ടെലിവിഷൻ, ഓർമ്മ, മാധ്യമം, യുദ്ധം: ‘ടര്‍ട്ടില്‍‌സ് കാന്‍ ഫ്ലൈ’ യുടെ വായന

ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി എൺപതുകളിലാണ് ഞങ്ങളുടെ ഒരു ദലിത് മധ്യവർഗ ജീവിതത്തിന്റെ ബാല്യം രൂപപ്പെടുന്നത്. അച്ഛൻ ഒരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ വീട്ടിൽ ഒരു ബ്ലാക്ക് ആന്റ് വൈറ്റ് ടി.വി. വാങ്ങിയിരുന്നു. അതിന്റെ ആന്റീന വളരെ ഉയരത്തിലേക്ക് മൂന്നോ നാലോ പൈപ്പുകൾ കൂട്ടിവെച്ച് കെട്ടുന്നതും, ടി.വിയിലുള്ള ഗ്രെയിൻസ് നോക്കുന്നതും, സ്റ്റേ വലിച്ചുകെട്ടുന്നതും, ആന്റിന ഒടിഞ്ഞുവീഴുന്നതും, പാറിപ്പോയതും, പിന്നെ അടുത്ത പറമ്പിൽ നിന്ന് പെറുക്കിക്കൂട്ടുന്നതും ഒക്കെയായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ നൊസ്റ്റാൾജിക് മെമ്മറി. അന്ന് ഞങ്ങൾ തമിഴ് ചാനലിൽ തമിഴ് സിനിമകൾക്കായി കാത്തിരുന്നു. യുദ്ധം എന്നത് ഞങ്ങളുടെ അന്നത്തെ കാഴ്ചയിൽ അപൂർവമായിരുന്നു. പിന്നീട് ആദ്യമായി ഒരു യുദ്ധം ലൈവായി കാണുന്നത് തിരുവനന്തപുരത്തെ ഒരു പോസ്റ്റ് മെട്രിക് ഹോസ്റ്റലിൽ പുതിയ നൂറ്റാണ്ടിലെ സെപ്റ്റംബർ 11 ആക്രമണം കാണുമ്പോഴാണ്. ഞങ്ങളുടെ മുൻ തലമുറ പലതരം ജന്മി അടിമത്തങ്ങളിലെ “യുദ്ധങ്ങൾ” കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഞങ്ങൾ യുദ്ധങ്ങൾ ടെലിവിഷൻ എന്ന മാധ്യമത്തിലൂടെ അനുഭവിച്ചതിന്റെ ഒരു ചരിത്രം ഇങ്ങനെയാണ്. പക്ഷേ, Turtles Can Fly എന്ന സിനിമയിൽ യുദ്ധം വിനാശം വിതക്കുന്ന കുർദിഷ് മേഖലയിലെ കുട്ടികൾ, ആ ജിയോഗ്രഫിക്കുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, യുദ്ധം കാണുകയും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിന്റെ കാഴ്ച/മീഡിയം/ജീവിതം എന്ന തലങ്ങളിലൂടെ നമ്മെ കൊണ്ടുപോകുന്നുണ്ട്.

മാധ്യമം, വിവർത്തനം, വിവരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം
Turtles Can Fly യുദ്ധത്തെ ആദ്യം ബോംബുകളുടെയോ ടാങ്കുകളുടെയോ ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നില്ല. അത് യുദ്ധത്തെ വാർത്തയായി, സ്ക്രീൻ ചിത്രമായി, വിവർത്തനമായി, അഭ്യൂഹമായി, സിഗ്നലായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചിത്രത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രത്തിൽ നിൽക്കുന്നത് സാറ്റലൈറ്റ്, ആന്റീന, ടെലിവിഷൻ, ദൂരെയുള്ള ലോകത്തെ പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അതിർത്തിസമൂഹത്തിന്റെ ഉത്കണ്ഠാഭരിതമായ ദൃഷ്ടി എന്നിവയാണ്. യുദ്ധാനന്തര അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പിൽ ആന്റീന സ്ഥാപിക്കുന്നതും ടെലിവിഷൻ വാർത്തകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതും “സാറ്റലൈറ്റ്” എന്ന ബാലനാണ്. അവന്റെ അധികാരം ശക്തിയിൽ നിന്നല്ല; വിവരങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. അവന്റെ പേര് തന്നെ ഒരു ഉപമയാണ്. സാറ്റലൈറ്റ് സ്വന്തം പ്രകാശം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല; അത് സിഗ്നലുകൾ സ്വീകരിക്കുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുപോലെ സാറ്റലൈറ്റ് എന്ന ബാലൻ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയുടെ ഉടമയല്ല. വാഷിങ്ടണിലെയും ബാഗ്ദാദിലെയും ആഗോള മാധ്യമങ്ങളിലെയും സിഗ്നലുകൾ സ്വീകരിച്ച് അവൻ സ്വന്തം സമൂഹത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു. അവന്റെ അധികാരം വിവരവിനിമയത്തിലൂടെയാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.

ഈ കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം മറ്റൊന്നാണ്. വിവരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം അവന് മോചനം നൽകുന്നില്ല. മാധ്യമങ്ങളോട് ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമുള്ളവനായിട്ടും ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ അവനാകുന്നില്ല. ഇതാണ് ആധുനിക യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിരോധാഭാസം. വാർത്തകൾ അറിയാം; പക്ഷേ സുരക്ഷിതരാകാനാവില്ല. യുദ്ധം സ്ക്രീനിലൂടെ കാണാം; പക്ഷേ സ്ക്രീൻ നമ്മെ രക്ഷിക്കില്ല. Turtles can fly എന്ന സിനിമയിലെ സാറ്റലൈറ്റ് ഈ വിരോധത്തിന്റെ ജീവനുള്ള രൂപമാണ്.ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് ഈ വിരോധം കൂടുതൽ വ്യാപകമായിരിക്കുന്നു. ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും സിനിമകളിലൂടെയും യുദ്ധങ്ങളെ ദൂരെയിരുന്ന് കണ്ടിരുന്ന സമൂഹങ്ങൾ പോലും, ഒരൊറ്റ രാത്രി കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീതി സ്വന്തം ആകാശത്തിലേക്ക് കടന്നുവരാമെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ Turtles Can Fly ഒരു പ്രത്യേക യുദ്ധത്തിന്റെ സിനിമയായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ യുദ്ധം അനുഭവിക്കുന്ന ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ സിനിമയായും അത് മാറുന്നു.

ആന്റീനയുടെ സെമിയോട്ടിക്സ്
ഈ സിനിമയിലെ ആന്റീന വെറും ഒരു പ്രോപ്പ് അല്ല. സ്വന്തം ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ ക്യാമ്പിലെ ജനങ്ങൾ ദൂരെയുള്ള മാധ്യമശൃംഖലകളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരുന്നു. അറിവിന്റെ ഉറവിടം പ്രാദേശികമല്ല; സാമ്രാജ്യത്വ-ആഗോള വിവരവ്യവസ്ഥയാണ്. അതിനാൽ ആന്റീന ലോകവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഉപകരണമാകുമ്പോഴും ആശ്രിതത്വത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെയും ദൃശ്യമാക്കുന്നു. ഈ ആന്റീനകൾ രാഷ്ട്രീയമായി അസ്ഥിരമായ ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ചെറിയ സ്മാരകങ്ങളെപ്പോലെയാണ്. അവ വ്യക്തതയുടെ വാഗ്ദാനം നൽകുന്നു; എന്നാൽ, പലപ്പോഴും കൂടുതൽ ആശയക്കുഴപ്പമാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഭാഷയുടെ പരിമിതികൾ മറികടക്കാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ സിനിമയിലെ ആ സമൂഹം ടെലിവിഷൻ വാർത്തകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്. ടെലിവിഷൻ ലോകത്തെ കാണാനുള്ള ഉപകരണമാണെങ്കിലും ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഉപകരണമാകുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ ക്യാമ്പിലെ ടെലിവിഷൻ ആധുനികതയുടെ പ്രതീകമല്ല; സൈനിക-മാധ്യമ ആധുനികതയുടെ പ്രതീകമാണ്. അത് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു; പക്ഷേ കൂടുതൽ സുരക്ഷയല്ല. കൂടുതൽ വാർത്തകൾ നൽകുന്നു; പക്ഷേ കൂടുതൽ വ്യക്തതയല്ല. യുദ്ധത്തെ നിർത്താനാകാതെ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കാത്തിരിപ്പിനെ മാത്രം അത് ദൈർഘ്യമാക്കുന്നു.

ബാല്യം, യുദ്ധസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, മുറിവേറ്റ ശരീരങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയം
Turtles Can Fly യിലെ ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയദൃശ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് കുട്ടികൾ പൊട്ടിത്തെറിക്കാതെ കിടക്കുന്ന ലാൻഡ്മൈനുകൾ ശേഖരിച്ച് വിറ്റ് ജീവിക്കുന്നത്. സിനിമയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഘോബാദി എന്ന സംവിധായകൻ യുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവിടെ യുദ്ധം വെറും നാശത്തിന്റെ അനുഭവമല്ല; അതിന് സ്വന്തമായൊരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. മണ്ണിനടിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മരണം വിപണിയിലെ കച്ചവട വസ്തുവായി മാറുന്നു. നാശത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരിക്കേണ്ട മൈനുകൾ ജീവിതോപാധിയാകുന്നു.

ഈ ദൃശ്യം ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ചിത്രം മാത്രമല്ല. യുദ്ധം മനുഷ്യജീവിതത്തെ എങ്ങനെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ രാഷ്ട്രീയരൂപകമാണ്. ഭൂമി മരണത്തിന്റെ ശേഖരശാലയാകുമ്പോൾ മാത്രമാണ് കുട്ടികൾക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നത്. കൃഷിയിടങ്ങൾ ഉൽപാദനമേഖലയല്ല; മൈൻഫീൽഡുകളാണ്. അതുകൊണ്ട് ബാല്യം ഹിംസയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല; ഹിംസയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമാകുന്നു. അപകടം ഇവിടെ കുട്ടികൾക്കു ദൈനംദിന യാഥാർഥ്യമാണ്. ജീവിക്കാൻ അവർ മരണത്തോടൊപ്പം ജോലി ചെയ്യാൻ പഠിക്കുന്നു. Turtles Can Flyയുടെ ഏറ്റവും സഹിക്കാനാവാത്ത രാഷ്ട്രീയസത്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. എന്നാൽ, ഘോബാദിയുടെ കുട്ടികൾ വെറും ഇരകളല്ല. അതിജീവനത്തിനായി അവർ സ്വന്തമായ സാമൂഹികസംഘടനയും തൊഴിൽരീതികളും നേതൃത്വവും വികസിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സ്വയംസംഘടന അവരുടെ ശക്തിയുടെ അടയാളമാണ്; അതേസമയം മുതിർന്നവരുടെ ലോകം അവരെ എത്രമാത്രം ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവും.

അഗ്രിൻ: ട്രോമയുടെ നിശ്ശബ്ദ ശരീരം
ഈ സിനിമയിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയഭേദകമായ കഥാപാത്രമാണ് അഗ്രിൻ. യുദ്ധകാല ലൈംഗികഹിംസയുടെ ഇരയായ അവളുടെ കുഞ്ഞ് ബലാത്സംഗത്തിന്റെ ഫലമാണ്. എന്നാൽ, സിനിമ ഈ ദുരന്തത്തെ ഒരിക്കലും ദൃശ്യവിസ്മയമാക്കുന്നില്ല. നിശ്ശബ്ദതയിലൂടെയും അകലംകൊണ്ടും അവളുടെ കണ്ണുകളിലെ ശൂന്യതയിലൂടെയുമാണ് ട്രോമയെ അനുഭവമാക്കുന്നത്. അഗ്രിനും കുഞ്ഞിനുമിടയിലെ ബന്ധം മാതൃത്വത്തിന്റെ പതിവ് സാംസ്കാരിക പ്രതിച്ഛായയെ തകർക്കുന്നു. കുഞ്ഞ് അവൾക്കു സ്നേഹത്തിന്റെ പ്രതീകമല്ല; മറക്കാനാവാത്ത മുറിവിന്റെ തുടർച്ചയാണ്. ഘോബാദി അഗ്രിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയോ വിശുദ്ധമാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; യുദ്ധം മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ വികാരങ്ങളെയും എങ്ങനെ തകർക്കുന്നു എന്നതാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇവിടെ ലൈംഗികഹിംസ ഒരു സംഭവമല്ല; ശരീരത്തിലും ഓർമ്മയിലും തുടർന്നുനിൽക്കുന്ന ഒരു ചരിത്രമാണ്. യുദ്ധം അവസാനിച്ചാലും ട്രോമ അവസാനിക്കുന്നില്ല. അഗ്രിന്റെ നിശ്ശബ്ദത ആ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന യുദ്ധത്തിന്റെ ഭാഷയായി മാറുന്നു.

ഹെംഗോവ്: ട്രോമയും പ്രവചനവും
അഗ്രിന്റെ ഉള്ളിലെ മുറിവ് അദൃശ്യമാണെങ്കിൽ ഹെംഗോവിന്റെ മുറിവ് ദൃശ്യമാണ്. ലാൻഡ്മൈൻ പൊട്ടിത്തെറിച്ച് ഇരുകൈകളും നഷ്ടപ്പെട്ട അവന്റെ ശരീരം യുദ്ധത്തിന്റെ ചരിത്രം വഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ, സിനിമ അവനെ വെറും ഇരയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നില്ല. അവന്റെ തകർന്ന ശരീരം ട്രോമയുടെയും ചരിത്രസ്മരണയുടെയും പ്രവചനത്തിന്റെയും ഒരു രാഷ്ട്രീയചിഹ്നമായി മാറുന്നു. ചിത്രത്തിലുടനീളം സംഭവങ്ങൾ നടക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവൻ അവയെ മുൻകൂട്ടി അറിയുന്നുവെന്ന തോന്നൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ പ്രവാചകസ്വഭാവം അമാനുഷികതയല്ല; മറിച്ച് ട്രോമയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബോധമാണ്. മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ മുമ്പ് ദുരന്തത്തെ ശരീരത്തിലൂടെ അനുഭവിച്ച ഒരാൾക്കു ലോകത്തെ വായിക്കുന്ന രീതിയും വ്യത്യസ്തമാകുന്നു. എന്നാൽ, ആ അറിവിന് ചരിത്രത്തെ മാറ്റാനുള്ള ശക്തിയില്ല. മുന്നറിയിപ്പുകൾ ദുരന്തത്തെ തടയുന്നില്ല; അതിന്റെ അനിവാര്യതയെ മാത്രമാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഹെംഗോവിന്റെ പ്രവചനങ്ങൾ ഒരു വരദാനമല്ല; സഹിക്കാനാവാത്ത ഒരു ഭാരമാണ്.

മുറിവേറ്റ ശരീരങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയം
അഗ്രിനും ഹെംഗോവും തമ്മിൽ വ്യത്യസ്ത അനുഭവങ്ങളാണ്. എന്നാൽ, സിനിമയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അവർ ഒരേ ചരിത്രത്തിന്റെ രണ്ട് ശരീരങ്ങളാണ്. അഗ്രിന്റെ ശരീരം യുദ്ധത്തിന്റെ അദൃശ്യമായ മുറിവുകളെ വഹിക്കുന്നു. ഹെംഗോവിന്റെ ശരീരം ദൃശ്യമായ മുറിവുകളെ വഹിക്കുന്നു. ഒരാളുടെ ശരീരം ഓർമ്മയുടെ തടവറയാണ്; മറ്റൊരാളുടെ ശരീരം ചരിത്രത്തിന്റെ രേഖയാണ്. ഈ രണ്ട് ശരീരങ്ങളെയും ചേർത്തുവായിക്കുമ്പോഴാണ് ഘോബാദിയുടെ സിനിമ യുദ്ധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയം തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. Turtles Can Flyയിൽ ശരീരം ഒരിക്കലും വ്യക്തിപരമല്ല. അത് ചരിത്രം എഴുതപ്പെട്ട ഇടമാണ്. അധികാരം അതിന്റെ അടയാളങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച പ്രതലമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ സിനിമയിലെ കുട്ടികൾ വെറും കഥാപാത്രങ്ങളല്ല; യുദ്ധത്തിന്റെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന രേഖകളാണ്.

കാണുന്നതിന് മുമ്പ് കേൾക്കപ്പെടുന്ന യുദ്ധം
Turtles Can Fly യെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ദൃശ്യഭാഷയാണ് കൂടുതലായും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ, സിനിമയുടെ രാഷ്ട്രീയ ശക്തി അതിന്റെ ശബ്ദഭാഷയിലും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.ചിത്രത്തിലെ ദീർഘമായ നിശ്ശബ്ദതകൾ വെറും സൗന്ദര്യാത്മക തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളല്ല. അവ ക്യാമ്പിന്റെ അസ്ഥിരതയെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെയും അനുഭവമാക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ യുദ്ധം ശബ്ദത്തിലല്ല, നിശ്ശബ്ദതയുടെ ഭാരത്തിലാണ് ഏറ്റവും ശക്തമായി സാന്നിധ്യമറിയിക്കുന്നത്. ഈ നിശ്ശബ്ദതയെ ഇടയ്ക്കിടെ തകർക്കുന്നത് ദൂരെയുള്ള പൊട്ടിത്തെറികളുടെ ശബ്ദമാണ്. പലപ്പോഴും നാം യുദ്ധത്തെ നേരിട്ട് കാണുന്നില്ല; അതിന്റെ ശബ്ദം മാത്രമാണ് കേൾക്കുന്നത്. ഘോബാദി ഇവിടെ ഒരു നിർണായകമായ അനുഭവം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. യുദ്ധം ആദ്യം കേൾക്കപ്പെടുന്നു, പിന്നീട് മാത്രമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഈ ശബ്ദലോകത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഘടകം അഭ്യൂഹങ്ങളാണ്. ആളുകൾ തമ്മിൽ കൈമാറുന്ന വാർത്തകൾ, ആരോ കേട്ടുവെന്ന് പറയുന്ന വിവരങ്ങൾ, സാറ്റലൈറ്റ് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്ന ടെലിവിഷൻ വാർത്തകൾ-ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് യുദ്ധത്തിന്റെ മാനസിക ശബ്ദഭൂമിക നിർമ്മിക്കുന്നു. യുദ്ധം ഇവിടെ ബോംബുകളുടെ ശബ്ദത്തിൽ മാത്രമല്ല; മനുഷ്യരുടെ സംഭാഷണങ്ങളിലും കാത്തിരിപ്പിലും ഭീതിയിലും മുഴങ്ങുന്നു.

കുട്ടികളിൽ നിന്ന് മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട സമയം
Turtles Can Flyയിലെ കുട്ടികൾക്ക് ബാല്യം അനുഭവിക്കാൻ സമയം ലഭിക്കുന്നില്ല. അവർ കളിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ജോലി ചെയ്യാൻ പഠിക്കുന്നു. പഠിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ പഠിക്കുന്നു. സ്വപ്നം കാണുന്നതിന് മുമ്പ് അതിജീവിക്കാൻ പഠിക്കുന്നു. അതാണ് സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം. യുദ്ധം മനുഷ്യരെ മാത്രമല്ല കൊല്ലുന്നത്; അത് സമയത്തെയും കൊല്ലുന്നു. ബാല്യത്തിന്റെ സമയം മോഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. കളിയുടെ സമയം തൊഴിൽ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ഭാവിയുടെ സമയം ഭയം കൈവശപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ അർത്ഥത്തിൽ Turtles Can Fly യുദ്ധം മനുഷ്യശരീരങ്ങളെ മാത്രം നശിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് പറയുന്നു; മനുഷ്യർ സമയത്തെ അനുഭവിക്കുന്ന രീതിയെയും അത് മാറ്റിമറിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിനുള്ളിൽ ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ഓരോ ദിവസവും ഒരേ ദിവസംപോലെ തോന്നുന്നു-അവസാനമില്ലാത്ത കാത്തിരിപ്പിന്റെ ദിവസം.

ഭൂദൃശ്യം ഒരു കഥാപാത്രമാകുമ്പോൾ
അനേകം യുദ്ധചിത്രങ്ങളിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രം മനുഷ്യനാടകങ്ങൾ അരങ്ങേറുന്ന പശ്ചാത്തലമാണ്. എന്നാൽ, ഘോബാദിയുടെ സിനിമയിൽ ഭൂദൃശ്യം തന്നെ ഒരു കഥാപാത്രമായി മാറുന്നു. മലകൾ, ശൂന്യമായ പാടങ്ങൾ, മൂടൽമഞ്ഞ്, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങൾ, മണ്ണിനടിയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ലാൻഡ്മൈനുകൾ-ഇവയെല്ലാം കുർദ് ചരിത്രത്തിന്റെ ദൃശ്യഭാഷയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഭൂമി ഇവിടെ സുരക്ഷയുടെ പ്രതീകമല്ല; മറിച്ച് കഴിഞ്ഞ യുദ്ധങ്ങളുടെ ശേഖരശാലയാണ്. യുദ്ധം അവസാനിച്ചാലും അതിന്റെ സാന്നിധ്യം മണ്ണിനടിയിൽ തുടരുന്നു. ഘോബാദിയുടെ ക്യാമറ ഈ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെ അസാധാരണമായ ക്ഷമയോടെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. വിശാലമായ ഫ്രെയിമുകളിലും ദീർഘ ഷോട്ടുകളിലും കുട്ടികൾ അതീവ ചെറുതായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഈ ദൃശ്യവിന്യാസം മനുഷ്യരുടെ നിസ്സഹായതയെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല; രാഷ്ട്രമില്ലാത്ത ഒരു ജനതയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഏകാന്തതയെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ചിത്രത്തിലെ മഞ്ഞും മൂടൽമഞ്ഞും വെറും സൗന്ദര്യാത്മക തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളല്ല. അവ അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ ദൃശ്യരൂപങ്ങളാണ്. കഥാപാത്രങ്ങൾക്കും പ്രേക്ഷകർക്കും ഒരുപോലെ ഭാവി വ്യക്തമായി കാണാനാവുന്നില്ല. ഘോബാദി ഭൂരാഷ്ട്രീയ ആശയക്കുഴപ്പത്തെ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളുടെ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു.

“Turtles Can Fly”: തലക്കെട്ടിന്റെ രാഷ്ട്രീയം
“ആമകൾക്ക് പറക്കാം” എന്ന തലക്കെട്ട് ആദ്യം കേൾക്കുമ്പോൾ ഒരു അസാധ്യതയുടെ പ്രഖ്യാപനമായി തോന്നുന്നു. എന്നാൽ, സിനിമ മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ അത് കുർദ് ജനതയുടെ ചരിത്രത്തിന്റെയും കുട്ടികളുടെ ജീവിതത്തിന്റെയും ശക്തമായ രൂപകമായി മാറുന്നു.
ആമകൾ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാരവുമായി ജീവിക്കുന്ന ശരീരങ്ങളാണ്. പറക്കൽ അവരുടെ സ്വഭാവമല്ല. എന്നിട്ടും അവർ ആകാശത്തെ സ്വപ്നം കാണുന്നു. അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഈ സിനിമയിലെ കുട്ടികളും. അവർ യുദ്ധത്തിന് പുറത്തുള്ള ഒരു ജീവിതം സ്വപ്നം കാണുന്നു. എന്നാൽ, ചരിത്രവും അതിർത്തികളും യുദ്ധവും അവരെ വീണ്ടും വീണ്ടും നിലത്തേക്ക് ബന്ധിച്ചിടുന്നു. അമേരിക്കൻ അധിനിവേശം അവരുടെ മുന്നിൽ ഒരു മോചനസാധ്യതയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, സിനിമ ആ പ്രതീക്ഷയെ ക്രമേണ അഴിച്ചുമാറ്റുന്നു. പുറംലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള രക്ഷയുടെ രാഷ്ട്രീയം ഒടുവിൽ മറ്റൊരു അനിശ്ചിതത്വമായി മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ Turtles Can Fly എന്ന തലക്കെട്ട് പ്രതീക്ഷയുടെ പ്രഖ്യാപനമല്ല; മനുഷ്യൻ നിരന്തരം നിർമ്മിക്കുന്ന അസാധ്യമായ സ്വപ്നങ്ങളുടെ രൂപകമാണ്.