November 21 Saturday 2026

നദി ഭൂമി തിരിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ; അസമിലെ ചാർ ഭൂമികളും ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും

Brahmaputra River

ഒരു നദി ഒഴുകുന്നത് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഒരു പ്രതിഭാസം മാത്രമല്ല. അത് ഭൂമിയെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്നലെ കരയായിരുന്ന ഇടം ഇന്ന് നദിയുടെ ആഴങ്ങളിലായിരിക്കാം. ഇന്നലെ നദിയായിരുന്ന ഇടത്ത് നാളെ പുതിയൊരു കര പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടേക്കാം. പ്രകൃതിയുടെ ഈ നിരന്തരമായ പുനർനിർമാണത്തിനിടയിൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ വീട് പണിയുന്നു, കൃഷി ചെയ്യുന്നു, കുടുംബത്തെ വളർത്തുന്നു, ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്രം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ നദി വീണ്ടും വഴിമാറുമ്പോൾ അവന്റെ വീടും കൃഷിയിടവും മാത്രമല്ല നഷ്ടപ്പെടുന്നത്; ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന അവന്റെ ചരിത്രവും ഉടമസ്ഥാവകാശവും ചിലപ്പോൾ പൗരനെന്ന നിലയിലുള്ള നിയമപരമായ ഉറപ്പുപോലും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അസമിലെ ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടങ്ങളിലെ ചാർ ഭൂമികളുടെ ജീവിതം ഈ വൈരുധ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സാമൂഹിക ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ്.

ഗംഗ–ബ്രഹ്മപുത്ര–മേഘ്ന നദീതട വ്യവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മണൽത്തിട്ടകളും നദീദ്വീപുകളുമാണ് പൊതുവെ ചാർ ഭൂമികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. വെള്ളപ്പൊക്കത്തിലും മണ്ണൊലിപ്പിലും മുങ്ങുകയും വീണ്ടും ഉയർന്നുവരികയും ചെയ്യുന്ന ഈ ഭൂവിഭാഗങ്ങൾ പ്രകൃതിയുടെ സ്ഥിരതയില്ലാത്ത ഭൂപടങ്ങളാണ്. എന്നാൽ അവിടെ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം താൽക്കാലികമല്ല. അവർക്ക് വീടുകളുണ്ട്, കൃഷിയുണ്ട്, കന്നുകാലികളുണ്ട്, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളുണ്ട്, തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറിയ ഓർമകളും അവകാശവാദങ്ങളുമുണ്ട്. അസമിലെ മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ അഞ്ച് ശതമാനത്തിലധികം ചാർ പ്രദേശങ്ങളാണെന്നും സംസ്ഥാന ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം പത്ത് ശതമാനം ഇവിടങ്ങളിൽ അധിവസിക്കുന്നുവെന്നുമുള്ള കണക്ക് ഈ പ്രദേശങ്ങളുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. എന്നിട്ടും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭൂനിയമങ്ങൾക്കും റവന്യൂ രേഖകൾക്കും ഈ ജനജീവിതത്തിന്റെ സങ്കീർണതകൾ പൂർണമായി ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്നില്ല. ഭൂമിയുടെ അതിരുകൾ സ്ഥിരമായിരിക്കുമെന്ന് കരുതിയാണ് ആധുനിക ഭൂവുടമസ്ഥാവകാശ നിയമങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ബ്രഹ്മപുത്രയുടെ തീരത്ത് ഭൂമിക്ക് അത്തരമൊരു സ്ഥിരതയില്ല. ഒരു കുടുംബം പതിറ്റാണ്ടുകളായി കൃഷി ചെയ്ത ഭൂമി ഒരു പ്രളയത്തോടെ അപ്രത്യക്ഷമാകാം. അതേ കുടുംബം വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം അതേ പ്രദേശത്തോ മറ്റൊരു ഭാഗത്തോ ഭൂമി വീണ്ടും ഉയർന്നുവരുന്നത് കാണാം. അപ്പോൾ പഴയ ഉടമസ്ഥാവകാശം നിലനിൽക്കുമോ? പുതിയതായി രൂപപ്പെട്ട ഭൂമിയുടെ അവകാശി ആരായിരിക്കും? പഴയ ഭൂമിയുടെ ഉടമയാണോ, ഇപ്പോൾ അവിടെ താമസിക്കുന്നയാളാണോ, അതോ ഭരണകൂടത്തിന്റെ റവന്യൂ രേഖകളിൽ പേര് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണോ? ഇവ കേവലം നിയമപരമായ സാങ്കേതിക ചോദ്യങ്ങളല്ല. ഭൂമിയില്ലാത്തവന്റെയും കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടവന്റെയും ജീവിതം നിർണയിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യങ്ങളാണ്.

ഈ പ്രശ്നത്തിന്റെ ആഴം മനസ്സിലാക്കാൻ അസമിലെ നാല് ജില്ലകളായ ടിൻസുകിയ, നോർത്ത് ലഖിംപൂർ, മൊറിഗാവ്, ധുബ്രി എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഭൂവിതരണ രീതികൾ പരിശോധിച്ചാൽ മതി. മൃണാൾ സൈകിയയും രതുല് മഹന്തയും നടത്തിയ പഠനം ചാർ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭൂമിയുടെ വിതരണം ഒരു ഏകീകൃത ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല നടക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ അവകാശവാദങ്ങൾ, പരമ്പരാഗത അധികാരഘടനകൾ, പരിസ്ഥിതിപരമായ സാഹചര്യങ്ങൾ, അനൗപചാരിക സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഭൂമിയുടെ ലഭ്യതയും കൈവശാവകാശവും നിർണയിക്കുന്നതിൽ നിർണായകമാകുന്നത്. ഒരേ നദീതടത്തിൽ, ഏതാണ്ട് സമാനമായ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന സമൂഹങ്ങൾക്കിടയിൽ പോലും ഭൂമിയുടെ വിതരണം വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന ചോദ്യമാണ് ഈ ഗവേഷണത്തിന്റെ പ്രധാന സംഭാവന.

നോർത്ത് ലഖിംപൂരിൽ ഭൂവിതരണം പ്രധാനമായും പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകളുടെ ഇടപെടലുകളിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്. മിഷിങ് സമൂഹത്തിന്റെ സാമൂഹിക സംഘടനയായ ജുവ സംഗയും ഗ്രാമത്തിലെ ഉന്നയൻ സമിതിയും പുതിയതായി രൂപപ്പെടുന്ന ഭൂമിയുടെ വിനിയോഗത്തിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ചില ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഭൂമി പ്രത്യേക സമുദായത്തിലെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് മാത്രമായി അനുവദിക്കുമ്പോൾ മറ്റു ചിലയിടങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്യാൻ താൽപര്യമുള്ളവർക്ക് ഭൂമി ലഭിക്കുന്ന രീതിയുണ്ട്. അതായത്, ഭൂമിയുടെ അവകാശം എല്ലായിടത്തും വ്യക്തിഗത ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്. ചിലയിടങ്ങളിൽ അത് സമൂഹത്തിന്റെ അംഗത്വത്തെയും പാരമ്പര്യത്തെയും ആശ്രയിക്കുന്നു. മറ്റുചിലയിടങ്ങളിൽ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ആവശ്യവും കൃഷി ചെയ്യാനുള്ള ശേഷിയും പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. കുമോളിയ ചപോറിയിലെ അനുഭവം ഇതിന്റെ മറ്റൊരു വശം തുറന്നുകാട്ടുന്നു. നദി ഗ്രാമത്തെ മുഴുവനായി വിഴുങ്ങിയപ്പോൾ ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾ പിന്നീട് അതേ പ്രദേശത്ത് ഭൂമി വീണ്ടും ഉയർന്നുവന്നപ്പോൾ പഴയ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവിടെ അവകാശം ഉന്നയിച്ചു. ഇവിടെ ഭൂമിയുടെ അവകാശം റവന്യൂ രേഖകളിലെ പേരിനേക്കാൾ ഉപരിയായി ചരിത്രപരമായ ഓർമയുടെയും കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിന്റെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും പ്രശ്നമായി മാറുന്നു. ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ അതേ ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത് കേവലം സ്വത്തവകാശത്തിനുവേണ്ടിയല്ല; തന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാണ്. എന്നാൽ ഈ അവകാശവാദങ്ങൾക്ക് ഔദ്യോഗിക നിയമസംവിധാനം എത്രത്തോളം അംഗീകാരം നൽകുന്നു എന്നത് ഇന്നും നിർണായകമായ ചോദ്യമാണ്.

ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന വൈരുധ്യമുണ്ട്. ഭൂമി എല്ലാവർക്കും തുല്യമായി വിതരണം ചെയ്യുക എന്നതും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആവശ്യക്കാരിലേക്ക് ഭൂമി എത്തിക്കുക എന്നതും ഒരേ നയതത്വമല്ല. ബോട്ടും ചുക്ക് ഗ്രാമത്തിൽ തുടക്കത്തിൽ തുല്യമായ ഭൂവിതരണമാണ് നടപ്പാക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ പിന്നീട് വലിയ കുടുംബങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ഭൂമി അനുവദിക്കുന്ന ആവശ്യാധിഷ്ഠിത രീതി സ്വീകരിച്ചു. കേൾക്കുമ്പോൾ അത് സാമൂഹിക നീതിയുടെ മറ്റൊരു രൂപമായി തോന്നാം. പക്ഷേ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ വലുപ്പം മാത്രം സാമ്പത്തിക ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വിശ്വസനീയമായ സൂചകമാണോ? ഭൂമിയുടെ വിതരണം നിർണയിക്കുമ്പോൾ സ്ത്രീകളുടെ അവകാശം, കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളുടെ തൊഴിൽശേഷി, വരുമാനം, ഭൂമിയില്ലായ്മയുടെ ദൈർഘ്യം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ ഭൂവിതരണത്തിലെ സമത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ നിർണായകമാണ്.

ടിൻസുകിയയിലെ അനുഭവം ഇതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഇവിടെ പുതിയതായി രൂപപ്പെടുന്ന ചാർ ഭൂമികളിൽ ഉടൻ കൃഷി ആരംഭിക്കുന്നതിന് പകരം പത്ത് മുതൽ പതിനഞ്ച് വർഷം വരെ പ്രകൃതിദത്തമായ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് സമയം നൽകുന്ന ഒരു പരിസ്ഥിതി അധിഷ്ഠിത സമീപനം നിലനിൽക്കുന്നു. മണൽനിക്ഷേപം കൂടുതലുള്ള പുതിയ ഭൂമിയിൽ ഉടൻ കൃഷി ആരംഭിക്കുന്നത് മണ്ണിന്റെ ജൈവഘടനയെയും ഫലഭൂയിഷ്ഠതയെയും ബാധിക്കുമെന്ന പ്രാദേശിക അറിവാണ് ഈ സമീപനത്തിന് പിന്നിൽ. അതിനാൽ പുതുതായി ഉയർന്നുവരുന്ന ഭൂമികൾ ചില ഗ്രാമങ്ങളിൽ കൃഷിയിടങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നതിനുപകരം സ്വാഭാവിക സസ്യവളർച്ചയ്ക്കും മണ്ണിന്റെ സ്ഥിരത വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനും അനുവദിക്കുന്നു. ഈ കാലയളവിൽ ചില പ്രദേശങ്ങൾ കന്നുകാലികളുടെ മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങളായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഒരു പ്രാദേശിക മാതൃകയായി കാണാവുന്നതാണ്. പ്രകൃതിയുടെ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് സമയം അനുവദിക്കാതെ ഓരോ പുതിയ കരയെയും ഉടൻ സാമ്പത്തിക വിഭവമാക്കി മാറ്റാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ പ്രവണതയെ ഈ സമൂഹങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഈ മാതൃകയെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ പേരിലുള്ള ഒരു ലളിതമായ വിജയകഥയായി കാണാനാവില്ല. കാരണം, ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ട് ഉപജീവനമാർഗം ഇല്ലാതായ ഒരു കുടുംബത്തിന് പത്ത് വർഷം കാത്തിരിക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക ശേഷിയുണ്ടാകണമെന്നില്ല. സിലിങ് ഗ്രാമത്തിൽ സംരക്ഷണത്തിന് മുൻഗണന നൽകുമ്പോൾ അമർപൂരിൽ നദിയൊലിപ്പിൽ വീടും ഭൂമിയും നഷ്ടപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്ക് അടിയന്തരമായി ഭൂമി നൽകുന്നതിനായി ഗ്രാമീണ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇടപെടുന്നു. അതായത്, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും മനുഷ്യന്റെ അതിജീവനാവകാശവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം ഇവിടെ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്; എന്നാൽ പ്രകൃതിയുടെ അസ്ഥിരതയുടെ മുഴുവൻ സാമ്പത്തികഭാരം ദരിദ്രരായ ജനങ്ങളുടെ ചുമലിൽ മാത്രം കെട്ടിവയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.

മൊറിഗാവിലെ അനുഭവം ഭൂഭരണത്തിലെ മറ്റൊരു പരിവർത്തനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി മത്തബ്ബർമാർ മുഖേന നടന്നിരുന്ന അനൗപചാരിക ഭൂവിതരണ സംവിധാനത്തിൽനിന്ന് ഗാവ് ബുറയും മണ്ഡൽ അധികാരികളും ഉൾപ്പെടുന്ന കൂടുതൽ ഔപചാരികമായ സംവിധാനത്തിലേക്കാണ് ചില പ്രദേശങ്ങൾ മാറിയത്. ഭൂമിയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കങ്ങൾ വർധിക്കുകയും അവകാശവാദങ്ങൾ സങ്കീർണമാവുകയും ചെയ്തതോടെ പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനങ്ങളുടെ ഇടപെടൽ ശക്തമായി. ഇവിടെ ഭൂനികുതി അടയ്ക്കുന്നത് ഭൂമിയിലുള്ള അവകാശവാദത്തിന്റെ തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി മാറുന്നു. ഭൂമി കാലാവസ്ഥാപരമായ കാരണങ്ങളാൽ താൽക്കാലികമായി വെള്ളത്തിനടിയിലായാലും നികുതി അടച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളുടെ അവകാശവാദത്തിന് ഒരു തുടർച്ച ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ നികുതി അടയ്ക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക ശേഷി ഭൂമിയുടെ അവകാശം നിലനിർത്തുന്നതിനുള്ള നിർണായക മാനദണ്ഡമാകുമ്പോൾ ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങൾ വീണ്ടും പുറത്താക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഭരണകൂടം അംഗീകരിക്കുന്ന നിയമപരമായ അവകാശവും സമൂഹം അംഗീകരിക്കുന്ന ചരിത്രപരമായ അവകാശവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്. ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും പഴയ അവകാശവാദം നിലനിർത്തുന്ന കുടുംബത്തിന് പുതിയ ഭൂമിയിൽ അവകാശം ലഭിക്കണമെങ്കിൽ അത് എങ്ങനെ തെളിയിക്കും? നികുതി രേഖകളില്ലാത്തവരുടെ ചരിത്രപരമായ അവകാശങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുക? ഭൂമിയുടെ രേഖകൾ തന്നെ നദി ഇല്ലാതാക്കിയ സാഹചര്യത്തിൽ തെളിവിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ആരുടെ മേലാണ് ചുമത്തേണ്ടത്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഭരണകൂടം വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകേണ്ടതുണ്ട്.

ധുബ്രിയിലെ സാഹചര്യം ഈ പഠനത്തിലെ ഏറ്റവും ഗൗരവമുള്ള സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഇവിടെ ശക്തമായ ഔദ്യോഗിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അഭാവം ഭൂമിയുടെ വിതരണത്തിൽ അധികാരമുള്ള വ്യക്തികൾക്കും സംഘങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ സ്വാധീനം നൽകുന്നു. പചിം കനൂരി രണ്ടാമത്തെ ഗ്രാമത്തിൽ പഴയ ഭൂമിയുടെ ഉടമകൾക്ക് നദിയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട ഭൂമി വീണ്ടും ഉയർന്നുവന്നാൽ അത് തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം നിലനിൽക്കുന്നു. ശക്തരായ വ്യക്തികൾ പുതുതായി ഉയർന്നുവരുന്ന ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തുമ്പോൾ മുമ്പ് അവിടെ ജീവിച്ചിരുന്ന കുടുംബങ്ങൾ വീണ്ടും കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റു ചില ഗ്രാമങ്ങളിൽ പരസ്പര ധാരണയുടെയും ഭൂമി പങ്കുവയ്ക്കലിന്റെയും രീതികൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവയ്ക്ക് സ്ഥിരമായ നിയമപരമായ സംരക്ഷണമില്ല. ഇവിടെ പ്രശ്നം ഭൂമിയുടെ ദൗർലഭ്യം മാത്രമല്ല; അധികാരത്തിന്റെ അസമമായ വിതരണമാണ്. ഭൂമി എല്ലാവർക്കും ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ എല്ലാവർക്കും ഭൂമിയിൽ അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കാൻ ഒരേ സാമൂഹിക ശേഷിയില്ല. സാമ്പത്തികമായി ശക്തരായവർക്ക് പുതിയ ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്താനും അവരുടെ അവകാശവാദം നിലനിർത്താനും കൂടുതൽ സാധ്യതയുണ്ട്. ദരിദ്രരും കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരും രാഷ്ട്രീയമായും സാമൂഹികമായും ദുർബലരായവരും ഭൂമിയുടെ പുനർവിതരണ പ്രക്രിയയിൽ വീണ്ടും പിന്നാക്കം പോകുന്നു. അതിനാൽ ധുബ്രിയിലെ ഭൂവിതരണ പ്രശ്നത്തെ വെറുമൊരു ഭരണപരമായ വീഴ്ചയായി കാണാനാവില്ല. അത് പ്രാദേശിക അധികാരബന്ധങ്ങൾ എങ്ങനെ വിഭവങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണമായി മാറുന്നു എന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്.

ഈ പഠനത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ കണ്ടെത്തലുകളിലൊന്ന് ചാർ പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കും ഔദ്യോഗിക ഭൂവുടമസ്ഥാവകാശ രേഖകളായ പട്ടയങ്ങൾ ഇല്ലെന്നതാണ്. ഇത് കേവലം സ്വത്തവകാശത്തിന്റെ അഭാവമല്ല. ഭൂമിയുടെ രേഖയില്ലായ്മ മനുഷ്യന്റെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ ജീവിതത്തിന്റെ മറ്റു മേഖലകളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്ന ഒരു ഘടനാപരമായ പ്രശ്നമാണ്. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശ രേഖകൾ ഇല്ലാത്തവർക്ക് കൃഷിക്കുള്ള വായ്പ ലഭിക്കുന്നതിലും സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ ആനുകൂല്യങ്ങൾ നേടുന്നതിലും പുനരധിവാസ പദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതിലും ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടേണ്ടിവരാം. ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപരമായ അംഗീകാരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ദുരന്തസമയത്ത് നഷ്ടപരിഹാരവും പുനരധിവാസവും ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അവരുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ ദുർബലമാകുന്നു. ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ടതിന്റെ തെളിവ് പോലും സമർപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിൽ ഒരു കുടുംബം എങ്ങനെയാണ് നീതി തേടേണ്ടത്? ഇവിടെയാണ് ഭൂമിയവകാശം പൗരത്വത്തിന്റെ വിശാലമായ ചർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നത്. ഭൂമിയുടെ രേഖയില്ലാത്തതുകൊണ്ട് ഒരാൾക്ക് പൗരത്വമില്ലാതാകുന്നില്ല. എന്നാൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പല ക്ഷേമസംവിധാനങ്ങളും നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളും പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് അയാൾ തള്ളപ്പെടാം. നിയമപരമായി പൗരനായിരിക്കുമ്പോഴും ഭരണപരമായി അദൃശ്യനായിത്തീരുന്ന ഒരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ അവസ്ഥയാണിത്. അസമിന്റെ പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക സാഹചര്യത്തിൽ ഈ പ്രശ്നത്തിന് കൂടുതൽ സങ്കീർണതയുണ്ട്. ഭൂമിയവകാശം, കുടിയേറ്റം, സമുദായ സ്വത്വം, പൗരത്വം എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ ഭൂമിയുടെ രേഖകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ചിലപ്പോൾ വ്യക്തികളുടെ സാമൂഹിക അംഗീകാരത്തെപ്പോലും ബാധിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. അതിനാൽ ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശവും പൗരത്വവും തമ്മിലുള്ള നിയമപരമായ വ്യത്യാസം കൃത്യമായി നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ അവയുടെ പ്രായോഗിക ബന്ധം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ചാർ ഭൂമികളുടെ പ്രശ്നത്തെ പരമ്പരാഗത ഭൂനിയമങ്ങളുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ മാത്രം ഒതുക്കാനാവില്ല. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം നദികളുടെ ഒഴുക്കിലും പ്രളയത്തിന്റെ തീവ്രതയിലും മണ്ണൊലിപ്പിന്റെ സ്വഭാവത്തിലും മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇത്തരം പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭൂവിതരണം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുകയാണ്. ബ്രഹ്മപുത്രയുടെ തീരങ്ങളിൽ ഓരോ വർഷവും ആവർത്തിക്കുന്ന മണ്ണൊലിപ്പും വെള്ളപ്പൊക്കവും വീടുകളും കൃഷിയിടങ്ങളും പൊതുസൗകര്യങ്ങളും തകർക്കുന്നു. ഒരു കുടുംബം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ സമ്പാദിച്ച ഭൂമി ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ നദിയിൽ ലയിച്ചുപോകുന്നു. തുടർന്ന് പുതിയതായി ഉയർന്നുവരുന്ന ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരു കുടുംബം അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയിൽ പ്രകൃതിദുരന്തം ഒരു സാമൂഹിക പുനർവിതരണ ശക്തിയായി മാറുന്നു. എന്നാൽ പ്രകൃതി സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്നില്ല. ഒരേ പ്രളയം സമ്പന്നനായ ഒരു ഭൂവുടമയ്ക്കും ചെറുകിട കർഷകനും ഒരേ നഷ്ടമല്ല സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഒരാൾക്ക് മറ്റൊരിടത്ത് ഭൂമി വാങ്ങാൻ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുണ്ടാകാം. മറ്റൊരാൾക്ക് താമസിക്കാൻ പോലും ഇടമില്ലാതാകാം. ഒരാൾക്ക് ഭരണകൂടത്തിന്റെ സഹായം തേടാൻ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധങ്ങളുണ്ടാകാം. മറ്റൊരാൾക്ക് സ്വന്തം അവകാശം ഉന്നയിക്കാൻ ആവശ്യമായ രേഖകളോ സാമൂഹിക പിന്തുണയോ ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളുടെ ആഘാതം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അവയുടെ ഭൗതിക തീവ്രത മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തിനുള്ളിലെ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ അസമത്വങ്ങളും പരിശോധിക്കണം.

കാലാവസ്ഥാ നീതി എന്ന ആശയം ഇവിടെ പ്രസക്തമാകുന്നു. കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയുടെ കാരണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ പങ്കുള്ള സമൂഹങ്ങളാണ് പലപ്പോഴും അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആഘാതം അനുഭവിക്കുന്നത്. ചാർ നിവാസികൾക്ക് നദിയുടെ ഒഴുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനോ മണ്ണൊലിപ്പ് തടയാനോ കഴിയില്ല. എന്നാൽ അതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്ന ഭൂമിനഷ്ടത്തിന്റെയും കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിന്റെയും മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്വം അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ പരാജയമായി കാണാനാവില്ല. ദുരന്തത്തെ അതിജീവിക്കാൻ ആവശ്യമായ സാമ്പത്തികവും നിയമപരവുമായ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. ഭൂമിയുടെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ദുരന്തനിവാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായും കാണണം. ദുരന്തം സംഭവിച്ചശേഷം താൽക്കാലിക ക്യാമ്പുകൾ ഒരുക്കുന്നതിലോ ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും വിതരണം ചെയ്യുന്നതിലോ മാത്രം സർക്കാർ ഉത്തരവാദിത്വം അവസാനിക്കുന്നില്ല. നഷ്ടപ്പെട്ട ഭൂമിക്ക് പകരം സുരക്ഷിതമായ ഉപജീവനാവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളുടെ ദീർഘകാല പുനരധിവാസം ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം.

സൈകിയയുടെയും മഹന്തയുടെയും പഠനം മറ്റൊരു പ്രധാന വസ്തുതയിലേക്കും വിരൽചൂണ്ടുന്നു. ഭൂവിതരണം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ അനൗപചാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. ജുവ സംഗ, ഉന്നയൻ സമിതി, ഗാവ് ബുറ തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ സാമൂഹിക ധാരണയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭൂമിയുടെ വിതരണം നിയന്ത്രിക്കുകയും തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഔദ്യോഗിക ഭരണസംവിധാനം എത്തിച്ചേരാൻ പ്രയാസമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഒരു പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ പ്രാദേശിക സ്ഥാപനങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നീതിയുടെ ഉറപ്പായിരിക്കണമെന്നില്ല. അവയ്ക്കുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അധികാരബന്ധങ്ങളും സാമൂഹിക വിവേചനങ്ങളും ഭൂവിതരണത്തെ സ്വാധീനിക്കാം. ഒരു സമൂഹം കൂട്ടായ്മയുടെ പേരിൽ ഭൂമി വിതരണം ചെയ്യുമ്പോൾ അതിന്റെ തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് എത്രത്തോളം പങ്കാളിത്തമുണ്ട്? യുവാക്കൾക്കും ഭൂമിയില്ലാത്ത കുടുംബങ്ങൾക്കും ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങൾക്കും അവരുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ? പ്രാദേശിക നേതാക്കളുടെ തീരുമാനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള സംവിധാനമുണ്ടോ? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാതെ പരമ്പരാഗത ഭരണരീതികളെ ജനാധിപത്യപരമായ മാതൃകകളായി മാത്രം അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ശരിയല്ല.

അതേസമയം, ഔദ്യോഗിക ഭരണസംവിധാനത്തെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നതും പരിഹാരമല്ല. പ്രാദേശിക ചരിത്രവും സാമൂഹിക ധാരണകളും പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചുള്ള തലമുറകളുടെ അറിവും അവഗണിക്കുന്ന കേന്ദ്രീകൃത നിയമനിർമാണത്തിന് ചാർ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭൂമിയുടെ യഥാർഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ പരിഹാരം പരമ്പരാഗത സംവിധാനങ്ങളെ പൂർണമായി മാറ്റിനിർത്തുന്നതിലോ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിലോ അല്ല. പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്തത്തെയും നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്വത്തെയും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ജനാധിപത്യപരമായ ഭൂഭരണ മാതൃകയിലാണ്. ഭൂവിതരണത്തിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പരിശോധിക്കാവുന്നതായിരിക്കണം. സ്ത്രീകൾക്കും ഭൂമിയില്ലാത്തവർക്കും കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടവർക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ യഥാർഥ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കണം. പ്രാദേശിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അധികാരത്തെ നിയമപരമായ പരിശോധനയ്ക്കും ഉത്തരവാദിത്വത്തിനും വിധേയമാക്കണം.

ചാർ ഭൂമികളുടെ പ്രത്യേകതകൾ പരിഗണിക്കാത്ത സ്ഥിരതയുള്ള ഭൂവുടമസ്ഥാവകാശ നിയമങ്ങൾ പലപ്പോഴും അവിടുത്തെ ജനങ്ങളെ നിയമത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുന്നു. ഭൂമി അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും വീണ്ടും ഉയർന്നുവരികയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം എങ്ങനെ നിർണയിക്കണമെന്നതിനെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ നിയമപരമായ മാർഗരേഖ ആവശ്യമാണ്. പഴയ ഉടമസ്ഥാവകാശം, ദീർഘകാല കൈവശം, ചരിത്രപരമായ താമസം, കൃഷിയുപയോഗം, കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരുടെ പുനരധിവാസാവകാശം എന്നിവയെല്ലാം പരിഗണിക്കുന്ന ഒരു സുതാര്യമായ സംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്തണം. നദിയൊലിപ്പിൽ ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനായി പ്രത്യേക രജിസ്ട്രേഷൻ സംവിധാനം വേണം. ഭൂമി അപ്രത്യക്ഷമായതുകൊണ്ട് മാത്രം കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ അവകാശവാദം ഇല്ലാതാകരുത്. പുതിയതായി ഉയർന്നുവരുന്ന ഭൂമിയുടെ വിതരണം വ്യക്തമായ സാമൂഹിക മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നടത്തണം. ഭൂമിയില്ലാത്തവർ, മുൻ ഉടമസ്ഥർ, കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾ, കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവർ എന്നിവരുടെ അവകാശങ്ങൾക്ക് നീതിപൂർവമായ പരിഗണന നൽകണം. ഭൂവിതരണത്തിലെ തീരുമാനങ്ങൾ സുതാര്യവും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പരിശോധിക്കാവുന്നതുമായിരിക്കണം. പ്രാദേശിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം അധികാരദുരുപയോഗത്തിനെതിരെ പരാതി പരിഹാര സംവിധാനങ്ങളും വേണം.

പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും മനുഷ്യരുടെ ഉപജീവനാവകാശവും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാണ്. പുതിയ ഭൂമികളിൽ കൃഷി ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മണ്ണിന്റെ ഗുണനിലവാരം, ജലപ്രവാഹം, പ്രകൃതിദത്ത സസ്യവളർച്ച എന്നിവ ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്താം. എന്നാൽ സംരക്ഷണത്തിന്റെ പേരിൽ ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളെ അനിശ്ചിതകാലം കാത്തിരിപ്പിക്കരുത്. പകരം താൽക്കാലിക ഉപജീവനസഹായം, പൊതുമേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി പുനരുജ്ജീവനത്തിൽ സമൂഹത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം. ഭൂമിയുടെ പട്ടയമില്ലാത്തവരെ സർക്കാർ ക്ഷേമപദ്ധതികളിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്ന സമീപനവും പുനഃപരിശോധിക്കണം. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശ രേഖ ഇല്ലാത്തത് ഒരാളുടെ സാമൂഹിക അർഹത ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല. താമസം, ഉപജീവനം, ദുരന്തനഷ്ടം തുടങ്ങിയവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ക്ഷേമസഹായങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയുന്ന ബദൽ രേഖാസംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കണം.

ഈ പഠനത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത അതിന്റെ ഗുണപരമായ ഗവേഷണരീതിയാണ്. 2022 മെയ് മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള കാലയളവിൽ നാല് ജില്ലകളിലെ പതിനാറ് ചാർ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഫോക്കസ് ഗ്രൂപ്പ് ചർച്ചകളും പങ്കാളിത്ത ഗ്രാമീണ വിലയിരുത്തൽ രീതികളും വ്യക്തിഗത അഭിമുഖങ്ങളും നടത്തി. ഗ്രാമത്തലവന്മാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള 32 പേരുടെ അനുഭവങ്ങളും നിരീക്ഷണങ്ങളും ഗവേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടുണ്ട്. ഈ രീതി ഭൂമിയുടെ വിതരണം സംബന്ധിച്ച ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽനിന്ന് ലഭിക്കാത്ത പ്രാദേശിക അനുഭവങ്ങളും സാമൂഹിക ധാരണകളും മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഈ കണ്ടെത്തലുകളെ അസമിലെ എല്ലാ ചാർ പ്രദേശങ്ങൾക്കും ഒരേപോലെ ബാധകമാക്കാനാവില്ല. പതിനാറ് ഗ്രാമങ്ങളിലെ ഗുണപരമായ വിവരങ്ങൾ ഭൂവിതരണത്തിലെ സാമൂഹിക പ്രക്രിയകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഭൂമിയുടെ കൃത്യമായ അളവ്, കുടുംബങ്ങൾക്കിടയിലെ സമ്പത്തിന്റെ വ്യത്യാസം, സ്ത്രീകളുടെ ഭൂവകാശം, ഭൂവിതരണത്തിലെ ജാതി-സമുദായ വ്യത്യാസങ്ങൾ, ദീർഘകാല കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂടുതൽ വിപുലമായ പഠനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. അതുപോലെ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങളും പ്രാദേശിക ഭൂഭരണ സംവിധാനങ്ങളുടെ ഭാവിയും തുടർഗവേഷണത്തിന് വിധേയമാക്കണം.

അസമിലെ ചാർ ഭൂമികളുടെ കഥ ഒരു നദീതടത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ചരിത്രം മാത്രമല്ല. വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയ നിയമങ്ങൾ പ്രകൃതിയുടെ അനിശ്ചിതത്വത്തെയും മനുഷ്യരുടെ ജീവിതയാഥാർഥ്യങ്ങളെയും എത്രത്തോളം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്നതിന്റെ പരീക്ഷണം കൂടിയാണ്. ഭൂമിയെ സ്ഥിരമായ ഒരു വസ്തുവായി കണ്ട് ഉടമസ്ഥാവകാശം നിർണയിക്കുന്ന നിയമസംവിധാനം നിരന്തരമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നദീതട സമൂഹങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായും വലിയൊരു വിടവ് രൂപപ്പെടുന്നു. ആ വിടവിലാണ് ഭൂമിയില്ലായ്മയും സാമൂഹിക അസമത്വവും അധികാരദുരുപയോഗവും നിയമപരമായ അദൃശ്യതയും വളരുന്നത്. ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം എന്നത് ഒരു വ്യക്തിക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യം മാത്രമല്ല. അത് സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശമാണ്. തലമുറകളുടെ അധ്വാനവും സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്ന ഇടത്തിന്മേലുള്ള അവകാശമാണ്. പ്രകൃതിദുരന്തത്തിൽ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരാൾക്ക് വീണ്ടും ജീവിതം ആരംഭിക്കാനുള്ള അവസരമാണ്. അതിനാൽ ഭൂമിയുടെ അവകാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏത് നിയമവും മനുഷ്യന്റെ അതിജീവനാവകാശത്തെ അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

ബ്രഹ്മപുത്രയുടെ തീരങ്ങളിൽ നദി ഓരോ വർഷവും ഭൂമിയുടെ അതിരുകൾ മാറ്റിയെഴുതുകയാണ്. എന്നാൽ ആ മാറ്റത്തിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യരുടെ അവകാശങ്ങൾ ഓരോ വർഷവും മായ്ച്ചുകളയാൻ ഭരണകൂടത്തിന് കഴിയില്ല. പ്രകൃതിയുടെ ഒഴുക്കിനെ തടയാനാവില്ലെങ്കിലും അതിന്റെ ആഘാതത്തിൽ മനുഷ്യർ അനീതിക്ക് ഇരയാകാതിരിക്കാനുള്ള നിയമങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും. നദിയുടെ സ്വാഭാവിക ചലനങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നതും അതിനൊപ്പം മനുഷ്യരുടെ ഭൂമിയവകാശം സംരക്ഷിക്കുന്നതുമായ പുതിയൊരു നിയമ-ഭരണ സമീപനമാണ് അസമിലെ ചാർ പ്രദേശങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. വികസനം എന്നത് ഭൂമിയെ സാമ്പത്തിക വിഭവമായി മാത്രം കാണുന്നതല്ല; അതിന്മേൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ സുരക്ഷയും അന്തസ്സും അവകാശങ്ങളും ഉറപ്പാക്കുന്നതാണ്. നദി ഭൂമി തിരിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യന് അവന്റെ അവകാശം തിരിച്ചുനൽകുക എന്നതാണ് യഥാർഥ നീതി. കാരണം, ഭൂമി നദിയുടെ ഭൂപടത്തിൽ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കാം; പക്ഷേ അതിന്മേൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ അവകാശം ഭരണകൂടത്തിന്റെ സൗകര്യത്തിനനുസരിച്ച് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കരുത്.

Related