രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ ചാരത്തില് നിന്ന് ഉയിര്ത്തെഴുന്നേറ്റ ആധുനിക ലോകം കഴിഞ്ഞ എട്ടു പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഒരു ഏകധ്രുവ ക്രമത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു. ‘പാക്സ് അമേരിക്കാന’ (Pax Americana) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഈ കാലഘട്ടത്തില്, ആഗോള സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയുടെയും സൈനിക സുരക്ഷയുടെയും അദൃശ്യമായ കാവല്ക്കാരനായി അമേരിക്കന് ഐക്യനാടുകള് നിലകൊണ്ടു. ഡോളറിന്റെ ആധിപത്യം മുതല് നാറ്റോ പോലുള്ള സൈനിക സഖ്യങ്ങള് വരെ നീളുന്ന ഈ സംരക്ഷണ കവചത്തിനടിയിലായിരുന്നു ലോകരാഷ്ട്രങ്ങള് തങ്ങളുടെ ഭാവിയും വികസനവും നെയ്തെടുത്തത്.
എന്നാല്, 2026-ന്റെ രാഷ്ട്രീയ പരിസരങ്ങളില് നില്ക്കുമ്പോള് ആ ചിത്രം വല്ലാതെ മങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അമേരിക്കക്ക് ഇപ്പോള് ലോകത്തിന്റെ ‘രക്ഷാധികാരി’ എന്ന ഭാരമേറിയ കുപ്പായം അഴിച്ചുവെക്കാന് സമയമായിരിക്കുന്നു. കേവലം ഒരു സാമ്പത്തിക പിന്മാറ്റമായല്ല ഇത്; മറിച്ച് പതിറ്റാണ്ടുകളായി അവര് സ്വയം അണിഞ്ഞിരുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളില് നിന്നുള്ള നയപരമായ വിടവാങ്ങലാണ്. അമേരിക്കന് ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയം ‘ഐസൊലേഷനിസത്തിലേക്ക്’ (Isolationism) തിരിയുമ്പോള്, അത് ആഗോളതലത്തില് എന്ത് മാറ്റമാണ് ഉയര്ത്തുന്നത് എന്നത് ചോദ്യ ചിഹ്നമാണ്.
അമേരിക്കന് തണലില്ലാത്ത ഈ പുതിയ ലോകക്രമം ഒരു പുതിയ അവസരമാണോ? ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും ലോകവ്യാപാര സംഘടനയും പോലുള്ള സംവിധാനങ്ങള് ഒരു കേന്ദ്രശക്തിയുടെ പിന്ബലമില്ലാതെ എങ്ങനെ നിലനില്ക്കും? പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘര്ഷങ്ങളും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പോലുള്ള ആഗോള വെല്ലുവിളികളും ഇനി ആരുടെ നേതൃത്വത്തിലാകും പരിഹരിക്കപ്പെടുക? ലോകം ഇപ്പോള് ഒരു നിര്ണ്ണായക സന്ധിയിലാണ്. അമേരിക്കയുടെ വിടവാങ്ങല് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ചില പ്രതിസന്ധികള് നികത്താന് ബാക്കി ലോകം എത്തരത്തില് സ്വയം പ്രാപ്തരാകണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണമാണ് ഇത്.
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം Rule-based World Order അഥവാ നിയമങ്ങള്ക്കധിഷ്ഠിതമായ ലോകക്രമം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതില് മുന്കൈ എടുത്തത് അമേരിക്കയായിരുന്നു. എന്നാല്, 2026-ലേക്ക് എത്തുമ്പോള്, തങ്ങള് തന്നെ നിര്മിച്ച ആ നിയമവ്യവസ്ഥയെ അമേരിക്ക തന്നെ തകര്ക്കുന്ന വിരോധാഭാസമാണ് നാം കാണുന്നത്. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളെയും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ചാര്ട്ടറുകളെയും നഗ്നമായി ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് ഇറാനിലും വെനിസ്വേലയിലും അമേരിക്ക നടത്തിയ ഏകപക്ഷീയമായ സൈനിക ഇടപെടലുകള് ആഗോളതലത്തില് വലിയ ആശങ്കയ്ക്കും അവിശ്വാസത്തിനും വഴിതെളിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുരക്ഷാ കൗണ്സിലിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തിലേക്ക് കടന്നുകയറുന്ന ഈ രീതി, ഒരു വന്ശക്തി എന്ന നിലയില് അമേരിക്ക ലോകത്തിന് നല്കിയിരുന്ന നയതന്ത്രപരമായ ഉറപ്പുകളുടെ ലംഘനമാണ്. പ്രത്യേകിച്ചും, വെനിസ്വേലന് പ്രസിഡന്റിനെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയതും ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവിനെ ലക്ഷ്യം വെച്ചുള്ള നീക്കങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയെ നോക്കുകുത്തിയാക്കി മാറ്റുന്നു.
ഇതിനൊപ്പം തന്നെ, പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് ഡസന് കണക്കിന് അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളില് നിന്നും ഉടമ്പടികളില് നിന്നും ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം കൂട്ടുന്നു. ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (WHO), യുനെസ്കോ (UNESCO) തുടങ്ങിയ 30-ലധികം യു.എന് ഘടകങ്ങളില് നിന്നും പിന്മാറുമെന്ന ട്രംപിന്റെ ഈ പ്രഖ്യാപനം ഇപ്പോള് പ്രായോഗികമായില്ലെങ്കിലും അത് കേവലം ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ നയപരമായ മാറ്റമല്ല; മറിച്ച് ആഗോള സഹകരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനശിലകളെ തന്നെ ഇളക്കുന്ന നീക്കമാണ്. ലോകം ഇന്ന് നേരിടുന്ന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ആഗോള മഹാമാരികള് തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാന് കൂട്ടായ പരിശ്രമം ആവശ്യമായിരിക്കെ, അമേരിക്ക സ്വീകരിക്കുന്ന ഈ ഏകപക്ഷീയ നിലപാടുകള് അവരെ ഒരു വിശ്വസനീയ പങ്കാളി എന്ന പദവിയില് നിന്ന് പുറന്തള്ളുന്നു. തന്മൂലം, അമേരിക്കയില്ലാത്ത ഒരു ബദല് ലോകക്രമം കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്നത് ലോകരാജ്യങ്ങള്ക്ക് മുന്നില് ഇന്ന് ഒരു താല്പര്യമല്ല, മറിച്ച് അനിവാര്യതയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണത്തിന്റെ സിരാകേന്ദ്രമായ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ഇന്ന് അതിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ന്യൂയോര്ക്കിലെ ഈസ്റ്റ് റിവര് തീരത്ത് യു.എന് ആസ്ഥാനം നിലകൊള്ളുന്നത് കേവലം ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതയല്ല, മറിച്ച് രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം അമേരിക്ക കൈവരിച്ച ആഗോള ആധിപത്യത്തിന്റെ പ്രതീകം കൂടിയാണ്. എന്നാല്, അമേരിക്ക തുടര്ച്ചയായി മള്ട്ടിലാറ്ററലിസത്തെ തഴയുകയും അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടികളില് നിന്ന് ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തില്, സംഘടനയുടെ ആസ്ഥാനം ന്യൂയോര്ക്കില് തന്നെ തുടരണമോ എന്ന ചോദ്യം ആഗോളതലത്തില് ശക്തമായിക്കഴിഞ്ഞു.
ഒരു വശത്ത് അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളെ പരസ്യമായി ലംഘിക്കുകയും മറുവശത്ത് ആ നിയമങ്ങള് നടപ്പിലാക്കേണ്ട സംഘടനയ്ക്ക് ആതിഥ്യമരുളുകയും ചെയ്യുന്ന അമേരിക്കയുടെ ഇരട്ടത്താപ്പ് ലോകരാജ്യങ്ങള്ക്കിടയില് വലിയ അതൃപ്തി ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തില്, സംഘടനയെ കൂടുതല് നിഷ്പക്ഷവും ജനാധിപത്യപരവുമായ മറ്റൊരു കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നത് ആലോചിക്കേണ്ടതാണ്. ജനീവയോ വിയന്നയോ പോലുള്ള നിഷ്പക്ഷ നഗരങ്ങളിലേക്കോ, അതല്ലെങ്കില് വളര്ന്നുവരുന്ന ശക്തികളുടെ പ്രതീകമായ ഗ്ലോബല് സൗത്തിലെ നെയ്റോബിയോ റിയോ ഡി ജനീറോയോ പോലുള്ള നഗരങ്ങളിലേക്കോ ആസ്ഥാനം മാറ്റുന്നത് സംഘടനയ്ക്ക് പുതിയൊരു ജീവന് നല്കും.
ഇത്തരമൊരു മാറ്റം കേവലം ഓഫീസ് മാറ്റം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ലോകം ഇനിമുതല് ഒരു വന്ശക്തിയുടെ മാത്രം താല്പര്യങ്ങള്ക്ക് കീഴിലല്ല എന്ന ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശമാണ് നല്കുന്നത്. ആതിഥേയ രാജ്യം എന്ന നിലയില് അമേരിക്ക പ്രയോഗിക്കുന്ന നയതന്ത്രപരമായ സമ്മര്ദ്ദങ്ങളില് നിന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിനിധികള്ക്ക് മോചനം ലഭിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയെ അതിന്റെ സാമ്രാജ്യത്വ നിഴലില് നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാനും, എല്ലാ രാഷ്ട്രങ്ങള്ക്കും തുല്യ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു യഥാര്ത്ഥ ആഗോള വേദിയായി മാറ്റാനും ഈ ‘പുനര്നിര്മാണം’ അനിവാര്യമായിരിക്കുന്നു.
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പ്രവര്ത്തനങ്ങളെ അമേരിക്കന് താല്പര്യങ്ങള്ക്ക് മുന്നില് ബന്ദിയാക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകം അതിന്റെ നിലവിലെ സാമ്പത്തിക ഘടനയാണ്. യു.എന്നിന്റെ പ്രവര്ത്തന ബജറ്റിന്റെ ഏകദേശം 22 ശതമാനവും സമാധാന ദൗത്യങ്ങള്ക്കായി (Peacekeeping) അതിലും വലിയൊരു വിഹിതവും നല്കുന്നത് വാഷിംഗ്ടണാണ്. ഈ സാമ്പത്തിക ആധിപത്യമാണ് അന്താരാഷ്ട്ര തീരുമാനങ്ങളില് അമേരിക്കയ്ക്ക് അവിഹിതമായ സ്വാധീനം നല്കുന്നത്. എന്നാല്, അമേരിക്കന് ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയം അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണത്തിന് തുരങ്കം വെക്കുന്ന 2026-ലെ സാഹചര്യത്തില്, ഈ സാമ്പത്തിക ആശ്രിതത്വം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടത് മള്ട്ടിലാറ്ററലിസത്തിന്റെ അതിജീവനത്തിന് അത്യാവശ്യമാണ്.
അമേരിക്കന് പിന്മാറ്റം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക വിടവ് നികത്താന് ലോകത്തിലെ മറ്റ് സാമ്പത്തിക ശക്തികള് മുന്നോട്ടു വരേണ്ടതുണ്ട്. യൂറോപ്യന് യൂണിയന്, ചൈന, ജപ്പാന്, ഗള്ഫ് രാജ്യങ്ങള് എന്നിവര്ക്കൊപ്പം ഇന്ത്യയെപ്പോലുള്ള വളര്ന്നുവരുന്ന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളും തങ്ങളുടെ ആഗോള ഉത്തരവാദിത്തത്തിനനുസരിച്ച് വിഹിതം വര്ധിപ്പിക്കണം. ധനസഹായം വൈവിധ്യവത്കരിക്കപ്പെടുന്നത് സംഘടനയെ കൂടുതല് സ്വതന്ത്രമാക്കും. പ്രത്യേകിച്ച്, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ നേരിടാനുള്ള ഗ്രീന് ക്ലൈമറ്റ് ഫണ്ട് പോലുള്ള സംവിധാനങ്ങള് അമേരിക്കന് ഫണ്ടിംഗിനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു നിന്നാല്, അത് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെയും ദ്വീപ് രാഷ്ട്രങ്ങളെയും വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും. അതിനാല്, വിഭവങ്ങള് പങ്കുവെക്കുന്നതില് ഒരു പുതിയ ആഗോള മാതൃക കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നത് വഴി മാത്രമേ അമേരിക്കയുടെ അദൃശ്യമായ സാമ്പത്തിക ചങ്ങലകളില് നിന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയെ മോചിപ്പിക്കാന് സാധിക്കൂ.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ആഗോള മഹാമാരികള്, ചരക്ക് നീക്കത്തെ ബാധിക്കുന്ന യുദ്ധങ്ങള് എന്നിവ അമേരിക്കയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് പരിഹരിക്കാന് സാധിക്കില്ല. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധവും ഊര്ജ്ജ പ്രതിസന്ധിയും നേരിടാന് കൂടുതല് legittimate ആയ അന്താരാഷ്ട്ര വേദികള് അത്യാവശ്യമാണ്. വീറ്റോ അധികാരം കൊണ്ട് തീരുമാനങ്ങള് തടയാന് കഴിയാത്ത രീതിയില് സുരക്ഷാ കൗണ്സിലില് പരിഷ്കാരങ്ങള് വരണം.
അമേരിക്കന് ആധിപത്യത്തിന്റെ തണലില്ലാത്ത ഒരു ലോകം എന്നത് പലര്ക്കും സങ്കല്പ്പിക്കാന് പ്രയാസമുള്ള കാര്യമായിരിക്കാം. എന്നാല് 2026-ലെ യാഥാര്ത്ഥ്യം നമ്മെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നത്, ലോകം ഇപ്പോള് ഒരു നിര്ണ്ണായകമായ പരിവര്ത്തന ഘട്ടത്തിലാണെന്നാണ്. അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ താല്പ്പര്യങ്ങള്ക്കായി ആഗോള നിയമങ്ങളെ തള്ളിക്കളയുകയും അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളില് നിന്ന് പിന്മാറുകയും ചെയ്യുമ്പോള്, അത് സൃഷ്ടിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ശൂന്യത ഭീഷണിയായല്ല, മറിച്ച് ലോകക്രമത്തെ കൂടുതല് ജനാധിപത്യവല്ക്കരിക്കാനുള്ള ഒരു വലിയ അവസരമായാണ് നാം കാണേണ്ടത്.
ഏതെങ്കിലും ഒരു വന്ശക്തിയുടെ മാത്രം ഔദാര്യമോ താല്പ്പര്യമോ ആയിരിക്കരുത് ആഗോള സമാധാനം. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ആസ്ഥാനം മാറ്റുന്നതും ഫണ്ടിംഗ് വൈവിധ്യവല്ക്കരിക്കുന്നതും കേവലം സാങ്കേതികമായ മാറ്റങ്ങളല്ല, മറിച്ച് എല്ലാ രാഷ്ട്രങ്ങള്ക്കും തുല്യ നീതി ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒരു പുതിയ സംവിധാനത്തിനായുള്ള പോരാട്ടമാണ്. അമേരിക്കന് ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയം എന്തുതന്നെയായാലും, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികള്, യുദ്ധങ്ങള് തുടങ്ങിയവയെ നേരിടാന് ലോകം ഒറ്റക്കെട്ടായി നില്ക്കണം.
അമേരിക്കന് വിടവാങ്ങലിനെ നിരാശയോടെയല്ല, മറിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര ക്രമത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ലോകരാജ്യങ്ങള് നേരിട്ട് ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള ഒരു ക്ഷണമായാണ് നാം സ്വീകരിക്കേണ്ടത്. അമേരിക്കന് പങ്കാളിത്തമില്ലാതെയും പ്രവര്ത്തനക്ഷമമാകുന്ന ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങള് കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നത് വഴി മാത്രമേ വരുംതലമുറയ്ക്ക് സുരക്ഷിതവും നീതിയുക്തവുമായ ഒരു ലോകം ഉറപ്പുനല്കാന് നമുക്ക് സാധിക്കൂ. അമേരിക്കയുടെ തണലില് നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായ ഈ പുതിയ ചക്രവാളത്തിലേക്ക് ലോകം ധീരമായി ചുവടുവെക്കേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.
