AI-ക്ക് മനുഷ്യന്റെ കൈകൾ വേണം; പക്ഷേ മനുഷ്യന് അതിന്റെ ഭാവി ആരാണ് ഉറപ്പുനൽകുക?

കൃത്രിമബുദ്ധിയുടെ ചരിത്രം ഇതുവരെ മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയെ അനുകരിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അത് മനുഷ്യന്റെ കൈകളെ അനുകരിക്കാനുള്ള ഘട്ടത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭാഷ പഠിപ്പിക്കാൻ മനുഷ്യർ എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളും ലേഖനങ്ങളും കവിതകളും ഇന്റർനെറ്റിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച AI കമ്പനികൾ, ഇപ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ തൊഴിൽനൈപുണ്യവും ഡാറ്റയാക്കി മാറ്റാനുള്ള വേട്ടയിലാണ്. ഡൽഹിയിലെ ഒരു തയ്യൽ ഫാക്ടറിയിൽ തൊഴിലാളികളുടെ തലയിൽ ഘടിപ്പിച്ച ചെറിയ ക്യാമറകൾ വെറും നിരീക്ഷണ ഉപകരണങ്ങളായിരുന്നില്ല; അവ മനുഷ്യന്റെ തൊഴിൽജ്ഞാനത്തെ മോഷ്ടിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ പുതിയ ആയുധങ്ങളായിരുന്നു. “കസ്റ്റമർമാർ നിങ്ങളുടെ ജോലി കാണും, ഓർഡറുകൾ കൂടും, ശമ്പളം ഉയരും” എന്ന മാനേജ്മെന്റിന്റെ മധുരവാഗ്ദാനം തൊഴിലാളികൾ വിശ്വസിച്ചില്ല. അവർ ക്യാമറ തുറന്നു. മെമ്മറി കാർഡ് മൊബൈലിൽ ഇട്ട് കണ്ടു. ഓരോ മൂന്ന് മിനിറ്റിലും അവരുടെ കൈകളുടെ ചലനവും, തുന്നലിന്റെ താളവും, വിരലുകളുടെ സമ്മർദ്ദവും, സംസാരവും, ഓരോ തൊഴിൽശീലവും സൂക്ഷ്മമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് അവർ കണ്ടെത്തി. ആ നിമിഷം അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞത് ക്യാമറയെയല്ല; AI യുഗത്തിലെ പുതിയ തൊഴിൽചൂഷണത്തിന്റെ മുഖമായിരുന്നു.

മൂലധനശക്തികൾക്ക് മനുഷ്യന്റെ അധ്വാനം മാത്രം മതിയാകാത്ത കാലമാണിത്. അവർക്ക് മനുഷ്യന്റെ അനുഭവവും, ശരീരവും, വിരലുകളുടെ ഓർമ്മയും, വർഷങ്ങളുടെ പരിശീലനത്തിലൂടെ രൂപപ്പെട്ട നൈപുണ്യവും വേണം. കാരണം ഒരു റോബോട്ടിന് ഒരു ഷർട്ടിന്റെ ബട്ടൺ തുന്നാൻ പഠിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം ഒരു മനുഷ്യൻ അത് എങ്ങനെ തുന്നുന്നുവെന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് മണിക്കൂർ കാണിക്കണം. ഒരു യന്ത്രത്തിന് ഒരു പഴുത്ത തക്കാളി പൊട്ടിക്കാതെ എടുക്കാൻ പഠിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം ഒരു കർഷകന്റെ വിരലുകൾ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് പഠിക്കണം. അതുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യന്റെ ശരീരം AIയുടെ അടുത്ത ഡാറ്റാസെന്ററായി മാറുന്നത്.

ഒരിക്കൽ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പരുത്തിയും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ഖനിജങ്ങളും കൊണ്ടുപോയി. പിന്നീട് ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾ വിലകുറഞ്ഞ തൊഴിലാളികളെ ഉപയോഗിച്ച് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിപ്പിച്ചു. ഇപ്പോൾ അതേ കൊള്ളയുടെ പുതിയ രൂപമാണ് നടക്കുന്നത്. ഇത്തവണ അവർ കൊണ്ടുപോകുന്നത് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളോ ഉൽപ്പന്നങ്ങളോ അല്ല; മനുഷ്യന്റെ തൊഴിൽനൈപുണ്യമാണ്. തൊഴിലാളിയുടെ കൈകളുടെ ചലനങ്ങൾ കോടിക്കണക്കിന് വീഡിയോ ഫ്രെയിമുകളാക്കി ശേഖരിച്ച് യന്ത്രങ്ങളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്നലെ ഭൂമി കൊള്ളയടിച്ചു; ഇന്ന് മനുഷ്യന്റെ ശരീരമാണ് കൊള്ളയടിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇതാണ് ഡിജിറ്റൽ കോളനിവൽക്കരണം. മുമ്പ് സാമ്രാജ്യത്വം രാജ്യങ്ങളെ അധീനമാക്കി. ഇപ്പോൾ സാങ്കേതിക സാമ്രാജ്യത്വം മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തെയാണ് അധീനമാക്കുന്നത്. ഒരു തയ്യൽ തൊഴിലാളിയുടെ ഇരുപത് വർഷത്തെ അനുഭവം ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ ഡാറ്റയാക്കി മാറ്റുന്നു. ആ ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് പരിശീലനം നേടിയ റോബോട്ട് നാളെ അതേ തൊഴിലാളിയുടെ ജോലി തന്നെ ഇല്ലാതാക്കും. ഇതിലും ക്രൂരമായ സാമ്പത്തിക വിരോധാഭാസം മറ്റെന്താണ്? തൊഴിലാളി സ്വന്തം പകരക്കാരനെ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു. അതിനുള്ള പ്രതിഫലം തൊഴിലാളിക്ക് ലഭിക്കുന്നത് തൊഴിൽ നഷ്ടമെന്ന ശിക്ഷ മാത്രമാണ്.

AI കമ്പനികൾ ഈ പ്രക്രിയയെ “ഇന്നൊവേഷൻ” എന്ന് വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഇതിന്റെ മറ്റൊരു പേരുണ്ട് അനുമതിയില്ലാത്ത തൊഴിൽജ്ഞാന മോഷണം. എഴുത്തുകാരുടെ പുസ്തകങ്ങളും കലാകാരന്മാരുടെ ചിത്രങ്ങളും സംഗീതജ്ഞരുടെ സൃഷ്ടികളും അനുമതിയില്ലാതെ ഉപയോഗിച്ചതിനെതിരെ ലോകമെമ്പാടും കേസുകൾ ഉയർന്നപ്പോഴും, ഇപ്പോൾ അവർ മാനുവൽ തൊഴിലാളികളിലേക്കാണ് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. കാരണം, യന്ത്രങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളത് മനുഷ്യന്റെ കൈകളാണ്. ഭാഷയെ അനുകരിക്കുക എളുപ്പമായി. പക്ഷേ, ഒരു തയ്യൽക്കാരന്റെ വിരലുകളുടെ കൃത്യത അനുകരിക്കാൻ മനുഷ്യനെ തന്നെ പഠിക്കേണ്ടിവരുന്നു.

ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പിന്നിൽ മറ്റൊരു അപകടകരമായ ചോദ്യമുണ്ട്. ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ കൈകളുടെ ചലനം ആരുടേതാണ്? തൊഴിലാളിയുടേതോ? അത് റെക്കോർഡ് ചെയ്ത കമ്പനിക്കോ? അല്ലെങ്കിൽ അത് ഉപയോഗിച്ച് ബില്യൺ ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന AI മോഡൽ നിർമ്മിച്ച കോർപ്പറേഷനോ? ഇന്നത്തെ തൊഴിൽനിയമങ്ങൾക്ക് ഈ ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ല. കാരണം, തൊഴിൽനിയമങ്ങൾ ശമ്പളത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു; മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ശേഖരിക്കുന്ന ഡാറ്റയെക്കുറിച്ച് അല്ല. ഡാറ്റാ സംരക്ഷണ നിയമങ്ങൾ സ്വകാര്യ വിവരങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ “മസിൽ മെമ്മറി”യുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തെക്കുറിച്ച് മൗനമാണ്. ഈ മൗനം തന്നെയാണ് കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി.

ലോകം AIയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ പലരും ഉൽപ്പാദനക്ഷമത, സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സാങ്കേതിക പുരോഗതി എന്നീ വാക്കുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പക്ഷേ, ഒരു ചോദ്യമാത്രം ആരും ചോദിക്കുന്നില്ല. ഈ പുരോഗതിയുടെ വില ആരാണ് കൊടുക്കുന്നത്? അതിന്റെ ഉത്തരം എപ്പോഴും ദരിദ്ര തൊഴിലാളികളാണ്. കോഡർമാരുടെ ജോലി ഭീഷണിയിലാണെന്ന് ലോകം ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ, തുന്നൽക്കാരുടെയും ചെരുപ്പ് നിർമ്മാതാക്കളുടെയും ഫാക്ടറി തൊഴിലാളികളുടെയും നൈപുണ്യം ആരാണ് സംരക്ഷിക്കുക എന്ന ചോദ്യത്തിന് അധികം ശ്രദ്ധ ലഭിക്കുന്നില്ല. കാരണം, അവരുടെ കൈകൾ ആഗോള മൂലധനത്തിന് വെറും ഡാറ്റാ ഖനിയായി മാത്രമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.

ഡൽഹിയിലെ തൊഴിലാളികൾ ചെയ്തത് സാധാരണ പ്രതിഷേധമായിരുന്നില്ല. അവർ ക്യാമറ പൊളിച്ച് മെമ്മറി കാർഡ് പരിശോധിച്ചപ്പോൾ ഒരു വലിയ സത്യമാണ് ലോകത്തോട് പറഞ്ഞത്-AIയെ ഭയക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അതിനെ മനസ്സിലാക്കണം. സാങ്കേതികവിദ്യയെ അന്ധമായി സ്വീകരിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങൾ ഒടുവിൽ സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾ പോലും നഷ്ടപ്പെടുത്തും. തൊഴിലാളികളുടെ ജാഗ്രതയാണ് ഇന്ന് AIയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നൈതിക വെല്ലുവിളിയായി മാറിയിരിക്കുന്നത്. AI മനുഷ്യനെ സഹായിക്കാനുള്ള ഉപകരണമാകണം, മനുഷ്യനെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള പദ്ധതിയാകരുത്. എന്നാൽ, ഇന്ന് വികസനത്തിന്റെ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന കോർപ്പറേറ്റുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ തൊഴിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ഭാവിയാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നത്. മനുഷ്യന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് പഠിച്ച യന്ത്രം, നാളെ മനുഷ്യന്റെ കൈകളെ അനാവശ്യമാക്കുന്ന സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയാണ് അവർ നിർമ്മിക്കുന്നത്. അതാണ് ഈ നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിരോധാഭാസം.

ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചത് ഓരോ വ്യവസായ വിപ്ലവവും പുതിയ സമ്പത്ത് സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നതാണ്. പക്ഷേ, അതേ ചരിത്രം മറ്റൊന്നും പറയുന്നു. തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾ നിയമങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചതല്ല; സമരങ്ങൾ നേടിയെടുത്തതാണ്. AI യുഗത്തിലും അതുതന്നെയാകും സംഭവിക്കുക. നാളെയുടെ തൊഴിലാളി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശമ്പളത്തിനോ ബോണസിനോ വേണ്ടി മാത്രമാകില്ല. “എന്റെ തൊഴിൽനൈപുണ്യം എന്റെ സ്വത്താണ്. എന്റെ കൈകളുടെ ഡാറ്റ എന്റേതാണ്. എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ലാഭമുണ്ടാക്കണമെങ്കിൽ എന്റെ സമ്മതവും അവകാശവും വേണം” എന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തിനായിരിക്കും.

AIയ്ക്ക് ഇന്നും മനുഷ്യന്റെ കൈകൾ വേണം. പക്ഷേ, മനുഷ്യന്റെ കൈകൾ യന്ത്രങ്ങളുടെ പരിശീലന ഡാറ്റയായി ചുരുങ്ങുന്ന നിമിഷം, സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യരാശിയുടെ വിജയമല്ല; മൂലധനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ കൊള്ളയായി ചരിത്രം അതിനെ രേഖപ്പെടുത്തും. ഡൽഹിയിലെ തയ്യൽ തൊഴിലാളികൾ ഒരു മെമ്മറി കാർഡ് തുറന്ന് കണ്ടത് ഒരു വീഡിയോയല്ല. മനുഷ്യന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു അത്.

റോബോട്ടിക്സിന്റെ അത്യാധുനിക ഗവേഷണരംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇന്ന് ഒരു വലിയ പ്രതിസന്ധി തുറന്നുപറയുന്നു-AIയ്ക്ക് ബുദ്ധിയുടെ കുറവല്ല, ഡാറ്റയുടെ കുറവാണ്. മനുഷ്യനെപ്പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന റോബോട്ടുകളെ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സം, മനുഷ്യന്റെ കൈകൾ യഥാർത്ഥ ലോകത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ മതിയായ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല എന്നതാണ്. ഭാഷാ മോഡലുകൾക്ക് ഇന്റർനെറ്റ് മുഴുവൻ ലഭ്യമായിരുന്നെങ്കിൽ, റോബോട്ടുകൾക്ക് മനുഷ്യന്റെ ശരീരവും കൈകളുമാണ് പഠനപുസ്തകം.

ഇതുവരെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പരിശീലനരീതികൾ അതീവ ചെലവേറിയവയാണ്. ഒരു മനുഷ്യൻ റിമോട്ട് കൺട്രോൾ ഉപയോഗിച്ച് റോബോട്ടിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ഓരോ പ്രവർത്തനവും പഠിപ്പിക്കുകയോ, റോബോട്ടിന്റെ കൈയെ അനുകരിക്കുന്ന പ്രത്യേക ഗ്ലൗ ധരിച്ച് വസ്തുക്കൾ എടുക്കൽ, ക്രമീകരിക്കൽ, തുന്നൽ തുടങ്ങിയ ജോലികൾ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നു. ഈ രീതികൾ ഫലപ്രദമാണെങ്കിലും, കോടിക്കണക്കിന് ഡാറ്റാ സാമ്പിളുകൾ ശേഖരിക്കേണ്ട AI ലോകത്തിന് അവ പ്രായോഗികമല്ല. അതിനാൽ കമ്പനികൾ വിലകുറഞ്ഞ മറ്റൊരു വഴിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു-യഥാർത്ഥ തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതം തന്നെ ഡാറ്റാ ഖനിയാക്കുക.

ചില കമ്പനികൾ വെർച്വൽ സിമുലേഷനുകളിലൂടെ റോബോട്ടുകളെ പരിശീലിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവയ്ക്ക് വ്യക്തമായ പരിമിതികളുണ്ട്. യഥാർത്ഥ ലോകത്തിന്റെ അനിശ്ചിതത്വം ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ മോഡലിനും പൂർണമായി പകർത്താനാകുന്നില്ല. ഒരു തുണിയുടെ മൃദുത്വം, പഴത്തിന്റെ ഭാരം, ഒരു ഗ്ലാസിന്റെ വഴുക്കൽ, വിരലുകളിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന സമ്മർദ്ദം, വസ്തുക്കളുടെ അപ്രതീക്ഷിത ചലനം ഇതൊന്നും സിമുലേഷനുകളിൽ കൃത്യമായി പുനർസൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. റോബോട്ടിക്സ് ഗവേഷകനായ ജിഗർ കുമാർ പട്ടേൽ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതുപോലെ, “സിമുലേഷനും യഥാർത്ഥ ലോകവും തമ്മിൽ ഇന്നും വലിയൊരു വിടവുണ്ട്.” അതുകൊണ്ടുതന്നെ AI കമ്പനികൾ ഇപ്പോൾ ലാബുകളെ വിട്ട് ഫാക്ടറികളിലേക്കും തൊഴിലിടങ്ങളിലേക്കും നീങ്ങുകയാണ്.

ഈ പുതിയ സമീപനത്തിന്റെ പേരാണ് “ഇഗോസെൻട്രിക് ഡാറ്റ”. തൊഴിലാളികളുടെ തലയിൽ ഘടിപ്പിക്കുന്ന ക്യാമറകൾ അവരുടെ കണ്ണിലൂടെ ലോകത്തെ കാണുകയും, കൈകളുടെ ഓരോ ചലനവും, വിരലുകളുടെ ഓരോ കോണും, വസ്തുക്കളെ സ്പർശിക്കുന്ന ഓരോ നിമിഷവും രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. മനുഷ്യന്റെ അനുഭവത്തെ ഡിജിറ്റൽ കോഡാക്കി മാറ്റുന്ന ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഇന്ന് AI വ്യവസായത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിലപിടിപ്പുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തു.

ഈ ആവശ്യത്തെ ലക്ഷ്യമിട്ട് നിരവധി സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളും ഉയർന്നുവരുന്നു. അവയിൽ ഒന്നാണ് Egolab.AI. 2026-ൽ വിദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന രണ്ട് ഇന്ത്യൻ യുവാക്കൾ സ്ഥാപിച്ച ഈ സ്റ്റാർട്ടപ്പ്, തൊഴിലാളികളുടെ തലയിൽ ഘടിപ്പിക്കുന്ന പ്രത്യേക ക്യാമറ സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നു. പുറത്തുനിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ ഇത് ഒരു സാങ്കേതിക നവീകരണമെന്നു തോന്നാം. എന്നാൽ, സാമൂഹികമായി നോക്കുമ്പോൾ, തൊഴിലാളിയുടെ ശരീരത്തെയും തൊഴിൽനൈപുണ്യത്തെയും ഡാറ്റയാക്കി ആഗോള AI വിപണിയിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന പുതിയ സാമ്പത്തിക മാതൃകയാണിത്.

ചോദ്യം സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിക്കണോ എന്നതല്ല. ആ വികസനത്തിന്റെ അസംസ്കൃത വസ്തുവായി മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ആർക്കാണ്? മനുഷ്യന്റെ കൈകൾ AIയെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഈ പുതിയ ലോകത്ത്, മനുഷ്യന്റെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ അത് നവീകരണമല്ല ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും ആധുനികമായ തൊഴിൽചൂഷണമായിരിക്കും.ഡൽഹിയുടെ വ്യാവസായിക മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രണ്ട് വസ്ത്രനിർമാണ ഫാക്ടറികളിലെ ഇരുപതോളം തൊഴിലാളികളുമായി നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങൾ AI വ്യവസായത്തിന്റെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മറ്റൊരു മുഖം തുറന്നുകാട്ടുന്നു. തൊഴിലാളികളുടെ തലയിൽ ക്യാമറ ഘടിപ്പിച്ചെങ്കിലും അത് എന്തിനാണെന്ന് ആരോടും പറഞ്ഞിരുന്നില്ല. സമ്മതമില്ല, വ്യക്തതയില്ല, വിവരാവകാശമില്ല. അവർ ഒരു പരീക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് പോലും തൊഴിലാളികൾ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പേരിൽ തൊഴിൽസ്ഥലത്ത് നടപ്പാക്കിയ ഈ രഹസ്യ നിരീക്ഷണം, തൊഴിൽ അവകാശങ്ങളെയും സ്വകാര്യതയെയും ഒരേസമയം ലംഘിക്കുന്ന നടപടിയായിരുന്നു.

ഈ ക്യാമറകൾ വിതരണം ചെയ്തത് Egolab എന്ന സ്റ്റാർട്ടപ്പായിരുന്നു. അതേസമയം, അമേരിക്കയിലെ ഡെലവെയറിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത Build Artificial Intelligence Inc. എന്ന മറ്റൊരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് Egolab-നെ ഏറ്റെടുത്തു. “മനുഷ്യനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി AI നിർമ്മിക്കുക” എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ കമ്പനി, ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ “ഇഗോസെൻട്രിക് ഡാറ്റ ശേഖരണ ദൗത്യം” നടത്തുകയാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു. ഈ വാചകത്തിന് പിന്നിലെ യാഥാർഥ്യം മറ്റൊന്നാണ് മനുഷ്യനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി AI നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യന്റെ സമ്മതവും അവകാശങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നില്ല.

ഫാക്ടറി ഉടമകൾക്ക് Egolab നൽകിയ വാഗ്ദാനം ഡിജിറ്റൽ മൂലധനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയം തുറന്നുകാട്ടുന്നതാണ്. തൊഴിലാളികളുടെ ഓരോ ചലനവും ക്യാമറയിലൂടെ രേഖപ്പെടുത്താൻ അനുമതി നൽകിയാൽ, പകരമായി കമ്പനികൾക്ക് സൗജന്യ “AI-പവർഡ് എഫിഷ്യൻസി റിപ്പോർട്ടുകൾ” ലഭിക്കും. അങ്ങനെ ക്യാമറകൾ AI-യെ പരിശീലിപ്പിക്കാൻ മാത്രമല്ല, തൊഴിലാളികളെ നിരീക്ഷിക്കാനും ശിക്ഷിക്കാനുമുള്ള ഉപകരണങ്ങളായി മാറി. ഒരു തൊഴിലാളി എത്രനേരം ജോലി ചെയ്തു, എത്രനേരം നിശ്ചലനായി നിന്നു, ആരുമായി സംസാരിച്ചു, എവിടെ കൂട്ടംകൂടി, ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം എത്രമാത്രം ഉൽപ്പാദനക്ഷമത കുറഞ്ഞു എല്ലാം അളന്ന് റിപ്പോർട്ടാക്കി മാനേജ്മെന്റിന് കൈമാറുകയായിരുന്നു.

കമ്പനിയുടെ മാതൃകാ റിപ്പോർട്ടിലെ കണ്ടെത്തലുകൾ അതിലും ഭീതിജനകമാണ്. “നിഷ്‌ക്രിയ സമയത്തിന്റെ 51 ശതമാനവും തൊഴിലാളികൾ തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമാണ്”, “CAM-02 ധരിച്ച തൊഴിലാളിയുടെ സമീപത്ത് ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ട് മുതൽ മൂന്നരവരെ വ്യത്യസ്ത സെക്ഷനുകളിലെ തൊഴിലാളികൾ ഒത്തുകൂടി”, “ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം ഉൽപ്പാദനക്ഷമത 35 ശതമാനം കുറയുന്നു; മികച്ച ഫാക്ടറികൾ ഭക്ഷണത്തിന് പിന്നാലെ തന്നെ ഉയർന്ന മുൻഗണനയുള്ള ജോലികൾ നൽകുന്നു” ഇവയെല്ലാം കമ്പനി “പ്രൊഡക്ടിവിറ്റി അനലിറ്റിക്സ്” എന്ന മനോഹരമായ പേരിലാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ, ഈ റിപ്പോർട്ടുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉൽപ്പാദനക്ഷമത അളക്കുന്നതല്ല; മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ സംശയത്തോടെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന കോർപ്പറേറ്റ് ചാരപ്പണിയാണ്. സഹപ്രവർത്തകനോട് രണ്ട് മിനിറ്റ് സംസാരിക്കുന്നത് “ഐഡിൽ ടൈം” ആകുന്നു. ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം മനുഷ്യശരീരം സ്വാഭാവികമായി അനുഭവിക്കുന്ന ക്ഷീണം “ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയിലെ കുറവ്” ആകുന്നു. തൊഴിലാളികളുടെ സൗഹൃദവും വിശ്രമവും സാമൂഹിക ഇടപെടലും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളല്ല, തിരുത്തേണ്ട “ഡാറ്റാ പോയിന്റുകൾ” ആയി ചുരുക്കപ്പെടുന്നു.

ഇതാണ് സർവൈലൻസ് കാപ്പിറ്റലിസത്തിന്റെ പുതിയ രൂപം. തൊഴിലാളിയുടെ സമയം മാത്രമല്ല, ശ്രദ്ധയും ചലനവും സംഭാഷണവും ശരീരഭാഷയും വരെ അളന്ന് ലാഭമാക്കുന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ. ഒരു ഫാക്ടറിയിൽ ക്യാമറ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ അത് സുരക്ഷയ്ക്കായാണെന്ന് പറയാം. എന്നാൽ, അതേ ക്യാമറ തൊഴിലാളിയുടെ ഓരോ നിമിഷവും വിശകലനം ചെയ്ത് AI-യെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും മാനേജ്മെന്റിന് തൊഴിലാളിയെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ആയുധമാവുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അത് സുരക്ഷയല്ല ഡിജിറ്റൽ അച്ചടക്കത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം ആണ്.

വ്യവസായ വിപ്ലവത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ തൊഴിലാളിയുടെ അധ്വാനം യന്ത്രം കൈയടക്കി. AI വിപ്ലവത്തിന്റെ ഈ ഘട്ടത്തിൽ തൊഴിലാളിയുടെ അധ്വാനമാത്രമല്ല, മനുഷ്യനെന്ന നിലയിലെ ഓരോ സ്വാഭാവിക പെരുമാറ്റവും കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ ഡാറ്റയായി മാറുകയാണ്. ഉൽപ്പാദനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യനെ യന്ത്രത്തിന്റെ നിലവാരത്തിലേക്ക് ചുരുക്കുന്ന ഈ പ്രവണതയാണ് ഇന്നത്തെ AI സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ മുഖം. Egolab തങ്ങളുടെ അവതരണരേഖയിൽ തൊഴിലാളികൾ ക്യാമറകൾ “സ്വമേധയാ ധരിക്കുന്നവരാണ്”, “ഏത് സമയത്തും പിന്മാറാൻ അവർക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്” എന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, ഡൽഹിയിലെ ഫാക്ടറികളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ അനുഭവം ആ അവകാശവാദങ്ങളെ പൂർണമായും നിഷേധിക്കുന്നു. തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാത്ത തൊഴിലിടത്തിൽ “സ്വമേധയാ” എന്ന വാക്ക് പലപ്പോഴും കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ നുണയാണ്. ജോലി നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയമുള്ള തൊഴിലാളിയുടെ സമ്മതം ഒരിക്കലും സ്വതന്ത്രമായ സമ്മതമാകില്ല. അത് അധികാര അസമത്വം സൃഷ്ടിക്കുന്ന നിർബന്ധിത സമ്മതം മാത്രമാണ്.

ന്യൂഡൽഹിയിലെ സാങ്കേതിക നിയമവിദഗ്ധയായ ശ്രുതി നാരായൺ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതുപോലെ, ഇത്തരം കമ്പനികൾ വിലപേശൽ ശക്തിയില്ലാത്ത തൊഴിലാളികളിൽ നിന്ന് നിയമപരമായ ശൂന്യത പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഡാറ്റ ശേഖരിക്കുകയാണ്. തൊഴിലാളി ഫാക്ടറിയിൽ ഒരു ജീവനക്കാരൻ മാത്രമല്ല; പുറത്തുപോകാൻ കഴിയാത്ത, സാമ്പത്തികമായി ആശ്രിതനായ ഒരു “ക്യാപ്റ്റീവ് വർക്ക്‌ഫോഴ്സ്” ആണ്. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചോ സമ്മതത്തെക്കുറിച്ചോ സംസാരിക്കുന്നത് നിയമഭാഷയിൽ സാധ്യമായേക്കാം, പക്ഷേ തൊഴിൽ യാഥാർഥ്യത്തിൽ അത് പലപ്പോഴും അർഥശൂന്യമാണ്.

ഇന്ത്യയുടെ ഡിജിറ്റൽ വ്യക്തിഗത ഡാറ്റ സംരക്ഷണ നിയമം 2023-ൽ പാസായെങ്കിലും, അതിലെ സമ്മതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ 2027 വരെ പ്രാബല്യത്തിൽ വരില്ല. അതായത് AI കമ്പനികൾ അതിവേഗത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ ഡാറ്റ ശേഖരിക്കുമ്പോൾ, തൊഴിലാളികളെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട നിയമങ്ങൾ ഇനിയും കാത്തിരിപ്പിലാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യ ഓടുന്നു; നിയമം ഇഴയുന്നു. ഈ വിടവാണ് കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ അവസരം.

പേൾ അപ്പാരലിലും പേൾ ഗ്ലോബലിലും ഏകദേശം രണ്ടാഴ്ച തൊഴിലാളികളെ നിർബന്ധിതമായി ക്യാമറ ധരിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യയിൽ എഴുത്തുപരമായ തൊഴിൽകരാർ പോലും ലഭിക്കാത്ത ഫാക്ടറി തൊഴിലാളികളുടെ എണ്ണം ഇപ്പോഴും ഭൂരിപക്ഷമാണെന്ന യാഥാർഥ്യത്തിൽ, ഈ നിരീക്ഷണം മറ്റൊരു ചൂഷണരൂപമായി തോന്നിയേക്കാം. പക്ഷേ ഇത് അതിലും അപകടകരമായിരുന്നു. ഇവിടെ തൊഴിലാളിയുടെ അധ്വാനം മാത്രമല്ല, വർഷങ്ങളായി നേടിയെടുത്ത തൊഴിൽനൈപുണ്യവും ശരീരചലനങ്ങളും AIയുടെ പരിശീലന ഡാറ്റയായി മാറ്റപ്പെടുകയായിരുന്നു.

രാവിലെ ഒമ്പതിന് ക്യാമറകളുമായി ഒരു സംഘം ഫാക്ടറിയിലെത്തും. തയ്യൽ തൊഴിലാളികൾ, നൂൽ മുറിക്കുന്നവർ, പാക്കിംഗ് തൊഴിലാളികൾ, സ്റ്റിക്കർ എംബോസിംഗ് ചെയ്യുന്നവർ എല്ലാവരുടെയും തലയിൽ ക്യാമറ ഘടിപ്പിക്കും. വൈകിട്ട് അഞ്ചരയ്ക്ക് ഷിഫ്റ്റ് അവസാനിക്കുമ്പോൾ അവ തിരികെ വാങ്ങും. എട്ട് മണിക്കൂറോളം തൊഴിലാളിയുടെ കണ്ണുകളിലൂടെയും കൈകളിലൂടെയും AI ലോകം പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അവർ എത്രനേരം ജോലി ചെയ്തു, എത്രനേരം മൊബൈൽ ഉപയോഗിച്ചു, ആരോട് സംസാരിച്ചു, എന്ത് സംസാരിച്ചു എല്ലാം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. കമ്പനി പിന്നീട് മുഖങ്ങൾ മങ്ങിക്കുകയും ശബ്ദം നിശ്ശബ്ദമാക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പറഞ്ഞെങ്കിലും, തൊഴിലാളികളുടെ അനുഭവം മറ്റൊന്നായിരുന്നു. അവർക്ക് തോന്നിയത് ക്യാമറ അവരുടെ ഓരോ വാക്കും കേൾക്കുകയും ഓരോ ചലനവും വിഴുങ്ങുകയും ചെയ്യുകയാണെന്നായിരുന്നു.

ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ ഭാഗം മറ്റൊന്നാണ്. വർഷങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിലൂടെ നേടിയെടുത്ത തൊഴിൽനൈപുണ്യം ഒരു AI കമ്പനിക്ക് കൈമാറിയതിന് തൊഴിലാളികൾക്ക് ലഭിച്ച പ്രതിഫലം എന്തായിരുന്നു? ഒരു ടെട്രാപാക്ക് മാങ്ങാ ഫ്രൂട്ടി. കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന AI വ്യവസായത്തിന് മനുഷ്യന്റെ കൈകളുടെ അറിവ് നൽകിയ തൊഴിലാളിയുടെ വില ഒരു പഴച്ചാറിന്റെ പാക്കറ്റായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു. ചരിത്രത്തിൽ സാമ്രാജ്യത്വം ഭൂമി കൊള്ളയടക്കുമ്പോൾ നാട്ടുകാർക്ക് കണ്ണാടി മുത്തുകൾ നൽകി വഞ്ചിച്ചതുപോലെ, ഡിജിറ്റൽ സാമ്രാജ്യത്വം ഇന്ന് തൊഴിലാളിയുടെ ജീവിതാനുഭവം ഒരു ശീതളപാനീയത്തിന് പകരം വാങ്ങുകയാണ്.

എന്നാൽ, ഈ കഥ അടിമത്തത്തിന്റെ കഥയായി അവസാനിക്കുന്നില്ല. തൊഴിലാളികൾ നിശ്ശബ്ദമായി പ്രതിരോധിച്ചു. പലരും ക്യാമറ ധരിക്കാതെയായി. ചിലർ ഇടയ്ക്കിടെ അഴിച്ചുമാറ്റി വീണ്ടും ധരിച്ചു. ചിലർ റെക്കോർഡിങ്ങുകൾ ഉപയോഗശൂന്യമാകുന്ന രീതിയിൽ പെരുമാറി. അവർ ഫാക്ടറി പൂട്ടിയില്ല, സമരം പ്രഖ്യാപിച്ചില്ല, പക്ഷേ AIയുടെ ഡാറ്റ ശേഖരണ യന്ത്രത്തെ തകർക്കാൻ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ആയുധം ഉപയോഗിച്ചു സഹകരിക്കാതിരിക്കുക.

ഇതാണ് AI കാലഘട്ടത്തിലെ തൊഴിലാളി സമരത്തിന്റെ പുതിയ രൂപം. ഇനി തൊഴിലാളികൾ യന്ത്രങ്ങൾ തകർക്കില്ല; യന്ത്രങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഡാറ്റ തന്നെ നിഷേധിക്കും. കാരണം, അവർ മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കുന്നു AIയ്ക്ക് ഏറ്റവും വിലപിടിപ്പുള്ള വിഭവം അവരുടെ കൈകളാണ്. ആ കൈകൾ പിൻവലിക്കുന്ന നിമിഷം, ഏറ്റവും ശക്തമായ കൃത്രിമബുദ്ധിയും നിസ്സഹായമാകും.

ഫാക്ടറിയിലെ തൊഴിലാളിയായ വീണാ ദേവിക്ക് ക്യാമറ ഒരു സാങ്കേതിക ഉപകരണമല്ലായിരുന്നു; അത് ദിവസവും തലയിൽ ചുമക്കേണ്ട മറ്റൊരു ഭാരമായിരുന്നു. “അത് ധരിച്ചാൽ തലവേദന വരും. ഞാൻ അഴിച്ചുമാറ്റും. പക്ഷേ സൂപ്പർവൈസർ വീണ്ടും വീണ്ടും ധരിക്കാൻ പറയും. ഒടുവിൽ നിർബന്ധിച്ച് വീണ്ടും തലയിൽ വയ്ക്കേണ്ടി വരും,” എന്ന് അവർ പറയുന്നു. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് പത്ത് വർഷം മുമ്പ് ഡൽഹിയുടെ വ്യാവസായിക മേഖലയിലേക്ക് കുടിയേറിയ വീണാ ദേവിയുടെ അനുഭവം ഇന്ത്യയിലെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളുടെ അവസ്ഥയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ജോലി നിലനിർത്താനുള്ള നിർബന്ധം, ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള അവകാശത്തെക്കാൾ വലുതാകുന്ന ഇടമാണ് ഫാക്ടറി.

എന്തിനാണ് ക്യാമറ ധരിക്കേണ്ടത് എന്ന് തൊഴിലാളികൾ പലതവണ ചോദിച്ചു. എന്നാൽ, സൂപ്പർവൈസർമാർക്കും രാവിലെ ക്യാമറകളുമായി എത്തുന്ന യുവസംഘത്തിനും ഉത്തരമുണ്ടായിരുന്നില്ല അല്ലെങ്കിൽ അവർ പറയാൻ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. “എന്തിനാണ് ഞങ്ങളെ ഇത് ധരിപ്പിക്കുന്നത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ലഭിച്ചത് നിശ്ശബ്ദത മാത്രമായിരുന്നു. ആ നിശ്ശബ്ദത യാദൃശ്ചികമല്ല; AI വ്യവസായത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതിയാണ്. ഡാറ്റ നൽകുന്ന മനുഷ്യൻ സത്യം അറിയരുത്, പക്ഷേ ഡാറ്റ സ്വീകരിക്കുന്ന കമ്പനി എല്ലാം അറിയണം. അറിവിന്റെ ഈ അസമത്വമാണ് ഡിജിറ്റൽ അധികാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അടിത്തറ.

പേൾ ഗ്ലോബലിലെ യുവ തയ്യൽ തൊഴിലാളിയായ സോനു കുമാറിനോട് ഇത് “ട്രെയിനിങ്ങിനാണ്” എന്നുമാത്രമാണ് പറഞ്ഞത്. ആരുടെ പരിശീലനമാണെന്ന് ആരും വിശദീകരിച്ചില്ല. പിന്നീട് ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ റോബോട്ടുകളെയും AI സംവിധാനങ്ങളെയും പരിശീലിപ്പിക്കാനാകാമെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം അത്യന്തം ലളിതവും എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയപരവുമായി മാറി. “റോബോട്ടിനെ പരിശീലിപ്പിക്കാനാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ഇത് ധരിക്കില്ലായിരുന്നു. അവർക്ക് റോബോട്ടിനെ കൊണ്ട് ഈ ജോലി ചെയ്യിക്കണമെങ്കിൽ ഇപ്പോൾ തന്നെ അത് വന്ന് തുന്നട്ടെ.” ഈ വാക്കുകളിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയെ ഭയക്കുന്ന ഒരു തൊഴിലാളിയില്ല; സ്വന്തം തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന യാഥാർഥ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ മനുഷ്യനുണ്ട്. AIയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നൈതിക ചോദ്യവും അതുതന്നെയാണ്—ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ സമ്മതമില്ലാതെ അവന്റെ തൊഴിൽനൈപുണ്യം ഉപയോഗിച്ച് അവന്റെ പകരക്കാരനെ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള അവകാശം ആർക്കാണ്?

ഈ കഥയിൽ ഏറ്റവും വിചിത്രമായ കാര്യം, തൊഴിലാളികളെ ക്യാമറ ധരിപ്പിച്ചിരുന്ന ഇടത്തരം മാനേജർമാർക്കും HR ജീവനക്കാർക്കും പോലും യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം അറിയില്ലായിരുന്നു എന്നതാണ്. ചിലർ തൊഴിലാളികളോട് “ഭാവിയിൽ പുതിയ തൊഴിലാളികളെ പരിശീലിപ്പിക്കാനാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞു. ചിലർ “ഔട്ട്‌പുട്ടും സമയവും കണക്കാക്കാനാണ്” എന്ന് വിശദീകരിച്ചു. എന്നാൽ, മുകളിലിരുന്ന മാനേജ്മെന്റ് വിശദീകരണം നൽകാൻ തയ്യാറായില്ല. അതായത്, നിരീക്ഷണത്തിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടവർക്കുപോലും അവർ ഏത് പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണെന്ന് അറിയാത്ത അവസ്ഥ. കോർപ്പറേറ്റ് അധികാരത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖമാണിത് വിവരം മുകളിലേക്ക് മാത്രം സഞ്ചരിക്കുന്നു; താഴേക്കെത്തുന്നത് ഉത്തരവുകൾ മാത്രം.

ഒരു ഇടത്തരം മാനേജരുടെ വെളിപ്പെടുത്തൽ അതിലും ഗൗരവമുള്ളതാണ്. തൊഴിലാളികളെ ക്യാമറ ധരിപ്പിക്കാൻ തന്നെ പ്രേരിപ്പിക്കാൻ കഴിയാതെ അവർ ബുദ്ധിമുട്ടി. ക്യാമറ അഴിച്ച് ശൗചാലയത്തിൽ പോയ തൊഴിലാളികളിൽ പലരും പിന്നീട് അത് വീണ്ടും ധരിച്ചില്ല. ഇതോടെ മേലധികാരികളിൽ നിന്ന് തുടർച്ചയായി ഫോൺവിളികൾ എത്തി. “ഷിഫ്റ്റ് മുഴുവൻ ക്യാമറ ധരിപ്പിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? ഇങ്ങനെ ആയാൽ പ്രൊഡക്ടിവിറ്റി അനാലിസിസ് നടക്കില്ല,” എന്നായിരുന്നു നിർദ്ദേശം. ഒടുവിൽ എട്ട് മണിക്കൂർ മുഴുവൻ ക്യാമറ ധരിച്ച് ജോലി ചെയ്ത ഒരൊറ്റ തൊഴിലാളിപോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഇവിടെയാണ് തൊഴിലാളികളുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രതിരോധം രൂപംകൊള്ളുന്നത്. അവർ മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചില്ല. പണിമുടക്കിയില്ല. ക്യാമറ തകർത്തില്ല. പക്ഷേ, അവർ സഹകരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ക്യാമറ അഴിച്ചുമാറ്റി. വീണ്ടും ധരിച്ചില്ല. റെക്കോർഡ് പൂർണമാകാതിരിക്കാൻ ഇടവരുത്തി. AIയുടെ ഏറ്റവും വലിയ അസംസ്കൃത വസ്തു മനുഷ്യന്റെ ഡാറ്റയാണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞ നിമിഷം, ആ ഡാറ്റ നൽകാതിരിക്കുക തന്നെയാണ് അവരുടെ സമരമായി മാറിയത്.

ചരിത്രത്തിൽ ലുഡൈറ്റുകൾ യന്ത്രങ്ങൾ തകർത്തു. AI യുഗത്തിലെ തൊഴിലാളികൾ യന്ത്രങ്ങളെ തകർക്കുന്നില്ല; യന്ത്രങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഡാറ്റയെ തകർക്കുകയാണ്. അതാണ് ഈ സമരത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തി. കാരണം AIയുടെ ഭാവി അൽഗോരിതങ്ങളിലല്ല, മനുഷ്യരുടെ സഹകരണത്തിലാണ്. ആ സഹകരണം പിൻവലിക്കുന്ന നിമിഷം, ഏറ്റവും ശക്തമായ കൃത്രിമബുദ്ധിക്കും പഠിക്കാൻ ഒന്നുമുണ്ടാകില്ല.

ഡൽഹിയുടെ വ്യാവസായിക മേഖലയിലെ ആയിരക്കണക്കിന് തയ്യൽ തൊഴിലാളികളെപ്പോലെ സോനു കുമാറിന്റെയും ജീവിതം കുറഞ്ഞ വേതനവും നീണ്ട ജോലിസമയവും തമ്മിലുള്ള നിരന്തര പോരാട്ടമാണ്. ദിവസവും എട്ടുമണിക്കൂർ ജോലി, ആഴ്ചയിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ മണിക്കൂർ ഓവർടൈം, മാസങ്ങളോളം വെറും 15,108 രൂപ ശമ്പളം. അതിനിടെയാണ് പാചകവാതക വില കുത്തനെ ഉയർന്നതും ജീവിതച്ചെലവ് നിയന്ത്രണാതീതമായതും. അമേരിക്ക–ഇറാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഡൽഹിയിലെ തയ്യൽ തൊഴിലാളിയുടെ അടുക്കളയിലും എത്തിച്ചേർന്നപ്പോൾ, വർഷങ്ങളായി അടിഞ്ഞുകൂടിയ അസംതൃപ്തി ഒടുവിൽ തെരുവിലിറങ്ങി. തൊഴിലാളികൾ പണിമുടക്കി. പോലീസുമായി ഏറ്റുമുട്ടി. ഒടുവിൽ സർക്കാർ മിനിമം വേതനം 35 ശതമാനം വർധിപ്പിക്കേണ്ടിവന്നു. അതിനുശേഷമാണ് സോനു കുമാറിന്റെ ശമ്പളം 18,500 രൂപയായി ഉയർന്നത്.

ഈ സംഭവങ്ങൾ AIയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ നിർണായകമാണ്. കാരണം, ഇവിടെ തൊഴിലാളികൾ ഒരു വശത്ത് ജീവിക്കാൻ പോരാടുകയാണ്; മറുവശത്ത് അതേ തൊഴിലാളികളുടെ കൈകളിൽ നിന്നാണ് ഭാവിയിൽ അവരുടെ ജോലി തന്നെ ഇല്ലാതാക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള റോബോട്ടുകൾ പഠിക്കുന്നത്. മതിയായ വേതനം പോലും നൽകാൻ മടിക്കുന്ന വ്യവസായം, തൊഴിലാളിയുടെ തൊഴിൽനൈപുണ്യം കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന AI സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അസംസ്കൃത വസ്തുവാക്കി മാറ്റുകയാണ്. ഇതിലും വലിയ വൈരുധ്യം വേറെയുണ്ടോ?

പേൾ ഗ്ലോബലിൽ തൊഴിലാളികൾ രണ്ടുതവണ ജോലി നിർത്തിവെച്ചു. ഒരിക്കൽ ഒരു മണിക്കൂറിലേറെ മെഷീനുകൾ നിശ്ശബ്ദമായി. അടുത്ത ദിവസം ആയിരത്തിലധികം തൊഴിലാളികൾ ഫാക്ടറിയുടെ ഗേറ്റിന് മുന്നിൽ ഒത്തുകൂടി അകത്തുകയറാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ശമ്പളം വർധിപ്പിക്കാമെന്ന് കമ്പനി ഉറപ്പുനൽകിയ ശേഷമാണ് അവർ വീണ്ടും ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചത്. എന്നാൽ, സമരം അവസാനിച്ചിട്ടും മറ്റൊരു പ്രതിഷേധം തുടർന്നു ക്യാമറകൾക്കെതിരായ നിശ്ശബ്ദ പ്രതിരോധം.

തൊഴിലാളികൾ ക്യാമറ ധരിച്ചാൽ തല ചൂടാകുന്നതായും കടുത്ത തലവേദന അനുഭവപ്പെടുന്നതായും പരാതിപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, അതിലുപരി അവർക്ക് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കിയത് ക്യാമറയുടെ ഭൗതികഭാരമല്ല, അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയഭാരമായിരുന്നു. അവർ ഓരോ ദിവസവും സ്വന്തം ജോലി മാത്രമല്ല, സ്വന്തം പകരക്കാരനെയും പരിശീലിപ്പിക്കുകയാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് പതുക്കെ പടർന്നിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് പലരും ക്യാമറ മുഴുവൻ സമയവും ധരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചത്. റെക്കോർഡിങ് അപൂർണമാക്കി. ഡാറ്റ ഉപയോഗശൂന്യമാക്കി. ഒടുവിൽ രണ്ടാഴ്ച നീണ്ട പരീക്ഷണം ഒരു വിശദീകരണവുമില്ലാതെ രണ്ട് ഫാക്ടറികളിലും നിശ്ശബ്ദമായി അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടിവന്നു.

ഈ പരാജയം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പരാജയമായിരുന്നില്ല; തൊഴിലാളികളുടെ ബോധപൂർവമായ സഹകരണക്കുറവിന്റെ വിജയമായിരുന്നു. AIയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ദൗർബല്യം അൽഗോരിതങ്ങളിലല്ല, മനുഷ്യരുടെ സമ്മതത്തിലാണ് എന്ന സത്യം ഈ സംഭവം തെളിയിച്ചു. മനുഷ്യൻ ഡാറ്റ നൽകാതിരുന്നാൽ കൃത്രിമബുദ്ധിക്കും പഠിക്കാൻ കഴിയില്ല.

മുപ്പതുകളുടെ മധ്യത്തിൽ പ്രായമുള്ള തയ്യൽ തൊഴിലാളിയായ ചിന്തു പാലിനോട് ഒരിക്കൽ റോബോട്ടുകൾ മനുഷ്യരെപ്പോലെ തുന്നാൻ പഠിച്ചാൽ എന്താകും സംഭവിക്കുകയെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടി ഈ ലേഖനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഹൃദയഭേദകമായ രാഷ്ട്രീയവാചകമായി മാറുന്നു. “ഇപ്പോൾ അത്തരമൊരു യന്ത്രം അവർക്കില്ല. ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ഒരു കരകൗശല തൊഴിലാളിയുടെയും ആവശ്യമുണ്ടാകില്ലായിരുന്നു. ആദ്യം അവർ ചെയ്യുക ദരിദ്രരെ ഓടിച്ചുവിടുന്നതായിരിക്കും. ‘ഭാഗ് ജാവോ’—പൊയ്ക്കോളൂ—എന്നായിരിക്കും അവർ പറയുക.” അൽപനേരം നിശ്ശബ്ദനായ ശേഷം അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു: “ഇത് ചൈനയിൽ ഇതിനകം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.”

ചിന്തു പാലിന്റെ വാക്കുകൾ സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സാധാരണ ഭയമല്ല. അത് ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെ നാല് പതിറ്റാണ്ട് തൊഴിലാളികൾക്ക് പഠിപ്പിച്ച അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഷയാണ്. യന്ത്രങ്ങൾ വന്നപ്പോൾ ജോലി കുറഞ്ഞു. ഓട്ടോമേഷൻ വന്നപ്പോൾ തൊഴിലാളികളുടെ വില കുറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ AI വരുമ്പോൾ, മനുഷ്യന്റെ നൈപുണ്യം തന്നെ ഡാറ്റയാക്കി മാറ്റി അവനെ അനാവശ്യമാക്കുന്ന സാമ്പത്തിക മാതൃകയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് AIയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച മാത്രമല്ല; അധികാരത്തെയും തൊഴിൽ അവകാശത്തെയും മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനെയും കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടം കൂടിയാണിത്.

ഡൽഹിയിലെ ഈ ഫാക്ടറികളിൽ നടന്നത് ഒരു ചെറിയ പരീക്ഷണമല്ല. ഭാവിയിലെ ലോകം എങ്ങനെയായിരിക്കുമെന്നതിന്റെ ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. തൊഴിലാളിയുടെ കൈകളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന യന്ത്രം, നാളെ അതേ കൈകളെ അനാവശ്യമാക്കുന്ന വ്യവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, AI മനുഷ്യരാശിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ കണ്ടുപിടിത്തമാകില്ല; അത് തൊഴിൽചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ആധുനികമായ ചൂഷണ സംവിധാനമായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടും.

ഈ സംഭവങ്ങൾ AIയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ നിർണായകമാണ്. കാരണം, ഇവിടെ തൊഴിലാളികൾ ഒരു വശത്ത് ജീവിക്കാൻ പോരാടുകയാണ്; മറുവശത്ത് അതേ തൊഴിലാളികളുടെ കൈകളിൽ നിന്നാണ് ഭാവിയിൽ അവരുടെ ജോലി തന്നെ ഇല്ലാതാക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള റോബോട്ടുകൾ പഠിക്കുന്നത്. മതിയായ വേതനം പോലും നൽകാൻ മടിക്കുന്ന വ്യവസായം, തൊഴിലാളിയുടെ തൊഴിൽനൈപുണ്യം കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വിലമതിക്കുന്ന AI സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അസംസ്കൃത വസ്തുവാക്കി മാറ്റുകയാണ്. ഇതിലും വലിയ വൈരുധ്യം വേറെയുണ്ടോ?
പേൾ ഗ്ലോബലിൽ തൊഴിലാളികൾ രണ്ടുതവണ ജോലി നിർത്തിവെച്ചു. ഒരിക്കൽ ഒരു മണിക്കൂറിലേറെ മെഷീനുകൾ നിശ്ശബ്ദമായി. അടുത്ത ദിവസം ആയിരത്തിലധികം തൊഴിലാളികൾ ഫാക്ടറിയുടെ ഗേറ്റിന് മുന്നിൽ ഒത്തുകൂടി അകത്തുകയറാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ശമ്പളം വർധിപ്പിക്കാമെന്ന് കമ്പനി ഉറപ്പുനൽകിയ ശേഷമാണ് അവർ വീണ്ടും ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചത്. എന്നാൽ സമരം അവസാനിച്ചിട്ടും മറ്റൊരു പ്രതിഷേധം തുടർന്നു ക്യാമറകൾക്കെതിരായ നിശ്ശബ്ദ പ്രതിരോധം.

ഈ പരാജയം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പരാജയമായിരുന്നില്ല; തൊഴിലാളികളുടെ ബോധപൂർവമായ സഹകരണക്കുറവിന്റെ വിജയമായിരുന്നു. AIയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ദൗർബല്യം അൽഗോരിതങ്ങളിലല്ല, മനുഷ്യരുടെ സമ്മതത്തിലാണ് എന്ന സത്യം ഈ സംഭവം തെളിയിച്ചു. മനുഷ്യൻ ഡാറ്റ നൽകാതിരുന്നാൽ കൃത്രിമബുദ്ധിക്കും പഠിക്കാൻ കഴിയില്ല.ചിന്തു പാലിന്റെ വാക്കുകൾ സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സാധാരണ ഭയമല്ല. അത് ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെ നാല് പതിറ്റാണ്ട് തൊഴിലാളികൾക്ക് പഠിപ്പിച്ച അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഷയാണ്. യന്ത്രങ്ങൾ വന്നപ്പോൾ ജോലി കുറഞ്ഞു. ഓട്ടോമേഷൻ വന്നപ്പോൾ തൊഴിലാളികളുടെ വില കുറഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ AI വരുമ്പോൾ, മനുഷ്യന്റെ നൈപുണ്യം തന്നെ ഡാറ്റയാക്കി മാറ്റി അവനെ അനാവശ്യമാക്കുന്ന സാമ്പത്തിക മാതൃകയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് AIയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച മാത്രമല്ല; അധികാരത്തെയും തൊഴിൽ അവകാശത്തെയും മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനെയും കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടം കൂടിയാണിത്.ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചത് ഓരോ വ്യവസായ വിപ്ലവവും പുതിയ സമ്പത്ത് സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നതാണ്. എന്നാൽ തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾ ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യയും സ്വമേധയാ നൽകിയിട്ടില്ല; അവ സമരങ്ങളിലൂടെ നേടിയെടുത്തതാണ്. AI യുഗത്തിലും അതുതന്നെയാകും. നാളെയുടെ തൊഴിലാളി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശമ്പളത്തിനുവേണ്ടി മാത്രമാകില്ല. “എന്റെ തൊഴിൽനൈപുണ്യം എന്റെ സ്വത്താണ്. എന്റെ കൈകളുടെ ഡാറ്റ എന്റേതാണ്. എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ലാഭമുണ്ടാക്കണമെങ്കിൽ എന്റെ സമ്മതവും അവകാശവും വേണം” എന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തിനായിരിക്കും.