November 19 Thursday 2026

നേഹയെപ്പോലെ മറ്റൊരു മകൾ കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ; നേഹ ബോറക്ക് ഒരു പിതാവ് എഴുതിയ കത്ത്

നേഹയെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്ത വായിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം മകളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുപോയി. അപ്പോൾ, ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുമെന്ന് കരുതാത്ത ഒരു ചിന്ത എന്നിലുണ്ടായി. എനിക്ക് മറ്റൊരു മകൾ കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചുപോയി. നേഹയെപ്പോലൊരാൾ..

ചെന്നൈ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന എഴുത്തുകാരനും ഭൂഗര്ർഭ ജല വിദഗ്ധനുമായ കെ. ശരദ് ഹക്സർ  എസ്‌ഐആര്‍ പ്രക്ഷോഭത്തിലെ മുന്ർനിര പോരാളിയും  വിദ്യാര്ർഥി നേതാവുമായ  നേഹ ബോറക്ക് എഴുതിയ കത്ത്.

​“വിവാഹം കഴിച്ചപ്പോൾ ഒരൊറ്റ കുട്ടി മാത്രം മതി എന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പിച്ചിരുന്നു. മനസ്സിൽ അതൊരു പെൺകുഞ്ഞായിരിക്കണേ എന്ന് ഞാൻ കൊതിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു മകൾ പിറന്നുകൊണ്ട് ദൈവം എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു. ആദ്യമായി അവളെ കൈകളിലെടുത്ത നിമിഷം, മനസ്സിലൊരു വാക്ക് ഞാൻ അവൾക്ക് നൽകിയിരുന്നു—എന്റെ സമയം ഒരിക്കലും നിനക്ക് മറ്റാരുമായും പങ്കുവെക്കേണ്ടി വരില്ല. എന്റെ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി നിനക്ക് ഒരിക്കലും കാത്തുനിൽക്കേണ്ടി വരില്ല. എന്നിലുള്ളതെല്ലാം നിനക്ക് പൂർണ്ണമായും ലഭിക്കും.

​നാലും അഞ്ചും കുട്ടികളുള്ള കുടുംബങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. മാതാപിതാക്കൾ രാപ്പകൽ ഓടിനടന്നിട്ടും ഏതോ ഒരു കുട്ടി എപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെട്ടുപോകുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു. മാത്രമല്ല, നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് ജനസംഖ്യ വളരെ കൂടുതലാണെന്നും പ്രകൃതി അതിന് വലിയ വില നൽകുന്നുണ്ടെന്നും എനിക്ക് തോന്നിയിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഒരൊറ്റ കുട്ടി എന്നത് ശരിയാണെന്നും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള തീരുമാനമാണെന്നും എനിക്ക് തോന്നി.

​വർഷങ്ങളോളം ആ ചിന്തയെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് യാതൊരു സംശയവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഈ വർഷം, ഞാൻ നേഹ ബോറയെ കണ്ടു. ​അവൾക്ക് 29 വയസ്സുണ്ട്. ജെഎൻയുവിൽ പിഎച്ച്ഡി ഗവേഷക, ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ മലയോര പട്ടണമായ ഖതിമയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു നാടക കലാകാരി. നീറ്റ് (NEET) ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച ഉണ്ടായപ്പോൾ, തനിക്ക് നേരിട്ട് അറിയുകപോലുമില്ലാത്ത കുട്ടികൾക്കുവേണ്ടി അവൾ ജന്തർ മന്ദറിൽ സമരത്തിനിരുന്നു. വർഷങ്ങളോളം കഠിനാധ്വാനം ചെയ്തു പഠിച്ച വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുവേണ്ടി; ജീവിതസമ്പാദ്യം മുഴുവൻ കോച്ചിംഗിനായി ചെലവഴിച്ചിട്ടും തോറ്റുപോയ മാതാപിതാക്കൾക്കുവേണ്ടി.

​അവൾ 23 ദിവസമാണ് നിരാഹാരം കിടന്നത്. സമരം തുടങ്ങുമ്പോൾ അവൾക്ക് 66 കിലോ തൂക്കമുണ്ടായിരുന്നു. 7 കിലോയിലധികം അവൾക്ക് കുറഞ്ഞു. സമരത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിൽ, ഡോക്ടർമാർ ദിവസവും മൂന്നും നാലും തവണ അവളുടെ രക്തപരിശോധന നടത്തേണ്ടി വന്നു.

​അതിനെക്കുറിച്ച് വായിച്ച രാത്രി എനിക്ക് ഉറങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അവളുടെ സ്ഥാനത്ത് ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം മകളെത്തന്നെ കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. കൊടും ചൂടുള്ള ദൽഹിയിലെ തെരുവിൽ… മെലിഞ്ഞുണങ്ങി… തളർന്ന്… ഒരു ഡോക്ടർ അവളുടെ കൈത്തണ്ട വീണ്ടും പരിശോധിക്കുന്നത്… അവിടെ നോക്കിനിൽക്കാൻ എനിക്ക് സാധിക്കുമായിരുന്നില്ലെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നു. സമരം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ അവളുടെ മുന്നിൽ കെഞ്ചിപ്പോകുമായിരുന്നു.

​എന്നാൽ കാര്യം നേടുന്നതുവരെ നേഹ പിന്മാറിയില്ല. സമരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് ശരീരം മറന്നുപോയതായി അവൾ പറഞ്ഞു. ഒരു കൈക്കുഞ്ഞിനെപ്പോലെ വീണ്ടും ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ശരീരം പഠിക്കേണ്ടി വന്നു. എന്നിട്ടും, ആ അവശതയിലും, അറസ്റ്റിലായ അറുന്നൂറിലധികം വിദ്യാർത്ഥികളെ കാണാൻ അവൾ ബിഹാറിലേക്ക് പോയി. വിശ്രമിക്കാൻ അവൾ വീട്ടിലേക്ക് പോയില്ല; തനിക്കൊപ്പം നിന്നവരുടെ അടുത്തേക്കാണ് അവൾ പോയത്.

​ഞാനൊരു ഡൗസറാണ് (dowser). ഊർജ്ജത്തെയും തരംഗങ്ങളെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് ദിവസവും ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഒരു കാര്യം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്: കോപം എന്നത് വളരെ ഭാരമേറിയ ഒന്നാണ്. അത് പെട്ടെന്ന് ആളിക്കത്തി എരിഞ്ഞുതീരും. ആഹാരമില്ലാതെ കോപത്തിന്റെ കരുത്തിൽ മാത്രം 23 ദിവസം ആർക്കും ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല. സ്നേഹത്തിന് മാത്രമേ ഒരു മനുഷ്യനെ ഇത്രയധികം ദൂരം നയിക്കാൻ സാധിക്കൂ.

​അവളുടെ പിതാവ് സൈന്യത്തിലായിരുന്നുവെന്നും കുടുംബത്തിന് ഒരിടത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് അടിക്കടി താമസം മാറേണ്ടി വന്നിരുന്നുവെന്നും പിന്നീട് ഞാൻ വായിച്ചു.

എന്റെ ഭാര്യയുടെ പിതാവും സൈന്യത്തിലായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തെ ഞാൻ ഒരിക്കലും അമ്മായിയപ്പൻ എന്ന് വിളിക്കാറില്ല; എനിക്ക് അദ്ദേഹം വെറുമൊരു ‘പപ്പ’ മാത്രമാണ്. എന്റെ ഭാര്യ 13 സ്കൂളുകളിലായിട്ടാണ് പഠിച്ചത്. പതിമൂന്ന് പുതിയ തുടക്കങ്ങൾ. ആർക്കും തന്റെ പേര് പോലുമറിയാത്ത ക്ലാസുകളിലേക്ക് 13 തവണ അവൾക്ക് കടന്നുചെല്ലേണ്ടി വന്നു. പിന്നീട് ഒരിക്കലും കാണാൻ കഴിയാത്ത കൂട്ടുകാരോട് 13 തവണ അവൾക്ക് യാത്രപറയേണ്ടി വന്നു. സൈനികരുടെ മക്കൾ പുഞ്ചിരിക്കാനും, പെട്ടികൾ പായ്ക്ക് ചെയ്യാനും, വീണ്ടും പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങാനും സ്വയം പഠിക്കുന്നു. അത് എത്രമാത്രം വേദനിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ആരും അവരോട് ചോദിക്കാറില്ല. ആ കരുത്ത് ഞാൻ ദിവസവും എന്റെ ഭാര്യയിൽ കാണാറുണ്ട്. നേഹയിലും ഞാനത് കണ്ടു.

​റാഞ്ചിയിൽ വെച്ച് ഒരാൾ അവളുടെ മുഖത്തേക്ക് മഷി ഒഴിക്കുകയും അവളെ രാജ്യദ്രോഹി എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. ദൽഹിയിൽ താൻ പെല്ലറ്റുകളും ലാത്തിച്ചാർജും നേരിട്ടിട്ടുണ്ടെന്നും, അതുകൊണ്ട് മഷിയൊന്നും തന്നെ ഭയപ്പെടുത്തില്ലെന്നുമാണ് അവൾ അതിന് മറുപടി നൽകിയത്.

​മഷി കഴുകിക്കളയാവുന്നതേയുള്ളൂ. നമ്മളിലേക്ക് എറിയപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ നമ്മൾ സ്വീകരിച്ചാൽ മാത്രമേ അത് നമ്മളിൽ നിലനിൽക്കൂ എന്നാണ് ഊർജ്ജശാസ്ത്രത്തിൽ ഞങ്ങൾ പറയുന്നത്. കയ്യിലൊരു പെൻഡുലം പോലും എടുക്കാതെ തന്നെ അവൾ ആ സത്യം അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

​അവളുടെ കുടുംബത്തിന് അവളുടെ തീരുമാനങ്ങളോട് യോജിപ്പില്ലായിരുന്നു. വീട്ടിൽ തർക്കങ്ങളുണ്ടായി. എന്നാൽ നിരാഹാര സമരത്തിനിടയിൽ അവളുടെ അമ്മ ജന്തർ മന്ദറിലേക്ക് ഓടിയെത്തി.

​അവർ തമ്മിൽ എന്താണ് സംസാരിച്ചതെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. എനിക്കത് അറിയേണ്ടതുമില്ല. ഞാനുമൊരു രക്ഷിതാവാണ്. മെലിഞ്ഞുണങ്ങി തളർന്ന് തെരുവിൽ കിടക്കുമ്പോഴും തളരാതെ നിൽക്കുന്ന സ്വന്തം കുഞ്ഞിനെ കാണുമ്പോൾ ഒരമ്മയുടെ മനസ്സ് എന്തായിരിക്കുമെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാകും. ആ നിമിഷത്തിൽ പഴയ എല്ലാ തർക്കങ്ങളും മറന്നുപോകും. ഒടുവിൽ അവശേഷിക്കുന്നത് ഒന്നുമാത്രം: “ഇത് എന്റെ കുഞ്ഞാണ്.”
​താൻ അച്ഛനോട് ഇതുവരെ സംസാരിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് നേഹ പറഞ്ഞു.

​എനിക്ക് അദ്ദേഹത്തെ അറിയില്ല. പക്ഷേ ഞാനും ഒരു അച്ഛനാണ്, ഞങ്ങളെപ്പോലുള്ള പുരുഷന്മാർക്ക് ചില കാര്യങ്ങൾ തുറന്നുപറയാൻ എത്രമാത്രം ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്ന് എനിക്കറിയാം. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന് അത് ഇതുവരെ പറയാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ചെന്നൈയിലിരുന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് പകരമായി ഞാൻ അത് പറയട്ടെ:
​“മോളേ, ഞങ്ങൾക്ക് നിന്നെയോർത്ത് അഭിമാനമുണ്ട്. ഇനി പോയി എന്തെങ്കിലും നന്നായി കഴിക്കൂ.”

​ഇതിനിടയിലെപ്പോഴോ, ഞാൻ ഒരിക്കലും പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത ഒരു ചിന്ത എന്റെ മനസ്സിലേക്ക് വന്നു. എനിക്ക് ഒരു മകൾ കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചുപോയി. നേഹയെപ്പോലൊരു മകൾ. ഇത് എന്റെ സ്വന്തം മകളോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ ഒരു കുറവും വരുത്തുന്നില്ല. അവളാണ് എന്റെ ലോകം; എപ്പോഴും അങ്ങനെ തന്നെയായിരിക്കും. എന്നാൽ നേഹ എന്നെ വളരെ പ്രയാസമേറിയ ഒരു ചോദ്യം സ്വയം ചോദിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു: നമ്മുടെ മക്കളെ സുരക്ഷിതരായി വെക്കാനും അവരെ മുന്നിലെത്തിക്കാനുമായി നാം നമ്മുടെ ജീവിതം മുഴുവൻ ചെലവഴിക്കുന്നു. എന്നാൽ പിന്നിലായിപ്പോയവരെ ഒന്നു തിരിഞ്ഞുനോക്കാൻ നാം എപ്പോഴെങ്കിലും അവരെ പഠിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ? ഒരുനാൾ മറ്റൊരാൾക്കുവേണ്ടി അവർ ധീരമായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, നേഹയുടെ അമ്മയെപ്പോലെ അവരുടെ അരികിൽ നിൽക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കുമോ? അതോ വീട്ടിലേക്ക് വന്ന് മിണ്ടാതിരിക്കാൻ നാം അവരോട് ആവശ്യപ്പെടുമോ? ആ വെളിച്ചം നമ്മെ ഭയപ്പെടുത്തുമ്പോൾ പോലും, അതിനെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ കടമ.

Related