ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ചില നിമിഷങ്ങളുണ്ട്. ആ നിമിഷങ്ങളിൽ ചരിത്രം എഴുതുന്നത് പ്രധാനമന്ത്രിമാരോ മുഖ്യമന്ത്രിമാരോ പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളോ അല്ല. സ്വന്തം ഭാവി കൈവിട്ടുപോകുന്നുവെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഒരു തലമുറയാണ്. ഈ രാജ്യത്ത് വിദ്യാഭ്യാസം വെറും ഒരു പൊതുസേവനമല്ല; ദരിദ്രന്റെ അവസാനത്തെ സാമൂഹിക കരാറാണ്. ഭൂമിയില്ലാത്ത കർഷകന്റെ മകനും ദിവസക്കൂലിക്കാരിയുടെ മകളും മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയുടെ കുട്ടിയും ആദിവാസി വിദ്യാർത്ഥിയും ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും ഒരേ വരിയിൽ നിൽക്കാൻ കഴിയുമെന്ന പ്രതീക്ഷയുടെ പേരാണ് വിദ്യാഭ്യാസം. ആ പ്രതീക്ഷ തകർന്നുവീഴുമ്പോൾ പ്രതിഷേധം അനിവാര്യമാകുന്നു. പക്ഷേ, ഈ സമരം ചരിത്രപരമാകുന്നത് പ്രതിഷേധം കൊണ്ടല്ല; അതിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയം പഠിക്കേണ്ട പാഠം കൊണ്ടാണ്.
അധികാരം ആദ്യം ചെയ്ത ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റ് ഈ കുട്ടികളെ വിലകുറച്ച് കാണുകയായിരുന്നു. രണ്ടുദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ അവസാനിക്കുന്ന ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ ട്രെൻഡായിരിക്കും ഇതെന്ന് അവർ കരുതി. കുറച്ച് പരിഹാസവും കുറച്ച് അപവാദവും കുറച്ച് ദേശീയതയും കുറച്ച് വർഗീയതയും ചേർത്ത് പതിവുപോലെ പ്രതിഷേധത്തെ തകർക്കാമെന്ന് അവർ വിശ്വസിച്ചു. ഇന്ത്യയിൽ ഇതുവരെ പല ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെയും നേരിട്ടതുപോലെ ഇതും അവസാനിക്കുമെന്നായിരുന്നു അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ കണക്ക്. എന്നാൽ, ആ കണക്കുകൂട്ടലാണ് തെറ്റിയത്. കാരണം അവർക്ക് മനസ്സിലാകാതെ പോയത്, സ്വന്തം ഭാവി നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു തലമുറയെ ഭയപ്പെടുത്തി വീട്ടിലിരുത്താൻ കഴിയില്ല എന്നതാണ്.
ഈ കുട്ടികൾ ഒരു കാര്യം തെളിയിച്ചു. അധികാരം കരുതുന്നതുപോലെ യുവാക്കൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ട സമൂഹമല്ല. അവരെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പൊതുപ്രശ്നം ഉണ്ടായാൽ മതിയാകും. അതുവരെ പരസ്പരം മത്സരിച്ചിരുന്ന വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളും സ്വതന്ത്ര കൂട്ടായ്മകളും ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് രൂപപ്പെട്ട പുതിയ ശൃംഖലകളും ഒരേ ആവശ്യത്തിന് ചുറ്റും അണിനിരക്കാൻ തയ്യാറാണെന്ന് അവർ കാണിച്ചു. ഒരു പാർട്ടിയുടെ പതാകയ്ക്കു കീഴിലല്ല, ഒരു പൊതുനീതിയുടെ ആവശ്യത്തിനാണ് അവർ ഒരുമിച്ചത്. അതാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി.
ഇവിടെയാണ് ഇന്ത്യൻ പ്രതിപക്ഷം കുട്ടികളിൽ നിന്ന് പഠിക്കേണ്ടത്
വർഷങ്ങളായി കോൺഗ്രസ് സമരങ്ങൾ നടത്തി. ഇടതുപക്ഷം സമരങ്ങൾ നടത്തി. പ്രാദേശിക പാർട്ടികൾ അവരുടെ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ, അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും പാർട്ടിയുടെ പരിപാടികളായി മാത്രം തുടർന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ പൊതുബോധത്തെ പിടിച്ചുലയ്ക്കുന്ന ദേശീയ ജനപ്രസ്ഥാനങ്ങളായി മാറാൻ പലപ്പോഴും കഴിഞ്ഞില്ല. കാരണം, ഓരോ പാർട്ടിയും സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ഇടം സംരക്ഷിക്കുന്നതിലായിരുന്നു കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ. ഒരു പാർട്ടി മുന്നോട്ട് വന്നാൽ മറ്റൊന്ന് സംശയത്തോടെ നോക്കി. മറ്റൊന്ന് നേതൃത്വം കൊടുത്താൽ മൂന്നാമത്തേത് മാറിനിന്നു. പൊതുപ്രശ്നങ്ങളെ പോലും പാർട്ടി മത്സരത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ വായിച്ചു.
വിദ്യാർത്ഥികൾ അത് ചെയ്തില്ല
അവർ ആദ്യം തീരുമാനിച്ചത് ആരാണ് നേതൃത്വം എന്നതല്ല; എന്തിനാണ് സമരം എന്നതായിരുന്നു. ആ ഒരു വ്യത്യാസമാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭത്തെ ദേശീയ തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിയത്. ഒരു തലമുറയുടെ ഭാവി എന്ന ചോദ്യം മുന്നിൽ വന്നപ്പോൾ സംഘടനാ അഹങ്കാരങ്ങൾക്കും ആശയപരമായ മത്സരങ്ങൾക്കും അവർ താൽക്കാലികമായി പോലും ഇടം നൽകിയില്ല. ഇന്ത്യൻ പ്രതിപക്ഷത്തിന് ഇന്ന് ഇല്ലാത്ത രാഷ്ട്രീയ പക്വത അവർ കാണിച്ചു.
ഇത് ഒരു സർക്കാരിന് മാത്രം ബാധകമായ പാഠമല്ല. അധികാരത്തിനും പ്രതിപക്ഷത്തിനും ഒരുപോലെ ബാധകമാണ്. അധികാരവും ഈ സംഭവത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കും. ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് എങ്ങനെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു എന്ന് അവർ പഠിക്കും. നേതാക്കളില്ലാത്ത പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ എങ്ങനെ നേരിടണം എന്ന് പഠിക്കും. സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങൾ ഇന്ന് വെറും പ്രചാരണ വേദിയല്ല, രാഷ്ട്രീയ സംഘാടനത്തിന്റെ പുതിയ ഭൂമിശാസ്ത്രമാണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിയും. അതനുസരിച്ച് പുതിയ തന്ത്രങ്ങളും പുതിയ നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളും പുതിയ രാഷ്ട്രീയ രീതികളും അവർ വികസിപ്പിക്കും. അധികാരം എപ്പോഴും അങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
അപ്പോൾ ചോദ്യം മറ്റൊന്നാണ്; പ്രതിപക്ഷം പഠിക്കുമോ?
വിദ്യാർത്ഥികൾ കാണിച്ചുതന്ന ഈ ഐക്യം ഒരു താൽക്കാലിക പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ആവേശമായി മാത്രം കണ്ടാൽ അവർ വീണ്ടും പഴയ തെറ്റ് ആവർത്തിക്കും. രാജ്യത്ത് ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിലവസരങ്ങൾ, ഫെഡറലിസം, സാമൂഹിക നീതി, ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ യാഥാർഥ്യമാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനെ നേരിടാനുള്ള രാഷ്ട്രീയം വിദ്യാർത്ഥികൾ കാണിച്ച മാതൃകയിൽ നിന്ന് തന്നെ രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടിവരും. സ്വന്തം പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാതെ തന്നെ പൊതുപ്രശ്നങ്ങളിൽ വിശാലമായ ജനാധിപത്യ ഐക്യം സാധ്യമാണെന്ന് കുട്ടികൾ ഇതിനകം തെളിയിച്ചു കഴിഞ്ഞു.
രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ പലപ്പോഴും യുവാക്കളെ വെറും പോസ്റ്റർ ഒട്ടിക്കുന്നവരായും മുദ്രാവാക്യം വിളിക്കുന്നവരായും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് റാലികളിലെ ജനക്കൂട്ടമായും മാത്രമാണ് കണ്ടത്. പക്ഷേ, ഈ സമരം മറ്റൊന്നാണ് തെളിയിച്ചത്. യുവാക്കൾ ഇപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ട നിശ്ചയിക്കുന്ന ശക്തിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. പാർട്ടികൾക്ക് ഇനി അവരുടെ പിന്നാലെ നടക്കുകയല്ലാതെ മറ്റൊരു വഴിയില്ലാത്ത നിമിഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.
ചരിത്രത്തിലെ വലിയ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങൾ പലപ്പോഴും പാർലമെന്റിൽ ആരംഭിച്ചിട്ടില്ല. സർവകലാശാലകളിലാണ് അവ തുടങ്ങിയത്. തെരുവുകളിലാണ് അവ വളർന്നത്. പിന്നീട് മാത്രമാണ് അവ നിയമസഭകളിലെത്തിയത്. ഇന്ത്യയുടെ യുവത്വം ഇന്ന് എഴുതിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ആദ്യ അധ്യായം എത്ര ദൂരം പോകുമെന്ന് ഇപ്പോൾ പറയാനാകില്ല. എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്.
ഈ കുട്ടികൾ അധികാരത്തെ ഒരു പാഠം പഠിപ്പിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ഇനി അവർ കൂടുതൽ ജാഗ്രതയോടെ തിരിച്ചുവരും. അധികാരം കൂടുതൽ കരുതലോടെയും ചിലപ്പോൾ കൂടുതൽ കർശനമായും പ്രതികരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചേക്കാം. അതുകൊണ്ട് മുന്നിലുള്ള പോരാട്ടം കൂടുതൽ ദുഷ്കരമാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
പക്ഷേ അതിനേക്കാൾ വലിയ ചോദ്യം ഇതാണ്. കുട്ടികൾ അവരുടെ ഭാവിക്കുവേണ്ടി ഒരുമിക്കാൻ പഠിച്ചുകഴിഞ്ഞു. രാജ്യത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ ഭാവിക്കുവേണ്ടി ഒരുമിക്കാൻ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ എപ്പോഴാണ് പഠിക്കുക?
