രാത്രിക്കും ചൂടാണ്; നഗരത്തിലെ തൊഴിലാളികളുടെ ശരീരത്തിൽ എഴുതപ്പെടുന്ന കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി

രാത്രി ഒമ്പത് മണി. പകൽ മുഴുവൻ 43 മുതൽ 45 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് വരെ ചൂടിൽ കത്തിയ ദില്ലി നഗരം പതുക്കെ ഇരുട്ടിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. റോഡുകളിൽ വാഹനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയുന്നു. കടകൾ അടയുന്നു. ഓഫീസുകളുടെ വെളിച്ചം അണയുന്നു. നഗരത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ദിവസവും അവസാനിക്കുന്നു. പക്ഷേ, ദില്ലിയിലെ ചൂടിന് ദിവസവും രാത്രിയും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമില്ല. നഗരത്തിന്റെ കോൺക്രീറ്റ് ചൂട് അപ്പോഴും പുറത്തുവിടുകയാണ്. ന്യൂ അശോക് നഗറിലെ എട്ട് അടി നീളവും വീതിയുമുള്ള ജനലില്ലാത്ത ഒറ്റമുറി വീട്ടിൽ ഗുഞ്ജാ ദേവിയും കുടുംബവും അത്തരം ഒരു രാത്രിയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുന്നു. ഒരു സീലിങ് ഫാൻ മാത്രം. നാല് മനുഷ്യർ. 6×5 അടി വലുപ്പമുള്ള ഇരട്ടക്കട്ടിൽ. പുറത്തുള്ള ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനാണ് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയത്. പക്ഷേ അകത്ത് കടന്നപ്പോഴും ശരീരത്തിന് ചൂടിന്റെ പിടിയിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നില്ല. “ആളുകൾ പുറത്തുള്ള ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനാണ് വീട്ടിലേക്ക് വരുന്നത്. വീട്ടിലെത്തിയാൽ പിന്നെ എവിടെയാണ് രക്ഷപ്പെടുക?” എന്ന ദേവിയുടെ ചോദ്യം ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ പരാതിയല്ല. ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗം ചൂടാകുന്ന നഗരങ്ങളിൽ രൂപപ്പെടുന്ന പുതിയ തൊഴിൽ-വർഗീയ യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ വിവരണമാണ്.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ പൊതുചർച്ചയിൽ ചൂട് സാധാരണയായി പകൽ സമയത്തെ താപനിലയുടെ കണക്കുകളിലൂടെയാണ് അളക്കപ്പെടുന്നത്. എത്ര ഡിഗ്രി ഉയർന്നു, എത്ര ദിവസം ഹീറ്റ് വേവ് പ്രഖ്യാപിച്ചു, റെക്കോർഡ് താപനില എത്രയായി എന്നിങ്ങനെ. എന്നാൽ, മനുഷ്യശരീരത്തിന് ഏറ്റവും അപകടകരമായ ചോദ്യം പലപ്പോഴും മറ്റൊന്നാണ്: രാത്രിയിൽ ശരീരത്തിന് തണുക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ? അതിന് കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ പകൽ അനുഭവിച്ച ചൂടിൽ നിന്ന് ശരീരത്തിന് വീണ്ടെടുക്കാനാവില്ല. ഉറക്കം തകരും. ക്ഷീണം തുടരും. അടുത്ത ദിവസത്തെ തൊഴിൽശേഷി കുറയും. രോഗസാധ്യത വർധിക്കും. ഒടുവിൽ അത് വരുമാനത്തിലേക്ക് എത്തും. അതിനാൽ രാത്രിയിലെ ചൂട് ഒരു കാലാവസ്ഥാ കണക്കല്ല. അത് ഒരു തൊഴിൽ പ്രശ്നമാണ്.

ഗുഞ്ജാ ദേവിയും ഭർത്താവ് ഗണേഷ് സാഹും ബിഹാറിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളാണ്. അവർക്ക് ഓഫീസില്ല. എയർ കണ്ടീഷൻ ചെയ്ത ജോലിസ്ഥലമില്ല. തൊഴിൽസുരക്ഷയില്ല. തെരുവിലാണ് അവരുടെ തൊഴിൽസ്ഥലം. ചോളെ ഭട്ടൂറെ, ലിട്ടി ചോഖ തുടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന കുടുംബവണ്ടിയാണ് അവരുടെ ഉപജീവനം. പകൽ മണിക്കൂറുകളോളം റോഡരികിൽ നിൽക്കണം. അടുപ്പിന്റെ ചൂട് ശരീരത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് എത്തുന്നു. ചാർക്കോൾ കത്തുന്നു. കോൺക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ചൂട് തിരിച്ചടിക്കുന്നു. വാഹനങ്ങളുടെ പുക അന്തരീക്ഷത്തെ കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നു. തണൽ പരിമിതമാണ്. ഇത് ഒരു തൊഴിലാളി നേരിടുന്ന സ്വാഭാവിക ചൂടല്ല. തൊഴിലിന്റെ ഘടന തന്നെ ചൂടിനെ വർധിപ്പിക്കുന്നു.

ചൂട് കൂടുമ്പോൾ മറ്റൊരു പ്രശ്നം തുടങ്ങുന്നു. ഉപഭോക്താക്കൾ പുറത്തിറങ്ങുന്നത് കുറയുന്നു. ഭക്ഷണവിൽപ്പന കുറയുന്നു. തെരുവിലെ കച്ചവടക്കാരുടെ വരുമാനം താഴുന്നു. ചില ദിവസങ്ങളിൽ ജോലി സമയം കുറയ്ക്കേണ്ടിവരും. ചിലപ്പോൾ ജോലി ഒഴിവാക്കേണ്ടിവരും. ഇവിടെ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം നേരിട്ട് ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ പോക്കറ്റിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. ചൂട് കൂടുന്നു, ഉപഭോക്താക്കൾ കുറയുന്നു, വിൽപ്പന കുറയുന്നു, വരുമാനം കുറയുന്നു. അതേസമയം ചൂട് കൂടുന്നു, വൈദ്യുതി ഉപയോഗം കൂടുന്നു, കൂളർ, ഫാൻ, വെള്ളം, ചികിത്സ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ചെലവ് ഉയരുന്നു, കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ബാധ്യത വർധിക്കുന്നു. വരുമാനം താഴുകയും ചെലവ് ഉയരുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ ഇരട്ട പ്രഹരമാണ് കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയുടെ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം.

പകൽ ചൂടിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാൻ തൊഴിൽ സമയത്തിൽ മാറ്റം വരുത്താം എന്ന വാദം പലപ്പോഴും ഉയരാറുണ്ട്. രാവിലെ നേരത്തെ ജോലി തുടങ്ങുക, ഉച്ചയ്ക്ക് വിശ്രമിക്കുക, വൈകുന്നേരം ജോലി തുടരുക തുടങ്ങിയ നിർദേശങ്ങൾ. എന്നാൽ ഈ പരിഹാരത്തിന്റെ ഒരു വലിയ പരിമിതി അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു. തൊഴിലാളി വിശ്രമിക്കുന്ന സ്ഥലം എങ്ങനെയാണ്? ദേവിയുടെ വീട് അതിന്റെ ഉത്തരം നൽകുന്നു. ജനലില്ലാത്ത ചെറിയ മുറി, അപര്യാപ്തമായ വായുസഞ്ചാരം, ഒരു ഫാൻ, പകൽ മുഴുവൻ ചൂട് സംഭരിച്ച മതിലുകളും മേൽക്കൂരയും. വീടിന് പുറത്തുള്ള താപനില കുറഞ്ഞാലും വീടിനകത്തെ ചൂട് അതേ വേഗത്തിൽ കുറയണമെന്നില്ല. കെട്ടിടത്തിന്റെ നിർമ്മാണ വസ്തുക്കൾ പകൽ ആഗിരണം ചെയ്ത ചൂട് രാത്രിയിലും പുറത്തുവിടുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ദരിദ്രമായ വീടുകൾ പലപ്പോഴും രാത്രിയിലെ ചൂടിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കുടുക്കുകളാകുന്നത്. ഇവിടെ “വീട്” എന്നത് സുരക്ഷയുടെ പ്രതീകമല്ലാതാകുന്നു. വീട് തന്നെ ചൂടിന്റെ മറ്റൊരു ഉറവിടമാകുന്നു.

നഗരചൂട് എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്നില്ല. ഏത് പ്രദേശത്താണ് ഒരാൾ താമസിക്കുന്നത്, എന്തുതരം വീട്ടിലാണ് താമസിക്കുന്നത്, ചുറ്റും എത്ര മരങ്ങളുണ്ട്, തുറസ്സായ ഇടമുണ്ടോ, വായുസഞ്ചാരം എങ്ങനെയാണ്, വീട്ടിൽ ജനലുകളുണ്ടോ, വൈദ്യുതി ബിൽ വഹിക്കാനാകുമോ—ഇവയെല്ലാം ചൂടിന്റെ അനുഭവം നിർണയിക്കുന്നു. സമ്പന്നരുടെ വീടുകളിൽ ചൂടിനെതിരെ നിരവധി പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുണ്ട്. എയർ കണ്ടീഷണർ, ഇൻവെർട്ടർ, എയർ കൂളർ, ഇൻസുലേഷൻ, വലിയ മുറികൾ, ജനലുകൾ, ബാല്കണികൾ, മരങ്ങൾ. ദരിദ്ര കുടുംബത്തിന് പലപ്പോഴും ഒരു ഫാൻ മാത്രം. അതിനാൽ നഗരത്തിലെ താപനില ഒരു പ്രകൃതിദത്ത സമതലമല്ല. അതിന് ഒരു വർഗീയ ഭൂപടമുണ്ട്. ചൂട് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന ഇടങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഹരിതാവരണമുള്ള പ്രദേശങ്ങളായിരിക്കും. കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരുടെ താമസമേഖലകൾ തിരക്കേറിയതും കോൺക്രീറ്റ് നിറഞ്ഞതും വായുസഞ്ചാരം കുറഞ്ഞതുമായിരിക്കാം. അതിനാൽ “ദില്ലിയിൽ ഇന്ന് 40 ഡിഗ്രിയാണ്” എന്ന വാർത്ത അപൂർണ്ണമാണ്. ചോദിക്കേണ്ടത് മറ്റൊന്നാണ്: ആ 40 ഡിഗ്രി ആരാണ് എങ്ങനെ അനുഭവിക്കുന്നത്?

ദില്ലിയിൽ ഈ വർഷം മെയ് മുതൽ ജൂലൈ വരെ 30 ഡിഗ്രിയോ അതിലധികമോ കുറഞ്ഞ താപനില രേഖപ്പെടുത്തിയ രാത്രികളുടെ എണ്ണം കഴിഞ്ഞ വർഷത്തേക്കാൾ ഗണ്യമായി ഉയർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഒരു കാലാവസ്ഥാ പട്ടികയിൽ അത് ഒരു സംഖ്യ മാത്രമാണ്. ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ ജീവിതത്തിൽ അത് മറ്റൊന്നാണ്. 30 ഡിഗ്രിക്കുമുകളിലുള്ള രാത്രി എന്നത് ഉറക്കത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം കുറയുന്നതും ശരീരത്തിന് പകൽ ചൂടിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള സമയം കുറയുന്നതുമാണ്. അടുത്ത ദിവസം വീണ്ടും മണിക്കൂറുകളോളം ചൂടിൽ ജോലി ചെയ്യേണ്ട തൊഴിലാളിക്ക് ഇത് തുടർച്ചയായ ശാരീരിക സമ്മർദ്ദമായി മാറുന്നു. അങ്ങനെ ഒരു ദിവസം മാത്രമല്ല, ദിവസങ്ങൾ തുടർച്ചയായി. ചൂട് ഒരു സംഭവമല്ലാതാകുന്നു. അത് ഒരു അവസ്ഥയാകുന്നു. ഇതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ നഗര കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയുടെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ മാറ്റം. മുമ്പ് ചൂട് ഒരു സീസണായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ചില തൊഴിലാളികളുടെ അനുഭവത്തിൽ അത് സീസണുകൾക്കിടയിലെ അതിർത്തികൾ ഇല്ലാതാക്കുന്ന സ്ഥിരാവസ്ഥയായി മാറുകയാണ്.

ദേവിയുടെ അനുഭവത്തിൽ ഈ മാറ്റം കാലാവസ്ഥാ റിപ്പോർട്ടുകളേക്കാൾ വ്യക്തമാണ്. മുമ്പ് തണുപ്പുകാലം വ്യക്തമായിരുന്നു. ഉത്സവങ്ങളും കാലാവസ്ഥയും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. ബിഹാറിലെ ഛഠ് പൂജ സാധാരണയായി ശീതകാലത്തിന്റെ വരവിനോടൊപ്പമുള്ള ഒരു കാലാവസ്ഥാ ഓർമ്മയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ആ ഓർമ്മ മാറുന്നു. ഫെബ്രുവരി അവസാനം അല്ലെങ്കിൽ മാർച്ച് മുതൽ ചൂട് തുടങ്ങുന്നു. ചൂടിന്റെ കാലം നീളുന്നു. തണുപ്പിന്റെ കാലം ചുരുങ്ങുന്നു. ഇത് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റമാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാമൂഹിക തെളിവുകളിൽ ഒന്നും ഇതാണ്: ജനങ്ങളുടെ കാലാവസ്ഥാ ഓർമ്മ മാറുന്നു.

മൺസൂൺ എത്തിയാൽ ചൂട് അവസാനിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും പലപ്പോഴും തെറ്റാണ്. മഴ പെയ്യുമ്പോൾ താൽക്കാലികമായി തണുപ്പ് ലഭിക്കാം. മഴ നിർത്തിയാൽ ഉയർന്ന ഈർപ്പം. വിയർപ്പ് ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ആവിയാകാതെ വരുമ്പോൾ ചൂട് കൂടുതൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ അനുഭവം അതാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ജൂലൈ മെയ് മാസത്തേക്കാൾ വ്യത്യസ്തമല്ല. ഇത് ഒരു പ്രധാന സൂചനയാണ്. കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി “ചൂടുള്ള കാലം” എന്ന പഴയ ധാരണയെ മാറ്റുകയാണ്. ചൂടും ഈർപ്പവും ചേർന്ന പുതിയ താപ സമ്മർദ്ദമാണ് നഗര തൊഴിലാളികൾ നേരിടുന്നത്.

സ്ത്രീ തൊഴിലാളികളുടെ കാര്യത്തിൽ ഈ ദുരിതം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുന്നു. തെരുവിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീയുടെ ജീവിതത്തിൽ ചൂടിന്റെ ആഘാതം തൊഴിൽസ്ഥലത്ത് അവസാനിക്കുന്നില്ല. വീട്ടിലെത്തിയാൽ പാചകം, വെള്ളം, കുട്ടികളുടെ പരിചരണം, വൃത്തിയാക്കൽ തുടങ്ങി മറ്റൊരു തൊഴിൽദിവസം കാത്തിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് “ജോലി കഴിഞ്ഞ് വിശ്രമം” എന്ന ധാരണ തന്നെ പല സ്ത്രീകൾക്കും യാഥാർഥ്യമല്ല. പകൽ ചൂടിൽ തൊഴിൽ ചെയ്ത ശരീരം രാത്രിയിലും വീട്ടുജോലിയിൽ തുടരുന്നു. ചൂട് സ്ത്രീകളുടെ ശമ്പളമില്ലാത്ത പരിചരണ ജോലിയെയും ബാധിക്കുന്നു. അതിനാൽ ചൂട് ഒരു gender-neutral ദുരന്തമല്ല.

ദേവിയുടെയും സാഹിന്റെയും കഥയിൽ കുടിയേറ്റത്തിന്റെ മറ്റൊരു വശവും കാണാം. തൊഴിൽ തേടി നഗരത്തിലെത്തിയവർ പലപ്പോഴും നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും ചെലവുകുറഞ്ഞ താമസസ്ഥലങ്ങളിലാണ് എത്തുന്നത്. വീടിന്റെ ഉടമസ്ഥതയില്ല. താമസസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനാധികാരം പരിമിതമാണ്. വീട് മെച്ചപ്പെടുത്താൻ നിക്ഷേപിക്കാനുള്ള സുരക്ഷയില്ല. ജനൽ സ്ഥാപിക്കണമെന്നോ മേൽക്കൂര മാറ്റണമെന്നോ വീട് ഇൻസുലേറ്റ് ചെയ്യണമെന്നോ ആഗ്രഹിച്ചാലും അത് എല്ലായ്പ്പോഴും സാധ്യമല്ല. അതിനാൽ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷി വാങ്ങാനുള്ള ശേഷിയും ഉടമസ്ഥാവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വീട് സ്വന്തമല്ലെങ്കിൽ ചൂടിനെതിരെയുള്ള സംരക്ഷണവും പലപ്പോഴും സ്വന്തമല്ല.

ഇവിടെയാണ് നഗരത്തിലെ ദരിദ്രരുടെ കാലാവസ്ഥാ സുരക്ഷയും സാമൂഹിക സുരക്ഷയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തെളിയുന്നത്. ചൂട് മൂലം ഒരു തെരുവുകച്ചവടക്കാരന് ഒരു ദിവസം ജോലി ചെയ്യാനാകാതെ വന്നാൽ അത് ഒരു അവധിദിനമല്ല. അത് ഒരു ദിവസത്തെ വരുമാന നഷ്ടമാണ്. ആ വരുമാനം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ വീട്ടുവാടക, ഭക്ഷണം, കുട്ടികളുടെ ചെലവ്, കടം തിരിച്ചടവ് എന്നിവയെല്ലാം ബാധിക്കും. അടുത്ത ദിവസം ശരീരം ക്ഷീണിതമായിരുന്നാലും ജോലി ചെയ്യേണ്ടിവരും. അതോടെ ചൂടിന്റെ ആഘാതം വീണ്ടും കൂടും. ഇങ്ങനെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി തൊഴിലാളിയെ ഒരു ദുഷ്ചക്രത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു: ചൂട്, ക്ഷീണം, ജോലി നഷ്ടം, വരുമാന നഷ്ടം, കടം, കൂടുതൽ ജോലി, കൂടുതൽ ചൂട്.

ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിലാണ് എയർ കണ്ടീഷണറിനെ ചൂടിന്റെ പ്രധാന പരിഹാരമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന സമീപനം ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടത്. എയർ കണ്ടീഷണർ വാങ്ങാൻ കഴിയുന്നവർക്ക് അത് വ്യക്തിഗത ആശ്വാസം നൽകും. എന്നാൽ തെരുവിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളിക്ക് അത് എന്ത് പരിഹാരം നൽകുന്നു? ജനലില്ലാത്ത വാടകമുറിയിൽ വൈദ്യുതി ബിൽ അടയ്ക്കാൻ പോലും ബുദ്ധിമുട്ടുന്ന കുടുംബത്തിന് എന്ത് പരിഹാരം? നഗരത്തിലെ ദരിദ്രർക്ക് ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള അവകാശം വിപണിയിൽ നിന്ന് വാങ്ങിക്കൊള്ളേണ്ട ഒന്നായി മാറിയാൽ കാലാവസ്ഥാ നീതി എന്ന ആശയം തന്നെ പരാജയപ്പെടും.

അതുകൊണ്ട് Heat Action Plan-ുകളുടെ പരിധിയും പുനർവിചിന്തനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഉഷ്ണതരംഗ മുന്നറിയിപ്പുകൾ, കുടിവെള്ള വിതരണം, ആരോഗ്യ നിർദേശങ്ങൾ എന്നിവ അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ അതിനപ്പുറം പോകണം. രാത്രി താപനില, വീടുകളുടെ ചൂട്, വായുസഞ്ചാരം, തൊഴിലാളികളുടെ ജോലി സമയം, തൊഴിൽനഷ്ടം, വൈദ്യുതി ചെലവ്, സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവയും അതിന്റെ ഭാഗമാകണം. നഗരത്തിന്റെ ചൂടിനെ നേരിടുന്ന പദ്ധതി കാലാവസ്ഥാ വകുപ്പിന്റെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമാകരുത്. നഗരാസൂത്രണം, ഭവനം, തൊഴിൽ, ആരോഗ്യം, സാമൂഹിക ക്ഷേമം, വൈദ്യുതി എന്നീ മേഖലകൾ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരുടെ വീടുകൾക്കായി പ്രത്യേക Cool Housing പദ്ധതികൾ വേണം. മേൽക്കൂരയുടെ ചൂട് കുറയ്ക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ, പ്രതിഫലനക്ഷമമായ മേൽക്കൂരകൾ, മികച്ച വെന്റിലേഷൻ, ജനലുകൾ, ഊർജക്ഷമമായ കൂളറുകൾ, കുറഞ്ഞ ചെലവിലുള്ള തണുപ്പിക്കൽ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് സബ്സിഡി നൽകണം. വൈദ്യുതി സബ്സിഡി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് എത്തണം. ചൂടിനെ നേരിടാൻ ഫാൻ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചതിന്റെ പേരിൽ ഉയർന്ന വൈദ്യുതി ബിൽ വരുകയും അതുകൊണ്ട് അടുത്ത ദിവസം ഫാൻ പോലും പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ കഴിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യം സാമൂഹികനീതിയോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നതല്ല.

അതോടൊപ്പം നഗരത്തിന്റെ ഹരിതാവരണം ഒരു സൗന്ദര്യപദ്ധതിയായി മാത്രം കാണുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കണം. മരങ്ങൾ, നിഴൽപാതകൾ, തുറസ്സായ ഇടങ്ങൾ, ജലാശയങ്ങൾ, പാർക്കുകൾ എന്നിവ നഗരത്തിന്റെ അലങ്കാരമല്ല; അവ പൊതുജനാരോഗ്യ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് തൊഴിലാളികൾ കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ തണൽ നൽകുന്ന മരങ്ങളും പൊതുവിശ്രമകേന്ദ്രങ്ങളും കുടിവെള്ള സൗകര്യങ്ങളും നിർബന്ധമായും വേണം. തെരുവുകച്ചവടക്കാരെ നഗരത്തിന്റെ “അനധികൃത അധിനിവേശം” എന്ന നിലയിൽ മാത്രം കാണുന്ന ഭരണ സമീപനം മാറ്റി, നഗരത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അവിഭാജ്യഘടകമായി അംഗീകരിക്കണം.

കാലാവസ്ഥാ നീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിലും ഒരു മാറ്റം ആവശ്യമാണ്. കാർബൺ പുറന്തള്ളലിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രധാനമാണ്. പക്ഷേ അതിനൊപ്പം കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയുടെ വില ആരാണ് നൽകുന്നതെന്നും ചോദിക്കണം. കാർബൺ പുറന്തള്ളലിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ പങ്കുള്ള ഒരു തൊഴിലാളിക്ക് നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും കഠിനമായ ചൂടിൽ ദിവസവും മണിക്കൂറുകളോളം ജോലി ചെയ്യേണ്ടിവരാം. നഗരത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ഓടിക്കുന്ന തെരുവുകച്ചവടക്കാരന് അതേ നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും മോശം താമസസൗകര്യങ്ങളിൽ കഴിയേണ്ടിവരാം. ചൂടിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള ശേഷി വരുമാനവുമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി സ്വാഭാവിക ദുരന്തം മാത്രമല്ല; അത് സാമൂഹിക അസമത്വത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുന്ന ശക്തിയായി മാറുന്നു.

ഗണേഷ് സാഹിന് ഈ സങ്കീർണമായ കാലാവസ്ഥാ ശാസ്ത്രവും നഗരാസൂത്രണവും അറിയില്ല. അതിന്റെ ആവശ്യമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. “ഞങ്ങൾക്ക് അറിയാവുന്നത് ഞങ്ങൾക്ക് ചൂടാണ് എന്നത് മാത്രം.” സർക്കാർ ഒരു എയർ കൂളർ വാങ്ങാൻ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകിയാൽ അതു വലിയ സഹായമാകുമെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഈ ലളിതമായ വാക്കുകളിൽ തന്നെ വലിയൊരു നയചോദ്യം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ച് ലോകം വലിയ സമ്മേളനങ്ങൾ നടത്തുമ്പോൾ, നഗരങ്ങൾ Net Zero ലക്ഷ്യങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോൾ, താപനിലയുടെ ഗ്രാഫുകൾ ഉയരുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഏറ്റവും താഴത്തെ അറ്റത്ത് നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യന് വേണ്ടത് ആദ്യം ഒരു രാത്രി ഉറങ്ങാനുള്ള അവകാശമാണ്.

രാത്രി നാല് മണിക്ക് ദേവിയും സാഹും വീണ്ടും എഴുന്നേൽക്കും. ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കും. അവരുടെ ഭക്ഷണവണ്ടിയുമായി തെരുവിലേക്ക് പോകും. മറ്റൊരു പന്ത്രണ്ട് മണിക്കൂർ ചൂടിനോട് പോരാടും. അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ പകൽക്കും രാത്രിക്കും ഇടയിലെ അതിർത്തി മങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന സാമൂഹിക ചിത്രം. ചൂട് ഇനി ഒരു കാലാവസ്ഥാ വാർത്തയല്ല. അത് തൊഴിലാളിയുടെ ശരീരത്തിൽ അടയാളപ്പെടുന്ന വേതനക്കുറവാണ്. അത് ഉറക്കമില്ലാത്ത രാത്രിയാണ്. അത് ഉയരുന്ന വൈദ്യുതി ബില്ലാണ്. അത് ഒരു ദിവസം ജോലി ചെയ്യാനാകാതെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന വരുമാനമാണ്. അത് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയിട്ടും രക്ഷപ്പെടാനാകാത്ത ചൂടാണ്.

അതുകൊണ്ട് കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ താപനിലയുടെ ഗ്രാഫിനപ്പുറം മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിലേക്ക് നോക്കേണ്ട സമയമാണിത്. കാരണം 45 ഡിഗ്രി എന്നത് ഒരു സംഖ്യ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ ആ 45 ഡിഗ്രിയിൽ പന്ത്രണ്ട് മണിക്കൂർ ജോലി ചെയ്ത്, രാത്രി ജനലില്ലാത്ത എട്ട് അടി മുറിയിൽ ഒരു ഫാനിനടിയിൽ ഉറങ്ങാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മനുഷ്യന് അത് ഒരു മുഴുവൻ ജീവിതാനുഭവമാണ്. ആ മനുഷ്യന്റെ രാത്രിക്ക് തണുപ്പ് തിരികെ നൽകാതെ ഒരു നഗരത്തിനും യഥാർത്ഥത്തിൽ “ചൂടിനെ നേരിട്ടു” എന്ന് പറയാനാവില്ല.