അന്യമാകുന്ന പൗരത്വം: ഒരു എഡിറ്ററുടെ പോരാട്ടം പൗരസമൂഹത്തിന് നൽകുന്ന മുന്നറിയിപ്പ്

ഇന്ത്യൻ മാധ്യമരംഗത്തെ ധീരമായ ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നായ ‘ദി ടെലഗ്രാഫ്’ മുൻ എഡിറ്റർ ആർ. രാജഗോപാൽ ഇന്ന് നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധി കേവലം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലെ പിശകല്ല. മറിച്ച്, നമ്മുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ എത്രത്തോളം ദുർബലമാണെന്നതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഉദാഹരണമാണ്,. പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ നടന്ന ‘സ്പെഷ്യൽ ഇന്റൻസീവ് റിവിഷൻ’ (SIR) എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട 27 ലക്ഷം മനുഷ്യരിൽ ഒരാളായി ഇന്ന് ഈ പ്രമുഖ മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ മാറിയിരിക്കുന്നു,.

വിചിത്രമായ കാരണങ്ങൾ

പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ബാലിഗഞ്ച് മണ്ഡലത്തിലെ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ നിന്നാണ് രാജഗോപാലിന്റെ പേര് നീക്കം ചെയ്തത്. ഇതിനായി അധികൃതർ നിരത്തിയ കാരണം വിചിത്രമാണ്: 2002-ലെ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെയോ പരേതനായ പിതാവിന്റെയോ പേര് കണ്ടെത്താനായില്ല എന്നത്,. രാജഗോപാലിന്റെ പിതാവ് പ്രൊഫസർ രാംദാസ് കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഗാന്ധിയനും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു. ജീവിതകാലം മുഴുവൻ കൃത്യമായി വോട്ട് ചെയ്തിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് എങ്ങനെ ഒരു പട്ടികയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി എന്നത് ഇന്നും ഒരു ചോദ്യചിഹ്നമാണ്,. പത്താം ക്ലാസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള രേഖകൾ ഹാജരാക്കിയിട്ടും ‘ലോജിക്കൽ ഡിസ്ക്രിപൻസി’ (യുക്തിപരമായ പൊരുത്തക്കേടുകൾ) പറഞ്ഞ് അധികൃതർ അവ തള്ളിക്കളഞ്ഞു.

വ്യക്തിജീവിതത്തിലെ ആഘാതങ്ങൾ

ഈ നടപടി രാജഗോപാലിന്റെ വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ വലിയ മുറിവുകളാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. വോട്ടർ പട്ടികയിൽ പേരില്ലാത്തതിനാൽ പാസ്‌പോർട്ട് പുതുക്കുന്നതിന് പോലീസ് ക്ലിയറൻസ് ലഭിച്ചില്ല,. ഇതിന്റെ ഫലമായി, കഴിഞ്ഞ ഏപ്രിലിൽ കാലിഫോർണിയയിൽ നടന്ന തന്റെ ഏക മകളുടെ വിവാഹത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ആ പിതാവിന് കഴിഞ്ഞില്ല,. തന്റെ പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ 1959-ലെയും 1965-ലെയും രേഖകൾക്കായി തന്റെ മാതാപിതാക്കൾ പഠിച്ച സ്‌കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും അദ്ദേഹം ഇന്നും അന്വേഷണം നടത്തുകയാണ്. സ്വന്തം മാതാപിതാക്കൾ ജീവിച്ചിരുന്നു എന്ന് തെളിയിക്കാൻ പഴയ പത്രക്കുറിപ്പുകളും ഫോട്ടോകളും തേടി നടക്കേണ്ടി വരുന്ന ഒരു എഡിറ്ററുടെ അവസ്ഥ ഭരണകൂട ഭീകരതയുടെ മറ്റൊരു മുഖമാണ്.

വ്യവസ്ഥിതിയുടെ പരാജയവും രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യങ്ങളും

പ്രമുഖ മാധ്യമ പ്രവർത്തകൻ കെ.എ. ഷാജി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് പോലെ, പൗരത്വം എന്നത് തെളിയിക്കേണ്ട ഒരു ഒബ്സ്റ്റേസിലെ ആയി മാറിയിരിക്കുന്നു. പാവപ്പെട്ടവരും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരും വർഷങ്ങളായി അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ ദുരവസ്ഥ, പ്രമുഖനായ ഒരാൾക്ക് നേരിടേണ്ടി വരുമ്പോൾ മാത്രമാണ് പൊതുസമൂഹം ശ്രദ്ധിക്കുന്നത്,. ജനാധിപത്യത്തിൽ പൗരത്വം എന്നത് അവകാശമല്ല, മറിച്ച് ഭരണകൂടം നൽകുന്ന ഒരു ‘അനുമതി’ മാത്രമായി മാറുന്ന ഭീതിദമായ സാഹചര്യമാണിത്.

രാജഗോപാലിന്റെ പത്രപ്രവർത്തനം എപ്പോഴും ഭരണകൂടത്തെയും അതിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, അദ്ദേഹത്തെപ്പോലൊരാൾ ഇത്തരമൊരു കുരുക്കിൽ അകപ്പെട്ടത് വെറും അബദ്ധമല്ലെന്നും, രാഷ്ട്രീയമായ പ്രതികാരമാണോ ഇതിന് പിന്നിലെന്നും എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ സംശയം ഉന്നയിക്കുന്നു,. ഒരു പൗരന് തന്റെ പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷകനായി മാറേണ്ടി വരുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വലിയ പരാജയമാണ്.

ആർ. രാജഗോപാലിന്റെ അനുഭവം നമുക്ക് നൽകുന്ന സന്ദേശം വ്യക്തമാണ്: ഭരണകൂടം പൗരന്മാരെ സംശയത്തോടെ കാണാൻ തുടങ്ങിയാൽ ആരും സുരക്ഷിതരല്ല. സ്വന്തം വീടിന് മുന്നിൽ അനുമതിക്കായി കാത്തുനിൽക്കുന്ന അപരിചിതരെപ്പോലെ പൗരന്മാരെ മാറ്റുന്ന ഈ വ്യവസ്ഥിതി തിരുത്തപ്പെടേണ്ടതാണ്. രാജഗോപാലിന്റെ പോരാട്ടം ഇന്ത്യയിലെ വോട്ടർ പട്ടികയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ആറ് കോടിയോളം വരുന്ന സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ കൂടി ശബ്ദമായി മാറുന്നു.