ഗൾഫിൽ വിയർപ്പ്, നാട്ടിലെത്തുമ്പോൾ കവർന്ന ശമ്പളം

ഇന്ത്യയുടെ ഗൾഫ് കുടിയേറ്റത്തിന്റെ വിജയകഥ പറയുമ്പോൾ സാധാരണയായി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് വിദേശനാണ്യ വരുമാനത്തിലാണ്. എത്ര പേർ ഗൾഫിലേക്ക് പോയി, എത്ര കോടി രൂപ ഇന്ത്യയിലേക്ക് അയച്ചു, എത്ര കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം ഉയർന്നു-ഇവയാണ് പൊതുവെ കണക്കുകളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഈ കണക്കുകളുടെ പിന്നിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യമുണ്ട്: തൊഴിലാളിക്ക് നിയമപരമായി ലഭിക്കേണ്ട ശമ്പളം പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കാതെ പോകുന്ന അവസ്ഥ. കരാറിൽ നിശ്ചയിച്ചതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ വേതനം നൽകൽ, മാസങ്ങളോളം ശമ്പളം തടഞ്ഞുവയ്ക്കൽ, ഓവർടൈം കൂലി നിഷേധിക്കൽ, ജോലി അവസാനിച്ച ശേഷമുള്ള ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകാതിരിക്കുക, തൊഴിലാളി നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയശേഷം കുടിശ്ശിക തീർപ്പാക്കാനുള്ള ബാധ്യത അവഗണിക്കുക-ഇവയെല്ലാം ചേർന്നതാണ് wage theft. ഇതിനെ സാധാരണ തൊഴിൽ തർക്കമായി ചുരുക്കുന്നത് ഈ ചൂഷണത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ സ്വഭാവം മറച്ചുവയ്ക്കുന്നതാണ്.

ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്ന ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം താഴ്ന്ന വേതനമുള്ള മേഖലകളിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. നിർമ്മാണം, ശുചീകരണം, സുരക്ഷ, ഗതാഗതം, ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി, ഗാർഹിക തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അവരുടെ തൊഴിൽശക്തിയാണ് ഗൾഫ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനഘടകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ പല തൊഴിലാളികളും കടബാധ്യത ഏറ്റെടുക്കുന്നു. റിക്രൂട്ട്മെന്റ് ചെലവ്, ഏജന്റ് കമ്മീഷൻ, യാത്രാചെലവ്, വിസ ഫീസ്, നാട്ടിലെ കടങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്ന് വിദേശ തൊഴിൽ തന്നെ ഒരു സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയായി മാറുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ശമ്പളത്തിൽ ചെറിയൊരു കുറവ് പോലും തൊഴിലാളിയുടെ വ്യക്തിഗത വരുമാന നഷ്ടമല്ല; മറിച്ച് കുടുംബത്തിന്റെ ഭക്ഷണം, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, വീടിന്റെ നിർമ്മാണം, ആരോഗ്യച്ചെലവുകൾ എന്നിവയെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ആഘാതമാണ്.

ബിഹാറിലെ സിവാൻ ജില്ലയിൽ ഗൾഫിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയെത്തിയ 385 തൊഴിലാളികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നടത്തിയ പഠനം ഈ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ചൂഷണത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. wage theft, ശമ്പള കുറവ്, ശമ്പളം തടഞ്ഞുവയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയ അനുഭവങ്ങൾ തൊഴിലാളികളിൽ ഗണ്യമായ തോതിൽ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നും, നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയശേഷം ഈ കുടിശ്ശിക വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണെന്നും പഠനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഏറ്റവും ആശങ്കാജനകമായ കണ്ടെത്തൽ ഇതാണ്: തൊഴിലാളി വിദേശത്ത് കഴിയുമ്പോൾ പോലും അവന്റെ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ പരിമിതമാണ്; എന്നാൽ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയശേഷം ആ അവകാശങ്ങൾ കൂടുതൽ ദുർബലമാകുന്നു. അതായത്, സംരക്ഷണ സംവിധാനം തൊഴിലാളിയെ നാട്ടിലെത്തിച്ചശേഷം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം അവനിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു.

ഇവിടെയാണ് ഇന്ത്യയുടെ migrant governance സംവിധാനത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ പരാജയം വ്യക്തമായി കാണുന്നത്. വിദേശത്തേക്ക് തൊഴിലാളികളെ അയയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് രജിസ്ട്രേഷൻ, പാസ്പോർട്ട്, വിസ, തൊഴിൽകരാർ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ സംവിധാനങ്ങൾ സജീവമാണ്. തൊഴിലാളി വിദേശത്ത് ദുരിതത്തിലായാൽ എംബസികളും കോൺസുലേറ്റുകളും ഇടപെടുന്നു. എന്നാൽ തൊഴിലാളി നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയശേഷം അവന്റെ കുടിശ്ശിക ശമ്പളം, ഓവർടൈം കൂലി, end-of-service benefits എന്നിവ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേതാണ്? തൊഴിലുടമ മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് മാറിയാൽ നിയമനടപടികൾ എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകും? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഇന്നും ഏകീകൃതവും ഫലപ്രദവുമായ അതിർത്തി-കവിഞ്ഞ ഉത്തരവാദിത്ത സംവിധാനം നിലവിലില്ല.

അതിനാൽ wage theft ഒരു സാധാരണ തൊഴിൽനിയമ പ്രശ്നമല്ല; അത് migration governance-ന്റെ ഘടനാപരമായ പരാജയമാണ്. തൊഴിലാളിയെ വിദേശത്തേക്ക് അയയ്ക്കുന്ന സംവിധാനത്തിന് അവന്റെ യാത്രയുടെ തുടക്കം മുതൽ മടങ്ങിവരവ് വരെ ഉത്തരവാദിത്തം ഉണ്ടായിരിക്കണം. എന്നാൽ, നിലവിലെ മാതൃകയിൽ തൊഴിലാളി ഒരു സാമ്പത്തിക യൂണിറ്റായി മാത്രം പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ വിദേശത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ remittance സൃഷ്ടിക്കുന്നു; നാട്ടിലേക്ക് പണം അയയ്ക്കുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക വിജയത്തിന്റെ സൂചകമാകുന്നു; മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ അവന്റെ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ ഭരണപരമായ ഒരു കേസായി ചുരുങ്ങുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനാണ്യ കണക്കുകളിൽ migrant remittance ഒരു പ്രധാന നേട്ടമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, തൊഴിലാളികൾക്ക് ലഭിക്കാതെ പോയ വേതനത്തിന്റെ കണക്കുകൾ എവിടെയാണ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്? ഒരു വർഷം ഇന്ത്യയിലേക്ക് എത്ര കോടി രൂപ remittance ആയി എത്തുന്നു എന്നത് കൃത്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതേ കാലയളവിൽ GCC രാജ്യങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾക്ക് നൽകാതെ പിടിച്ചുവച്ച വേതനം എത്രയെന്ന് കണക്കാക്കുന്ന ദേശീയ സംവിധാനം നിലവിലില്ല. remittance-നെ വികസനത്തിന്റെ തെളിവായി ആഘോഷിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നയരൂപീകരണത്തിൽ wage theft-നെക്കുറിച്ചുള്ള മൗനം ഇതിന്റെ ഫലമാണ്. തൊഴിലാളി അയക്കുന്ന പണം ദേശീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നേട്ടമായി കണക്കാക്കപ്പെടുമ്പോൾ, തൊഴിലാളിക്ക് ലഭിക്കാതെ പോയ പണം വ്യക്തിഗത തൊഴിലുടമയുടെ പ്രശ്നമായി ചുരുക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് നിലവിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ ഇരട്ടത്താപ്പ്.

റിക്രൂട്ട്മെന്റ് സംവിധാനവും ഈ പ്രശ്നത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. വിദേശ തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ തൊഴിലാളി പലപ്പോഴും സാമ്പത്തികമായി ദുർബലനാകുന്നു. ഏജന്റുകൾക്ക് നൽകുന്ന ഉയർന്ന ഫീസ്, കടബാധ്യത, വാഗ്ദാനങ്ങളും യാഥാർത്ഥ്യവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്നിവ തൊഴിലാളിയെ അനുകൂലമല്ലാത്ത നിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. വിദേശത്ത് എത്തിച്ചേരുന്നതിന് ശേഷം കരാർ വ്യവസ്ഥകൾ മാറ്റപ്പെടാം; ശമ്പളം കുറയാം; ജോലി സമയം വർധിക്കാം; പാസ്പോർട്ട് നിയന്ത്രണത്തിലാകാം; പരാതിപ്പെടുന്നത് ജോലി നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള ഭീഷണിയാകാം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ശമ്പളം തടഞ്ഞുവച്ചാലും തൊഴിലാളിക്ക് ഉടൻ നിയമപരമായ നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇതുകൊണ്ടാണ് wage theft-ന്റെ യഥാർത്ഥ ചെലവ് ശമ്പളക്കണക്കുകളിൽ മാത്രം കാണാനാകാത്തത്. അത് തൊഴിലാളിയുടെ bargaining power-ന്റെ തകർച്ചയിലാണ് പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. നിയമപരമായ അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നാലും അത് പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം ആ അവകാശത്തെ പ്രായോഗികമായി അർഥശൂന്യമാക്കുന്നു. അതിനാൽ നിയമം ശമ്പളം നൽകണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നില്ല; ആ അവകാശം വിദേശത്തും നാട്ടിലുമുള്ള എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും പ്രാബല്യത്തിൽ വരുത്തുന്ന സംവിധാനമാണ് ആവശ്യമായത്.

ഇവിടെയാണ് post-return migration policyയുടെ പ്രാധാന്യം. കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളിയുടെ നാട്ടിലേക്കുള്ള മടങ്ങിവരവ് migration പ്രക്രിയയുടെ അവസാനഘട്ടമല്ല; മറിച്ച് അവന്റെ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ ഏറ്റവും നിർണായകമായി പരിശോധിക്കപ്പെടുന്ന ഘട്ടമാണ്. കുടിശ്ശിക ശമ്പളം, gratuity, compensation, insurance, pension contributions, unpaid overtime, leave salary എന്നിവ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ, വിദേശ തൊഴിൽ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടം സാമ്പത്തിക നഷ്ടത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു.

സിവാനിലെ പഠനം അതിനാൽ ഒരു അക്കാദമിക് നിരീക്ഷണമാത്രമല്ല; ഒരു നയപരമായ മുന്നറിയിപ്പാണ്. ഗൾഫ് കുടിയേറ്റത്തെ വിജയകഥയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു അടിസ്ഥാന ചോദ്യം ഉയരുന്നു: വിദേശത്തേക്ക് പോയ തൊഴിലാളിക്ക് അവന്റെ മുഴുവൻ വേതനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേതാണ്? നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയശേഷം ആ കുടിശ്ശിക വീണ്ടെടുക്കാൻ എന്ത് സംവിധാനമാണ് നിലവിലുള്ളത്?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ലെങ്കിൽ migrant welfare നയങ്ങൾ അപൂർണ്ണമാണ്.

ഇന്ത്യൻ എംബസികളും കോൺസുലേറ്റുകളും post-return wage claims കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രത്യേക സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. തൊഴിൽ കരാർ, ശമ്പള രേഖകൾ, ബാങ്ക് ഇടപാടുകൾ, തൊഴിലുടമയുടെ വിവരങ്ങൾ, വിസ രേഖകൾ എന്നിവ ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനത്തിൽ സുരക്ഷിതമായി സൂക്ഷിക്കണം. തൊഴിലാളി നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയശേഷവും അവന്റെ അവകാശവാദങ്ങൾ സജീവമായി തുടരുന്ന സംവിധാനം ഉറപ്പാക്കണം. സംസ്ഥാന migrant welfare സംവിധാനങ്ങളും വിദേശ ദൗത്യസ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിൽ ശക്തമായ ഏകോപനം ആവശ്യമാണ്. നിയമസഹായം, രേഖശേഖരണം, തൊഴിലുടമയെ കണ്ടെത്തൽ, ക്ലെയിം ഫയലിംഗ്, തീർപ്പാക്കൽ, നടപ്പാക്കൽ എന്നിവ തൊഴിലാളിയുടെ വ്യക്തിഗത ശേഷിയിലോ സാമ്പത്തിക ശേഷിയിലോ ആശ്രയിക്കരുത്. കാരണം, തൊഴിലാളി ഒരു നിയമവിദഗ്ധനല്ല; അവൻ ഒരു തൊഴിൽശക്തിയാണ്. അവന്റെ അവകാശങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള നിയമസങ്കീർണ്ണത മുഴുവൻ അവന്റെ ചുമലിൽ ചുമത്തുന്നത് തന്നെ മറ്റൊരു ചൂഷണരൂപമാണ്.

ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികളുടെ പ്രശ്നം ഇനി വ്യക്തിഗത പ്രശ്നമായി കാണാനാവില്ല. അവർ ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്. അവരുടെ remittance ദേശീയ സാമ്പത്തിക പ്രവാഹത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ അവരുടെ unpaid wages-ഉം ദേശീയ തൊഴിൽ അവകാശ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രഭാഗമാകണം.

അവസാനമായി ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം ലളിതമാണ്: ഗൾഫിൽ തൊഴിലാളി വിയർപ്പൊഴുക്കി സമ്പാദിച്ച പണം ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ അത് ദേശീയ നേട്ടമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ, അതേ തൊഴിലാളിയുടെ ശമ്പളം അവിടെ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേതാണ്?

ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ migrant policyയുടെ യഥാർത്ഥ നിലവാരം എത്ര പേരെ വിദേശത്തേക്ക് അയച്ചു എന്നതുകൊണ്ടല്ല അളക്കേണ്ടത്; അവരുടെ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ എത്രത്തോളം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു എന്നതുകൊണ്ടാണ്. തൊഴിലാളി നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ അവന്റെ ശരീരം മാത്രമാണ് തിരിച്ചെത്തിയതെങ്കിൽ, അവന്റെ കുടിശ്ശിക ശമ്പളം അവിടെ തന്നെ അവശേഷിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഇന്ത്യയുടെ migration വിജയകഥയിൽ ഒരു ഗൗരവമായ അപൂർണ്ണത നിലനിൽക്കുന്നു. അത് remittance കണക്കുകളിൽ പ്രതിഫലിക്കില്ല; പക്ഷേ ഓരോ തൊഴിലാളിയുടെ കുടുംബജീവിതത്തിലും അതിന്റെ നഷ്ടം വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കും.