അതിമാനുഷിക കഥാപാത്ര സിനിമകളും അമേരിക്കയുടെ അപരഭീതിയും

സൂപ്പർഹീറോ സിനിമകൾ ഇന്ന് വെറും വിനോദമല്ല. അവ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സ്വപ്നങ്ങളും ഭയങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും പ്രതിസന്ധികളും രേഖപ്പെടുത്തുന്ന സാംസ്കാരിക രേഖകളാണ്. അമേരിക്കയിൽ അതിമാനുഷിക കഥാപാത്രങ്ങൾ ജനപ്രിയമായത് അവരുടെ അസാധാരണ ശക്തികൾ കൊണ്ടു മാത്രമല്ല; ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും അമേരിക്കൻ സമൂഹം നേരിട്ട ഭയങ്ങളെയും അനിശ്ചിതത്വങ്ങളെയും അവർ പ്രതിഫലിപ്പിച്ചതുകൊണ്ടുമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സൂപ്പർമാൻ മുതൽ സ്പൈഡർമാൻ വരെയുള്ള കഥാപാത്രങ്ങൾ, ശത്രുവിനെ തോൽപ്പിക്കുന്ന നായകന്മാർ മാത്രമല്ല, അമേരിക്കൻ മനസ്സിന്റെ പരിണാമത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളുമാണ്.

അമേരിക്കൻ സമൂഹത്തിൽ “അപരൻ” (the Other) എന്ന ആശയം എന്നും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ശീതയുദ്ധകാലത്ത് അത് കമ്മ്യൂണിസമായിരുന്നു. ആണവയുദ്ധഭീതിയും ചാരപ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളും ആ കാലത്തെ കോമിക്‌സുകളിലും സിനിമകളിലും ശക്തമായി പ്രതിഫലിച്ചു. റേഡിയേഷൻ മൂലം ജനിച്ച ഹൾക്ക്, ശാസ്ത്രീയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ഫലമായ ഫന്റാസ്റ്റിക് ഫോർ, സത്യത്തിന്റെയും നീതിയുടെയും പ്രതീകമായ സൂപ്പർമാൻ എന്നിവരെല്ലാം ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ഭയങ്ങളുടെയും പ്രതീക്ഷകളുടെയും സാംസ്കാരിക അവതാരങ്ങളായിരുന്നു. ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്ന ധാർമ്മിക നായകൻ എന്ന ആശയമാണ് അന്നത്തെ സിനിമകളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു.
എന്നാൽ, 2001 സെപ്റ്റംബർ 11-ലെ ഭീകരാക്രമണം അമേരിക്കൻ മനസ്സിനെ ആഴത്തിൽ മാറ്റിമറിച്ചു. ശത്രുവിന് ഇനി വ്യക്തമായ മുഖമില്ല. ഭീകരവാദം, അദൃശ്യ ശൃംഖലകൾ, സുരക്ഷയും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം എന്നിവയാണ് പുതിയ കാലത്തിന്റെ പ്രധാന ആശങ്കകളായത്. ഈ മാറ്റം സൂപ്പർഹീറോ സിനിമകളിലും പ്രകടമായി. നായകന്മാർ അജയ്യരല്ലാതായി; അവർ ഭയപ്പെടുകയും തെറ്റുകൾ ചെയ്യുകയും മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യരായി മാറി. ദി ഡാർക്ക് നൈറ്റ്, ക്യാപ്റ്റൻ അമേരിക്ക: സിവിൽ വാർ പോലുള്ള ചിത്രങ്ങൾ ഈ ധാർമ്മിക സങ്കീർണതകളെ തുറന്നുകാട്ടി.

ഈ പരിണാമത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണമാണ് സ്പൈഡർമാൻ. മറ്റു സൂപ്പർഹീറോകളെ അപേക്ഷിച്ച് പീറ്റർ പാർക്കർ ഒരു സാധാരണ യുവാവാണ്. സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ, വ്യക്തിബന്ധങ്ങളിലെ സംഘർഷങ്ങൾ, കുറ്റബോധം, നഷ്ടങ്ങൾ-ഇവയെല്ലാം അനുഭവിക്കുന്ന ഒരാളാണ് അദ്ദേഹം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥ അമേരിക്കൻ സമൂഹവുമായി കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെടുന്നു.

2002-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ടോബി മഗ്വയറിന്റെ Spider-man, 9/11 ആക്രമണത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയായിരുന്നു റിലീസ് ചെയ്തത്. വേൾഡ് ട്രേഡ് സെന്ററുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രംഗങ്ങൾ ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയെങ്കിലും, ന്യൂയോർക്കിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങുന്ന ഒരു സാധാരണ യുവാവിന്റെ കഥ അമേരിക്കക്കാർക്ക് വലിയ ആശ്വാസമായി. “നമുക്ക് ഇപ്പോഴും ഹീറോകളുണ്ട്” എന്ന ആത്മവിശ്വാസം ആ ചിത്രം സമൂഹത്തിന് നൽകി.

പിന്നീട് ആൻഡ്രൂ ഗാർഫീൽഡിന്റെയും ടോം ഹോളണ്ടിന്റെയും സ്പൈഡർമാൻ ചിത്രങ്ങൾ ഈ ആശയത്തെ കൂടുതൽ വികസിപ്പിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് Spider-Man: No Way Home എന്ന ചിത്രത്തിൽ മൾട്ടിവേഴ്സ് എന്ന ആശയത്തിലൂടെ വിവിധ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്പൈഡർമാൻമാരെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവന്നത് “അപരൻ” എന്ന സങ്കൽപ്പത്തെ പുതിയ രീതിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. വ്യത്യസ്ത ലോകങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയവർ ശത്രുക്കളല്ല; സമാനമായ വേദനകളും നഷ്ടങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും പങ്കിടുന്ന മനുഷ്യരാണ് എന്ന സന്ദേശമാണ് ചിത്രം നൽകിയത്.

2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ Spider-Man: Brand New Day ഈ മനുഷ്യകേന്ദ്രിത സമീപനത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നു. ഡോക്ടർ സ്ട്രേഞ്ചിന്റെ സ്പെല്ലിനുശേഷം എല്ലാവരുടെയും ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞുപോയ പീറ്റർ പാർക്കർ, സ്വന്തം വ്യക്തിജീവിതം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും നഗരത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു. വ്യക്തിപരമായ സ്നേഹനഷ്ടങ്ങളും ഏകാന്തതയും അനുഭവിക്കുന്നതിനിടയിലും മറ്റുള്ളവരുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്ര, “വലിയ ശക്തിയോടൊപ്പം വലിയ ഉത്തരവാദിത്തവും വരുന്നു” എന്ന സ്പൈഡർമാന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വത്തെ വീണ്ടും ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.
അതിമാനുഷിക കഥാപാത്ര സിനിമകൾ അമേരിക്കൻ അപരഭീതിയെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് ഇവിടെ പ്രധാന ചോദ്യം. നഗരനാശം, ഭീകരാക്രമണങ്ങൾ, അദൃശ്യ ശത്രുക്കൾ, സാമൂഹിക അരക്ഷിതാവസ്ഥ എന്നിവ ഈ സിനിമകളിൽ ആവർത്തിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അവ ഭയത്തെ മഹത്വവത്കരിക്കുന്നില്ല. മറിച്ച്, പ്രത്യാശയിലൂടെയും ഉത്തരവാദിത്തബോധത്തിലൂടെയും സഹകരണത്തിലൂടെയും ആ ഭയത്തെ അതിജീവിക്കാമെന്ന സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നത്.

അതേസമയം, ഈ സിനിമകൾക്ക് അമേരിക്കൻ സമൂഹത്തിലെ അപരഭീതി പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിയുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം അത്ര ലളിതമല്ല. സിനിമകൾ ഒരു കൂട്ടായ മാനസികാനുഭവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പ്രേക്ഷകർ ഒരുമിച്ച് ഭയം അനുഭവിക്കുകയും നായകന്റെ വിജയത്തിലൂടെ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ അർഥത്തിൽ അവ ഒരു സാംസ്കാരിക തെറാപ്പിയാണ്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ലോകത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, കുടിയേറ്റപ്രശ്നങ്ങൾ, വംശീയ സംഘർഷങ്ങൾ എന്നിവ സിനിമകൾക്ക് മാത്രം പരിഹരിക്കാനാവില്ല.

അതുകൊണ്ട് സൂപ്പർഹീറോ സിനിമകൾ അപരഭീതിയുടെ കാരണമല്ല; അതിന്റെ കണ്ണാടിയാണ്. ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും അമേരിക്കൻ സമൂഹം എന്തിനെ ഭയപ്പെട്ടുവെന്നും എന്താണ് പ്രതീക്ഷിച്ചതെന്നും അവ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അതോടൊപ്പം, “അപരൻ” എന്നത് ശത്രുവല്ല, നമ്മെപ്പോലെ തന്നെ ഭയങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും വേദനകളും ഉള്ള മറ്റൊരു മനുഷ്യനാണെന്ന തിരിച്ചറിവിലേക്കും അവ പ്രേക്ഷകരെ നയിക്കുന്നു.

അവസാനം, യഥാർത്ഥ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നത് സിനിമകളിലൂടെ മാത്രമല്ല, സമൂഹം തന്നെ സ്വയം വിമർശനാത്മകമായി നോക്കുകയും അപരനെ ഭയപ്പെടുന്നതിനു പകരം മനസ്സിലാക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും തയ്യാറാകുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ്. ആ യാത്രയിൽ സ്പൈഡർമാനും മറ്റ് അതിമാനുഷിക കഥാപാത്രങ്ങളും വെറും നായകന്മാരല്ല; അമേരിക്കൻ സമൂഹത്തിന്റെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനസ്സിന്റെ സാംസ്കാരിക സാക്ഷികളാണ്.