും വഹിക്കുന്നത് കേരള സർക്കാരാണ്. ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വലിയ ബാധ്യതകൾ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ചുമലിലാണ്. അദാനി ഗ്രൂപ്പുമായി ഒപ്പുവെച്ച കൺസഷൻ കരാർ പ്രകാരം തുറമുഖത്തിന്റെ നിർമ്മാണവും നടത്തിപ്പും 40 വർഷ കാലയളവിലേക്ക് അവർക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഈ കരാർ പ്രകാരം, ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിലോ ഓഹരി ഘടനയിലോ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിന് സർക്കാരിന്റെ മുൻകൂർ അനുമതി ആവശ്യമാണ്. 25 ശതമാനമോ അതിൽ കൂടുതലോ ഓഹരികൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യണമെങ്കിൽ സർക്കാരിന്റെ അംഗീകാരം നിർബന്ധമാണ്. എന്നാൽ, സർക്കാരിനെ ഇരുട്ടിൽ നിർത്തിക്കൊണ്ട്, അദാനി ഗ്രൂപ്പ് വിദേശ നിക്ഷേപത്തിനായി നീങ്ങുന്നത് കരാർ ലംഘനമായും സർക്കാരിന്റെ അവകാശത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമായും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രി വി.ഡി. സതീശൻ നിയമസഭയിൽ വ്യക്തമാക്കിയത് പോലെ, സർക്കാരിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ അദാനി ഗ്രൂപ്പിന് സാധിക്കില്ല.

വിഴിഞ്ഞം പോലുള്ള ഒരു തന്ത്രപ്രധാന തുറമുഖത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് വ്യക്തമായ താത്പര്യങ്ങളുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ തെക്കേ അറ്റത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ തുറമുഖം നാവികസേനയ്ക്കും സുരക്ഷാ ഏജൻസികൾക്കും നിർണ്ണായകമാണ്. കൂടാതെ, ചൈനയുടെ ‘സ്ട്രിംഗ് ഓഫ് പേൾസ്’ തന്ത്രത്തിന് ബദലായി ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പിക്കാനും വിഴിഞ്ഞം സഹായിക്കും. അദാനി ഗ്രൂപ്പിന് കേന്ദ്ര സർക്കാരുമായും മോദിയുമായുമുള്ള അടുത്ത ബന്ധം പലപ്പോഴും ചർച്ചാവിഷയമായിട്ടുണ്ട്. ഈ വിദേശ നിക്ഷേപ വിഷയത്തിലും കേന്ദ്രത്തിന്റെ മൗനമോ പരോക്ഷമായ പിന്തുണയോ ഉറപ്പായും ഉണ്ടാകും. ദേശീയ സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമായതിനാൽ, വിദേശ നിക്ഷേപത്തിന് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന്റെയും ഷിപ്പിംഗ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെയും അനുമതി അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ, ഇത് സംബന്ധിച്ച സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ കൂടി ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.

തുടക്കം മുതൽ തന്നെ അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ പല നടപടികളും സുതാര്യതയില്ലായ്മയുടെ പേരിൽ വിമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ, 13,000 കോടി രൂപയുടെ വിദേശ നിക്ഷേപം സംബന്ധിച്ച് സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ അറിയിക്കേണ്ട സമയം ആയിട്ടില്ലെന്നതാണ് അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ വാദം. സെബിയെ (SEBI) അറിയിച്ചുവെന്നും, ബാക്കി നടപടിക്രമങ്ങൾ പൂർത്തിയായ ശേഷം മാത്രം സർക്കാരിനെ അറിയിക്കുമെന്നുമാണ് അവർ പറയുന്നത്. എന്നാൽ, പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന പങ്കാളിയായ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ ഈ വലിയ നീക്കത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്തുന്നത് ദുരൂഹത ഉണർത്തുന്നു. ഇത് അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഏകപക്ഷീയമായ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുന്ന ശൈലിയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. പൊതു-സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തത്തിൽ നടക്കുന്ന ഒരു പദ്ധതിയിൽ ഇത്രയും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സർക്കാരിന്റെ അറിവോടെ മാത്രമേ നടക്കാവൂ എന്നത് ജനാധിപത്യപരമായ ഒരു ആവശ്യവുമാണ്.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കണ്ടെയ്നർ ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനിയായ എം.എസ്‌.സി. (MSC) വിഴിഞ്ഞത്ത് നിക്ഷേപം നടത്തുന്നത് സാമ്പത്തികമായി ഗുണകരമാണെന്ന് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തോന്നാമെങ്കിലും, ഇതിന് ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളുണ്ടാകാം. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പിണറായി വിജയൻ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, ഇത് ഒരു കുത്തകവത്കരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. ഒരു കമ്പനി മാത്രം തുറമുഖത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുന്നത് മറ്റ് ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനികൾക്ക് വിഴിഞ്ഞം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ തടസ്സമുണ്ടാക്കിയേക്കാം. ഇത് മത്സരസ്വഭാവം ഇല്ലാതാക്കുകയും, തുറമുഖത്തിന്റെ വാണിജ്യ സാധ്യതകളെ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും. മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു തീരപ്രദേശത്ത് ഒരു വിദേശ കമ്പനിക്ക് ഇത്രയും വലിയ സ്വാധീനം ലഭിക്കുന്നത് ദേശീയ സുരക്ഷയെ ബാധിക്കുമോ എന്ന ആശങ്കയും ഗൗരവമുള്ളതാണ്.

2022 ജൂലൈ മാസത്തിൽ ആരംഭിച്ച് 138 ദിവസത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന, വിഴിഞ്ഞം നിവാസികളും ലത്തീൻ അതിരൂപതയും സംയുക്തമായി നടത്തിയ വലിയൊരു പ്രക്ഷോഭമുണ്ടായിരുന്നു . 2022 ഡിസംബർ 6-നാണ് സർക്കാരുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾക്കൊടുവിൽ ആ സമരം താൽക്കാലികമായി ഒത്തുതീർപ്പായത്. അന്ന് മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും പ്രദേശവാസികളും ഉന്നയിച്ച അടിസ്ഥാനപരമായ ന്യായവാദങ്ങൾ, നിലവിൽ എം.എസ്.സി (MSC) എന്ന വിദേശ കമ്പനിക്ക് ഓഹരി കൈമാറാൻ അദാനി ഗ്രൂപ്പ് നടത്തുന്ന നീക്കങ്ങളുമായി വളരെ ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നുണ്ട്
പദ്ധതിയുടെ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ചും പുനരധിവാസത്തെക്കുറിച്ചും സർക്കാരും അദാനി ഗ്രൂപ്പും കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നില്ലെന്നും, പദ്ധതിയിൽ സുതാര്യതയില്ലെന്നുമായിരുന്നു 2022-ലെ സമരക്കാരുടെ പ്രധാന ആരോപണം. 13,000 കോടി രൂപയുടെ വിദേശ നിക്ഷേപം സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെപ്പോലും അറിയിക്കാതെ അദാനി ഗ്രൂപ്പ് തീരുമാനിച്ചു എന്നത് സമരക്കാരുടെ അന്നത്തെ വാദത്തെ ശരിവയ്ക്കുന്നതാണ്. പദ്ധതിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ വഹിക്കുന്ന സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെപ്പോലും ഇരുട്ടിൽ നിർത്തുന്ന ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് കമ്പനി, എങ്ങനെയാണ് സാധാരണക്കാരായ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾക്ക് നൽകിയ വാഗ്ദാനങ്ങൾ പാലിക്കുക എന്ന നിർണ്ണായക ചോദ്യം ഇവിടെ ഉയർന്നുവരുന്നു.

തുറമുഖം വരുന്നതോടെ ആ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായും അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാകുമെന്നും, അവിടെ രാജ്യത്തെ നിയമങ്ങളേക്കാൾ കോർപ്പറേറ്റ് താല്പര്യങ്ങൾക്കായിരിക്കും മുൻഗണനയെന്നും അന്ന് സമരസമിതി ആശങ്കപ്പെട്ടിരുന്നു. സർക്കാരിന്റെ മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ ഓഹരി ഘടനയിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ പാടില്ലെന്ന കൺസഷൻ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥ കാറ്റിൽപ്പറത്തിക്കൊണ്ടാണ് വിദേശ നിക്ഷേപത്തിനുള്ള നീക്കം നടക്കുന്നത്. ഇത് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ പരമാധികാരത്തെയും വെല്ലുവിളിക്കുന്നതാണ്. കോർപ്പറേറ്റുകൾ സർക്കാരിന് മുകളിലായി മാറുന്നു എന്ന അന്നത്തെ വിമർശനം ഇവിടെ അക്ഷരംപ്രതി ശരിയാവുകയാണ്.

തീരശോഷണവും അതുവഴി വീടുകൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നതുമായിരുന്നു സമരക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം. എം.എസ്.സി (MSC) യെപ്പോലെ ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ കപ്പൽ കമ്പനി വിഴിഞ്ഞത്ത് പങ്കാളിയാകുമ്പോൾ, തുറമുഖത്തിന്റെ പ്രവർത്തന വ്യാപ്തി അനേകമടങ്ങ് വർദ്ധിക്കും. കൂടുതൽ വലിയ കപ്പലുകൾ, വ്യാപകമായ ഡ്രെഡ്ജിംഗ്, കൂടുതൽ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ അനിവാര്യമായി വരും. ഇത് നിലവിലുള്ള പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കുകയും സമുദ്ര ആവാസവ്യവസ്ഥയെ അപകടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും. തുറമുഖത്തിന്റെ വിപുലീകരണം തങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ഭയം ഈ വിദേശ നിക്ഷേപത്തോടെ ഒന്നുകൂടി വർദ്ധിക്കുകയാണ്.

പദ്ധതിയുടെ സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ അദാനിക്കും, എന്നാൽ തീരശോഷണവും കിടപ്പാടം നഷ്ടപ്പെടലും പോലുള്ള ദുരിതങ്ങൾ സാധാരണക്കാർക്കും എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു വാദം. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കും, ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കലിനും, പുനരധിവാസത്തിനും സർക്കാർ കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ചെലവാക്കുമ്പോൾ, ആ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ കാണിച്ച് കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ വിദേശ നിക്ഷേപം ആകർഷിച്ച് ലാഭം കൊയ്യുന്നത് അദാനി ഗ്രൂപ്പാണ്. ലാഭം സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കപ്പെടുകയും നഷ്ടങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ബാധ്യതയായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന സമവാക്യം ഈ ഓഹരി വിൽപ്പനയിൽ വളരെ വ്യക്തമാണ്.

വിഴിഞ്ഞം വിദേശ നിക്ഷേപ വിഷയം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചലനങ്ങളാണ് സൃഷ്ടിക്കാനിടയാക്കുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ അറിവില്ലാതെ വിദേശ നിക്ഷേപം നടക്കുന്നതിനെതിരെ പ്രതിപക്ഷം ശക്തമായി രംഗത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. സർക്കാരിന്റെ പിടിപ്പുകേടാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നതെന്ന വിമർശനവുമുണ്ട്. അദാനി ഗ്രൂപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദങ്ങൾ എക്കാലത്തും രാഷ്ട്രീയ ആയുധങ്ങളാകാറുണ്ട്. പക്ഷേ, അമ്പുകൊള്ളാത്തവരായി ആരുണ്ട് കുരുക്കളിൽ എന്നു പറഞ്ഞപോലെ അദാനി ഗ്രൂപ്പുമായി ഒളിഞ്ഞും തെളിഞ്ഞും ബന്ധമുള്ളവരാണ് കേരളത്തിലെ മൂന്ന് പ്രധാന മുന്നണികളും. സംസ്ഥാന സർക്കാരും കേന്ദ്ര സർക്കാരും അദാനി ഗ്രൂപ്പും തമ്മിലുള്ള അധികാര വടംവലിയായും ഇത് മാറാം. ഈ പ്രതിസന്ധിയെ സർക്കാർ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യും എന്നത് മുഖ്യമന്ത്രി വി.ഡി. സതീശന്റെ നേതൃത്വത്തിന് വലിയൊരു പരീക്ഷണമാണ്.

സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം ഇനി ഇല്ലാതാക്കാനാവില്ല, എങ്കിലും, സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും ഇല്ലാത്ത നടപടികൾ അംഗീകരിക്കാനാകില്ല. അദാനി ഗ്രൂപ്പിന്റെ വിദേശ നിക്ഷേപ നീക്കം നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. ദേശീയ സുരക്ഷ, പൊതുജന താത്പര്യം, സാമ്പത്തിക കുത്തകവത്കരണം, പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ കൃത്യമായി പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ അധികാരം ഉറപ്പുവരുത്തുകയും കേരളത്തിന്റെ താത്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും വേണം. വികസനമെന്നാൽ കേവലം സാമ്പത്തിക വളർച്ച മാത്രമല്ല, അത് എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും സുതാര്യവും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദവുമായിരിക്കണം.